Praten over bouwen in raadszaal

Op 3 juli is in de raadszaal van Haren zeer intensief gesproken over de bouwplannen in Haren-Noord. Wil Legemaat luisterde en schreef. Haar pennevrucht geeft een microscopisch beeld van de avond.Door Wil Legemaat

Ook particuliere bouwplannen in Haren-Noord dienen te voldoen aan Groenstructuurplan: informatieavond 3 juli 2007

In het verleden werden omwonenden vaak pas betrokken bij bouwplannen als de bakstenen al besteld waren. Bij wijze van spreken. Dit college betrekt de bewoners in een zo vroeg mogelijk stadium bij de plannen. Open planproces heet dat. En dat is soms wennen. Menig Harenaar gaat er nog steeds van uit dat de gepresenteerde (premature) plannen al vast staan en dat een informatieavond er is om die met een toelichting de bewoners door de strot te duwen. En dat terwijl de wethouder van Ruimtelijke Ordening, Jeroen Niezen, als GroenLinks-raadslid een warm voorstander van open planprocessen, zijn best doet om de wensen en opmerkingen van burgers vroegtijdig te inventariseren en vervolgens te verwerken in de uiteindelijke plannen en om er met omwonenden een zo groen mogelijk bouwplan van te maken dat past in de omgeving.
Aan de Kerklaan en aan het Dilgtplein worden momenteel drie verschillende particuliere bouwplannen ontwikkeld. Twee daarvan zijn mogelijk geworden door het bouwproject DHE. De boerderij Kerklaan 43 en een perceel grond hoek Kerklaan / Dilgtplein, groot 3500 m2, liggen binnen de grenzen van het nieuwe bestemmingsplan, maar horen niet tot de gronden die in het GEM (Gemeenschappelijke Exploitatie Maatschappij Haren-Noord, een uitvoeringsorganisatie bestaande uit de gemeente Haren en de projectontwikkelaars Heijmans en Geveke) zijn ondergebracht. Nadat in juni 2005 het DHE-plan was vastgesteld vroegen de eigenaren van deze twee percelen de gemeente medewerking om bouwplannen te ontwikkelen. De gemeente Haren heeft die medewerking toegezegd, mits de bouwplannen passen in de kaders zoals opgesteld voor het DHE-gebied. Momenteel worden die bouwplannen ontwikkeld: de boerderij wil men transformeren tot een appartementencomplex en de lap grond op de hoek Kerklaan/Dilgtplein wordt verdeeld in drie kavels; op elk daarvan kan dan onder architectuur gebouwd worden.
Terwijl deze bouwplannen al in eerste ontwikkeling waren, besloot de raad, medio 2006, dat er voor het DHE-gebied een integraal Groenstructuurplan moest komen dat in samenspraak met de bewoners moet worden opgesteld. Moeten de particuliere randprojecten daar ook aan voldoen en zo ja, moeten de plannen dan opgeschort tot dat Groenstructuurplan er is?
Daarnaast is in diezelfde periode besloten dat er in het DHE-gebied in principe vanuit de dorpskern naar buiten gebouwd gaat worden. Maar deze plannen liggen aan de rand van het gebied!
De Mytylschool aan het Dilgtplein wil uitbreiden. Aan de westkant wil Beatrixoord een gebouw realiseren waar kinderen op locatie behandeld kunnen worden en aan de oostkant wordt overwogen de Groninger Buitenschool te huisvesten in het semi-permanente schoolgebouw dat thans op het voormalig AZC-terrein staat.
De drie bouwplannen staan feitelijk los van elkaar, maar omdat ze geografisch dicht bij elkaar liggen, is er in mei een informatieavond voor omwonenden georganiseerd. De reacties van de omwonenden waren zodanig (overdonderd, verontrust, verontwaardigd) dat de gemeenteraad graag door de wethouder geinformeerd wil worden. Een verslag.

