Telramen en rekenmachines in raadszaal

Gisteravond was er rekenles in de raadszaal tijdens de algemene beschouwingen, het jaarlijkse najaarsberaad van de gemeente. Wil Legemaat had er op ‘gerekend’ dat het laat zou worden, vandaag reeds haar verslag.Door Wil Legemaat

Creatief rekenen: Algemene Beschouwingen begroting 2008, 1 november 2007

Vanaf de publieke tribune in de Harense raadzaal valt vaak op hoe creatief onze bestuurders en volksvertegenwoordigers soms kunnen rekenen. Bij het onderwerp nieuw raadhuis bijvoorbeeld: dat nieuwe raadhuis gaat niet voor meer dan 6 miljoen op de begroting drukken, want dat is de voorwaarde die de raad stelde. Het gaat inmiddels al wel meer dan 11 miljoen kosten, maar dat is geen probleem: de meerdere miljoenen komen straks uit de ontwikkeling van het Raadhuisplein en Haderaplein. Ja, denk je dan op de tribune, maar (een deel van) die extra miljoenen hadden we toch ook voor andere dingen kunnen gebruiken als er geen nieuw raadhuis kwam?
Het college heeft de begroting voor 2008 gepresenteerd; de raadsfracties hebben er een eerste reactie op gegeven en deze middag en avond wordt de begroting besproken, geamendeerd en uiteindelijk aangenomen.
Het is een sluitende begroting, met zelfs een overschot. Het college wil het huidige voorzieningenniveau handhaven; nieuw beleid is niet begroot. Toch moeten de totale lasten voor de burger stijgen: minstens 1%, naast 2,25% inflatiecorrectie. Je zou dan zeggen: als er niks nieuws gebeurt en er is zelfs een overschot, waarom moet de burger dan meer betalen?
De heetste brij is de voorgestelde verhoging van de OZB: aanvankelijk 9,25%. Dat voorstel werd in de eerste reacties al raadsbreed veel te hoog gevonden. Maar net als soep wordt ook hete brij vaak minder heet gegeten dan opgediend. Op de valreep blijken de inkomsten uit het gemeentefonds flink mee te vallen en kan het college het percentage terugbrengen naar 5,75%. Wij geven de burger een stukje terug, zegt wethouder Liesbeth Boekel wel een keer of vier grootmoedig. Een merkwaardig creatieve gedachte, omdat het hier niet gaat om een lastenverlichting, maar om iets minder extra belasting.
Van veel gemeenteraadsfracties mogen de lasten niet stijgen, maar en passant hebben zij zelf wel dure wensenlijstjes. Een fietstunnel, investeringen in duurzaamheid, spannende speelplekken en ondergronds parkeren bijvoorbeeld. Ook hierbij wordt soms veel creativiteit aan de dag gelegd.
Alle fracties vinden samenwerking met andere gemeenten, bijvoorbeeld met Tynaarlo, belangrijk, alle fracties willen de burgers zoveel en zo vroeg mogelijk betrekken bij het beleid en de dienstverlening klantvriendelijk en klantgericht hebben, geen enkele fractie zegt ook maar een woning teveel te willen bouwen, allen lijken zich te bekommeren om de zwakkeren in de samenleving en niemand wil Haren minder groen dan het is. Het verschil zit in accenten en nuances. Die komen tot uitdrukking in (de steun voor) de moties en amendementen.
Vier amendementen en maar liefst tien moties zijn voorbereid en de discussie gaat vooral over deze amendementen en moties.
Een verslag over OZB, duurzaamheid, de fietstunnel bij het station, woningbouw in het kader van de Regiovisie, kwaliteitshandvesten, de website van de gemeente Haren, computers voor de kinderen van mensen met een smalle beurs en spannende speelplekken.