1. DE BOERDERIJ KERKLAAN 43
Begin juni 2006 bereikte een eerste voorstel het college: de bouw van 18 appartementen. Het college vond dat een te groot bouwvolume en bovendien waren de appartementen teveel op het zuiden gesitueerd, iets wat niet overeenkwam met de bestaande bouw in de omgeving. Het college heeft een second opinion gevraagd aan een landschapsarchitect. Die heeft een grondige analyse gemaakt van de bestaande situatie en rekening houdend met die situatie, met zichtlijnen en met de DHE-normen, advies uitgebracht. Op basis daarvan zijn maquettes gemaakt.
Op de informatieavond zijn de maquettes getoond en naar aanleiding van de reacties is geconcludeerd dat omwonenden de nieuwe gebouwen het liefst op ongeveer de bestaande bouwvlakken zien verrijzen. De boerderij wordt gesloopt en op een bouwvlak van dezelfde grootte zullen appartementen worden gerealiseerd. Het is een zogenaamde transformatielocatie: van boerderij naar wooneenheden, te vergelijken met bijvoorbeeld de Gorechthoeve aan de Rijksstraatweg of projecten aan de Hooiweg in Onnen of aan de Mellenssteeg. De boerderij ligt boven de Noorderzanddijk en de raad heeft uitgesproken dat daar geen woningen gebouwd zullen worden. Maar een transformatieproject valt daar niet onder, meent Niezen.
Verbouwen van de boerderij is geen optie. Het gebouw is in slechte staat en niet fraai.
Bij de bouw zal extra aandacht zijn voor de groene randen.

2. DE DRIE BOUWKAVELS HOEK KERKLAAN/DILGTWEG
De gemeente stelt hier als voorwaarden: dat er gebouwd wordt volgens het zogenaamde glas-in-loodprincipe dat ook bij DHE van toepassing is, een bebouwingsvrije zone langs de groenstructuur, dat de houtwallen versterkt en uitgebreid worden en greppels hersteld en dat er aandacht is voor duurzaamheid en levensloopbestendigheid en de beeldkwaliteit van DHE. Er komt hoogwaardige individuele architectuur.

De reacties van de omwonenden
De omwonenden hebben aangegeven zich overdonderd te voelen door de plannen. Het lijkt of allerlei DHE-afspraken genegeerd worden: zo zou er vanuit de kern gebouwd worden en zouden de randen van het DHE-gebied het laatst aan de beurt zijn. Boven de Noorderzanddijk geen woningbouw. En er zou eerst een Groenstructuurplan gemaakt worden voor het hele gebied. Nu lopen er zomaar bouwplannen voor de muziek uit: zonder concreet Groenstructuurplan gaat er al gebouwd worden aan de grenzen van het gebied.
Reactie van wethouder Niezen
Het is helemaal niet de bedoeling de bewoners te overdonderen, zegt Niezen, integendeel. Het college wil de bewoners juist in een vroeg stadium betrekken bij de plannen, zodat met hun wensen en ideeen rekening gehouden kan worden. Hij benadrukt dat de bouwplannen autonome plannen zijn, die buiten het GEM staan, maar wel moeten voldoen aan de kaders die voor het DHE-gebied zijn gesteld in LOP en LUP. Het kader Groenstructuurplan is naderhand gesteld, in 2006 en dus nieuw beleid. Zijn vraag aan de raad is: moet nieuw beleid ook worden toegepast op eerder in gang gezette ontwikkelingen? Ten aanzien van DHE is afgesproken dat er in principe vanuit de dorpskern naar buiten toe gebouwd gaat worden, gefaseerd met regelmatige monitoring en zonodig bijstelling van het bouwvolume. Maar gezien de bouwachterstand in Haren is ook gesteld dat waar gebouwd kan worden, dat ook alvast moet gebeuren. Moeten er nieuwe kaders gesteld naar aanleiding van de afspraken over fasering?
Wat het Groenstructuurplan betreft, dat is volgens Niezen geen totaal nieuwe zienswijze, maar een verfijnde uitwerking van hetgeen al is vastgelegd over het groen in het Landschaps Uitvoerings Plan (LUP). Er wordt zo snel mogelijk begonnen met het opstellen van het Groenstructuurplan, dit loopt gelijk op met het stedebouwkundig plan. In het LUP staan voldoende groene kaders die kunnen worden toegepast bij de twee particuliere bouwplannen.

Vragen van raadsleden
Alle raadsfracties hebben moeite met, dan wel bezwaar tegen bouwen voordat het Groenstructuurplan er is, met het feit dat er als eerste aan de rand van het DHE-gebied gebouwd gaat worden, terwijl is afgesproken dat er juist vanuit de kern gebouwd zou worden en met het bouwvolume van het bouwplan Kerklaan 43.
Jos Stroomer (PvdA) wil weten wat er gebeurt als de raad eerst een Groenstructuurplan wil: hoe lang moeten de bouwplannen dan wachten?
Het bouwen op deze locaties is mogelijk geworden door een wijziging van het bestemmingsplan voor het DHE-gebied en daar profiteren deze particulieren van, stelt Rene Heikens (D66). Het spreekt vanzelf dat hun bouwplannen dan ook aan het Groenstructuurplan moeten voldoen.
Rene Valkema (CDA) vindt het vreemd dat particuliere bouwplannen zich snel kunnen ontwikkelen, terwijl dat voor de GEM-partijen niet mogelijk is omdat die zich aan allerlei afspraken moeten houden. Bouwen boven de Noorderzanddijk mag niet, maar op Kerklaan 43 wel. Wat gebeurt er als Geveke zijn gebouw, dat boven de Noorderzanddijk staat, verlaat: mag daar dan ook gebouwd worden?
Hoe groot wordt het bouwvolume op de kavel Kerklaan 43 precies? wil Jan Rake (GL) weten.
Bij de vaststelling van DHE is goed gevonden dat ook particulieren met grond in het gebied plannen ontwikkelen. Er zijn toezeggingen gedaan om medewerking aan die bouwplannen te verlenen, zegt Niezen. Destijds was sprake van een pragmatische grondslag: als er ergens gebouwd kan worden, dan: doen. De overheid moet zich betrouwbaar tonen. Over het bouwvolume op Kerklaan 43 kan en wil Niezen geen uitspraken doen: Inpassen in het landschap is belangrijker dan het feitelijke bouwvolume. Je daarop vastleggen komt de plannen niet ten goede. Hij beaamt dat er een spanningsveld bestaat tussen Kerklaan 43 en de uitspraak van de raad dat er boven de Noorderzanddijk niet gebouwd mag worden. Maar het gaat hier om een transformatielocatie. Wat als Geveke vertrekt uit zijn pand? Dat is niet aan de orde, daar is dus ook niet over nagedacht. Ja, het zou ideaal zijn als het Groenstructuurplan helemaal gereed was voor men bouwplannen gaat ontwikkelen, maar het opstellen van een goed Groenstructuurplan, samen met bewoners, kost tijd. En er moet ontwikkeld gaan worden in het DHE-gebied, want financieel kan het project zich geen uitstel permitteren. De ontwikkeling van het eerste deelplan kan gelijk op met de ontwikkeling van het Groenstructuurplan, meent Niezen. Het basisstramien ligt immers al vast in het LUP. Niezen is van mening dat het eerste DHE-bouwplan, op het voormalig AZC-terrein, weinig problemen zal opleveren: dat kan goed afgestemd worden op een gelijktijdig te ontwikkelen Groenstructuurplan.
Gea van der Vliet (VVD) kan dat moeilijk rijmen met het gewenste integrale karakter van het Groenstructuurplan: Op deze manier dicteren de eerste plannen het integrale stuk toch?
Als de raad er op staat dat de twee particuliere bouwplannen en het eerste deelplan DHE moeten wachten op het Groenstructuurplan, moet dat maar uitgesproken worden, vindt Niezen. De bouwplannen zullen minstens een half jaar vertraagd worden, dat kost geld en de overheid wordt een onbetrouwbare partner. Nieuw beleid opleggen aan bestaande plannen is op het randje. En voor het afraffelen van het Groenstructuurplan, onder tijdsdruk, voelt hij niets. Dat wil hij juist zorgvuldig doen, met maximale participatie van bewoners.
Dit heet duimschroeven aandraaien, meent Stroomer (PvdA), die de wethouder er ook nog fijntjes aan herinnert dat die zich als raadslid intens heeft ingezet voor het Groenstructuurplan en daarbij gesteld heeft dat dit altijd vooraf moet gaan aan het bouwen.
Jacqueline van Duinen (GL) steunt de wethouder. Er zijn GEM-afspraken, er kunnen financien gegenereerd worden en het Groenstructuurplan hoeft het stedebouwkundige plan niet te bijten, zegt zij.
Na nog wat heen en weer gepraat wordt duidelijk dat de meeste raadsfracties geen nieuwe kaders ten aanzien van de fasering wensen, maar dat allen vinden dat de uitgangspunten voor het Groenstructuurplan (en liefst het Plan zelf) moeten gelden voor alle bouwplannen in Haren-Noord.