De OZB
VVD, CDA en D66 willen de OZB met niet meer verhogen dan met het inflatiepercentage van 2,25%. D66 is bereid tot bezuinigingen als dat nodig is en Menno Visser heeft daartoe al een reeks praktische voorstellen gedaan.
De PvdA heeft geen moeite met een extra verhoging van 3,5% omdat dat volgens Jos Stroomer maar gaat om een tientje tot een paar tientjes per jaar, afhankelijk van de prijs van het huis en in Stroomers gedachtengang wonen in dure huizen altijd mensen voor wie geld geen rol speelt. Stroomer stelt dat in het verleden al minder OZB is geheven dan was toegestaan en dat Haren echt niet uit de landelijke pas loopt als het percentage 5,75% wordt. En dat is volgens hem echt nodig om het voorzieningenniveau te handhaven.
GroenLinks stemt ook in met een verhoging van 5,75%, want, zo hoopt Jacqueline van Duinen, dan is er misschien een beetje ruimte om eens wat extras te doen.
De ChristenUnie kan ook instemmen met een verhoging van 5,75%. Het lijkt Theo Berends goed om het voorzieningenniveau en de algemene reserve veilig te stellen.
Wethouder Liesbeth Boekel stelt nadrukkelijk dat het college is uitgegaan van handhaving van het bestaande voorzieningenniveau: Wij hebben zelf geen nieuwe wensen. Aanvankelijk was begroot dat een OZB-stijging van 9,25% nodig was, maar toen bleek dat, na een bijstelling van de WMO-gelden de uitkering uit het gemeentefonds veel hoger uitvalt, is besloten …de helft daarvan terug te geven aan de burger en is het percentage op 5,75% gesteld. Met de andere helft wil het college de Algemene Reserve van de gemeente aanvullen. Vlees op de botten. De reserves houden niet over in Haren.
Menno Visser (D66) spreekt zijn bevreemding uit over het feit dat nergens in de begroting is aangegeven dat het college de reserves wil aanvullen. En Rene Valkema (CDA) wil dat wel graag alsnog vastgelegd zien.
Een motie van CDA, VVD en D66 om niet hoger te gaan dan 3,75% haalt het net niet. Dit percentage is gekozen op basis van een recent artikel in het blad van de VNG. Daarin wordt verondersteld dat gemeenten, die de OZB met meer zullen verhogen dan 3,75% gekort kunnen gaan worden op de bijdrage uit het gemeentefonds. De wethouder heeft andere informatie: de Raad van State zou een dergelijke korting onacceptabel vinden.
Doordat de Afvalstoffenheffing volgend jaar wat omlaag kan, blijft de totale lastenverzwaring voor de Harense burger beperkt tot 3,25%, inclusief de inflatiecorrectie.

Duurzaamheid
Duurzaamheid is een woord dat nogal eens valt vanavond. Alle raadsfracties en het college lijken duurzaamheid hoog in het vaandel te voeren en te willen dat de gemeente een voorbeeldfunctie vervult voor de burgers. Maar als er over doorgepraat wordt, blijkt de ene fractie toch wat duurzamer dan de andere en het college neigt naar terugkrabbelen zodra de consequentie van activiteiten op het gebied van duurzaamheid veel ambtelijke inzet en/of geld kost.
Er zijn drie moties voorbereid die met duurzaamheid te maken hebben.
GroenLinks en D66 dienen een motie in waarin het college wordt gevraagd voor medio 2008 een beleidskader duurzaam inkopen door de gemeentelijke organisatie te presenteren. Samenwerking met bijvoorbeeld Tynaarlo zou hierbij de kosten kunnen drukken. Met steun van PvdA en CU wordt de motie aangenomen.
De straatverlichting kan zuiniger, menen de fracties van GL en D66. Er wordt thans maar liefst 100.000 aan energie voor uitgegeven. Met nieuwe technieken kan er flink bespaard worden. Voorwaarde is dat de sociale veiligheid niet in het gedrang komt. In een motie wordt het college gevraagd met een beleidsplan dienaangaande te komen. De PvdA en het CDA steunen deze motie, waarmee hij is aangenomen.
Om de voorbeeldfunctie van de gemeente gestalte en ambitie te geven draagt GL het college in een motie op te streven naar een klimaatneutrale gemeentelijke organisatie in 2015 en een klimaatneutraal Haren in 2030. En daartoe in 2008 met een concreet actieplan te komen, waarbij ook bewoners, projectontwikkelaars, nutsbedrijven en bedrijfsleven zijn betrokken.
Burgemeester Mark Boumans ontraadt de motie, namens het college. De consequenties zijn niet te overzien en hij vreest een enorme claim op de ambtelijke organisatie. Wethouder Boekel meent dat er, projectgericht, al voldoende gaat gebeuren op dat gebied.
Met steun van D66, PvdA en CU wordt deze motie toch aangenomen.