3. DE MYTYLSCHOOL
Veel kinderen van de Mytylschool worden voor behandeling regelmatig heen en weer gereden van en naar Beatrixoord. Beatrixoord wil graag behandelruimtes op locatie bouwen.
De Buitenschool in Glimmen is in slechte staat. De eigenaar, de gemeente Groningen, voelt voor verplaatsing naar het terrein van de Mytylschool in Haren, overigens ook eigendom van de gemeente Groningen. Het schoolgebouw van het voormalig AZC zou verplaatst kunnen worden. Besturen en ouders van beide scholen voelen er wel voor. De plannen zijn nog in een onderhandelingsstadium.
De omwonenden vrezen toenemende verkeersdruk op het Dilgtplein en zijn niet gecharmeerd van de voorgestelde bouwhoogte van het behandelgebouw van Beatrixoord: twee bouwlagen. Niezen zegt toe de verkeersdruk te gaan onderzoeken en nader te kijken naar afspraken over bouwhoogte.
Is er na de bouw nog voldoende speelruimte over voor de kinderen, wil Jan Rake (GL) weten.
Een semi-permanent schoolgebouw, tijdelijk… hoe tijdelijk is dat precies, vraagt Gea van der Vliet (VVD). En zijn de twee bouwplannen, van Beatrixoord en van de Buitenschool, aan elkaar verbonden: als het een niet doorgaat, dan het ander ook niet?
Het zijn twee aparte ontwikkelingen, feitelijk los van elkaar en vallend onder verschillende ministeries, antwoordt wethouder Anje Toxopeus. De Buitenschool had vroeger 180 leerlingen, nu nog 56; dat aantal is vrij stabiel. Maar er zijn ontwikkelingen die er op wijzen dat men chronisch zieke kinderen weer terug wil brengen in het regulier onderwijs. Mede met het oog op die ontwikkelingen vindt het bestuur van de Buitenschool het een prima idee om de school in een semi-permanent schoolgebouw te huisvesten. Het gebouw van het AZC kan nog 10-15 jaar gebruikt worden. Ouders en bestuur willen graag naar het (goed bereikbare) terrein van de Mytylschool. Daar zijn ze welkom. De Mytylschool wil graag aan beide kanten van het gebouwencomplex speelterrein hebben. Dat moet allemaal nog besproken worden, ook met omwonenden. Maar het bestuur, de MZR en de ouders van de schoolkinderen hebben een belangrijke stem. Het kan niet zo zijn dat alleen omwonenden gaan bepalen wat nodig is voor chronisch zieke kinderen.
Beatrixoord wil kinderen van de Mytylschool ter plekke behandelen en daarvoor een gebouw(tje) van twee bouwlagen neerzetten.
Met deze bouwplannen hebben de raadsfracties weinig moeite. Het is nuttig en belangrijk, verwoordt Gea van der Vliet (VVD) het algemeen gevoelen. Wel moet aandacht zijn voor de bouwhoogte en de verkeersdruk. En: ook deze plannen dienen te voldoen aan de groencriteria van het DHE-gebied!

Tenslotte uit Rene Heikens het ongenoegen van D66 over het feit dat deze avond niet is opengesteld voor meesprekende burgers. Uitgerekend nu er een onderwerp aan de orde is, waar veel burgers zich bij betrokken voelen (getuige de circa veertig aanwezigen op de publieke tribune) en hun mening willen geven, wordt er van de formule van het RTG afgeweken.
Dit is geen RTG, maar een informatieavond, zegt voorzitter Bernard Prenger. Wel eigenaardig en verwarrend voor de belangstellende burger die net een Powerpointpresentatie met de titel RTG Kerklaan heeft bekeken.

Wil Legemaat