Fietstunnel Oosterhaar
De fietstunnel bij het station is een van de repeterende wekkers in de Harense gemeenteraad. Vanaf 2001 wordt er met regelmaat over gesproken en opaangedrongen. Het college wil de aanleg van de fietstunnel onderdeel laten uitmaken van de totale ontwikkeling van het Stationsgebied. Nu onlangs is gebleken dat het maar de vraag is of de fietstunnel ooit gefinancierd kan worden uit de ontwikkeling van het Stationsgebied en nu er een flinke overheidssubsidie te krijgen is, waarvan niemand weet hoe lang dat het geval is, willen verscheidene partijen de aanleg van de fietstunnel loskoppelen van de ontwikkelingen van het Stationsgebied en het college vragen zo snel mogelijk een realisatieplan met dekkingsvoorstel aan de raad te presenteren. Er zijn maar liefst twee moties over deze fietstunnel voorbereid, door GL en door CDA en CU.
Wethouder Niezen kan toezeggen dat het college binnen vier a vijf maanden een plan voor de fietstunnel aan de raad kan voorleggen. Daarmee is reeds aan het gevraagde in de motie voldaan, zodat beide moties worden ingetrokken.

Woningbouwbehoefte in het kader van de Regiovisie
De laatste monitoring betreffende de woningbouwbehoefte in het gebied van de Regio Groningen-Assen 2030 laat zien dat de behoefte aan woningen in het regiogebied met ongeveer 30% is afgenomen.
De fracties van CDA en D66 vragen het college in een motie direct in overleg te treden met de Stuurgroep regio Groningen-Assen 2030 om te spreken over een significant lagere taakstelling m.b.t. de woningbouw voor de gemeente Haren.
Wethouder Jeroen Niezen vindt dit voorstel prematuur: er is geen acuut probleem in Haren, er is nog niets exact bekend en er is nog niet over de nieuwste cijfers gesproken met andere gemeenten. Het lijkt hem niet handig om op voorhand al stelling te nemen. Niezen verwacht dat in 2008 wel helder zal zijn of en hoe de cijfers voor de woningbouwopgave bijgesteld moeten worden. En dat zal dan ook gebeuren.
De fracties van GL, PvdA, VVD en CU delen de mening van de wethouder. De lopende afspraken binnen de Samenwerkingsovereenkomst SOK moeten nagekomen worden, de monitoring werkt kennelijk goed en er is nog tijd genoeg om aan de hand van nieuwe cijfers bij te stellen.
De motie wordt verworpen.

Kwaliteitshandvesten
De gemeente Haren wil de burgers een hoogwaardige dienstverlening bieden. Daarbij heeft de gemeente in 1997 als eerste gemeente in Nederland het zogenaamde Burgerhandvest ingevoerd: tevoren is vastgesteld welke kwaliteit de geboden diensten hebben en binnen welke tijd een burger antwoord dan wel uitvoering van de dienst mag verwachten. Een Burgerhandvest is een kwaliteitsgarantie, waarmee de burger inzicht heeft in de servicenormen en waarmee de gemeente getoetst kan worden op het nakomen van afspraken en kan worden afgerekend op prestaties. Er zijn in Haren 14 Burgerhandvesten, maar die worden nog maar weinig actief gebruikt als stuurinstrument van het eigen handelen. In een gemeente met ambitie wat betreft de klantgerichte dienstverlening, moeten die kwaliteitshandvesten nodig afgestoft worden en weer actief onder de aandacht van de burgers gebracht worden, vindt het CDA. In een motie krijgt het college de opdracht het kwaliteitshandvest weer een prominente plaats te geven in de dienstverlening. Met steun van VVD, D66 en CU wordt deze motie aangenomen.

Verruiming mogelijkheden Participatiefonds: computers voor scholieren
Het Participatiefonds, met een inhoud van 20.000, is bedoeld om mensen met een smalle beurs in staat te stellen normaal te participeren in de samenleving, bijvoorbeeld waar het gaat om lidmaatschappen van sportverenigingen, zwemlessen, muzieklessen en culturele zaken.
Elk jaar blijft er geld over in dit fonds en het voorstel in de begroting is dan ook om er voortaan minder geld in te stoppen.
De fracties van PvdA, GL, CU en D66 denken daar echter anders over. Zij willen dat de regeling zodanig wordt verruimd dat minima met kinderen in het voortgezet onderwijs en/of groep 7 en 8 van het basisonderwijs een computer kunnen aanschaffen van maximaal 800- 1000.
De fractie van CDA kan zich goed vinden in het voorstel en ook de VVD staat er welwillend tegenover.
Wethouder Anje Toxopeus zegt het een zeer sympathiek voorstel te vinden en doet namens het college de toezegging dat het voor elkaar zal komen. De motie wordt daarop ingetrokken.

Amendement Spannende Speelplekken
PvdA en D66 willen middels een amendement in de begroting een bedrag van 50.000 bestemmen voor de aanleg van een natuurlijke avontuurlijke speelplaats voor kinderen. Zon speelplaats, waar natuurbeleving voorop staat, hoort thuis in het groenste dorp van Nederland.
Het benodigde bedrag kan gefinancierd door de extra meevaller uit het gemeentefonds.
Wethouder Boekel vindt het voorstel verruiming van beleid en derhalve ongewenst, want het kost geld en menskracht. De Speelplaatsennota is onlangs vastgesteld. De raadsleden van de VVD voorzien vooral moeilijkheden: waar moet die speelplek komen? De CU vindt het wel een sympathiek voorstel, maar ziet in een natuurlijke speelplaats geen bijzondere voordelen. De fractie van GL ziet het gemeentegeld liever eerst bestemd voor een fietstunnel, maar steunt het voorstel van PvdA en D66 wel. En daarmee is dit amendement aangenomen.

Amendement Kwaliteitsverbetering website gemeente Haren
De gemeente Haren had al vrij vroeg een eigen website en behoorde daarmee tot de koplopers in Nederland. Inmiddels is de site echter verouderd, onoverzichtelijk en in de ogen van de burgers slecht toegankelijk (de site kreeg een waardering van 3,9 bij het onderzoek De staat van de gemeente).
In de begroting spreekt het college de ambitie uit de website zodanig te verbeteren dat …onze website in 2008 in de ranking van gemeentelijke websites weer bij de beste 200 gemeentelijke sites staat.
D66 en het CDA vinden dat de gemeente wel een wat hoger ambitieniveau mag tonen en stellen in een amendement voor de lat bij beste 100 te leggen.
Het is geen wedstrijd, meent Theo Berends. Het gaat om kwaliteit en niet om de plek op zon ranglijst aan, zegt Jacqueline van Duinen (GL). Jos Stroomer ziet het amendement als weer een leuk ideetje van D66. Maar Hein Frima (VVD) is van mening dat de gemeente best een ambitieniveau mag aangeven.
Het college wil de motie graag ontraden en sluit zich aan bij de CU en GL: het is geen wedstrijd en het gaat om de kwaliteit, niet om de plaats op een ranglijst. Menno Visser (D66) vraagt in opperste verbazing waarom het college dan in de begroting zelf de ambitie heeft verwoord door te stellen bij de beste 200 gemeenten te willen horen!
Het amendement wordt gesteund door D66, CDA en VVD en daarmee verworpen.

Er passeren nog besprekingen over enkele andere amendementen en een motie, maar die worden, na discussie, ingetrokken. Gezien de lengte van dit verslag laten we het daarbij.

De begroting wordt vastgesteld met de aantekening dat de fracties van VVD, CDA en D66 de voorgestelde OZB-verhoging niet steunen.

Wil Legemaat