De krant die je leest van A tot Z
Woensdag 8 Juli, 2020

donderdag 18 juni 2020

Column:

Wetenschap & leven in Haren: De bestrijding van het coronavirus (de stand van zaken)

Door: Redactie

Heiko Jan Mein, natuur- en scheikundige in Haren, legt dit jaar voor Haren de Krant verbanden tussen de wetenschap en het leven van alledag in Haren.
Aflevering 5: de bestrijding van het coronavirus (stand van zaken)

 Wereldwijd zoekt men naar een vaccin of antiviraal middel tegen het coronavirus (SARS-CoV-2) en medicijnen tegen de veroorzaakte ziekte COVID-19 (Corona-Virus-Desease-2019). In ons leven worden we geregeld besmet door virussen, maar dankzij het verdedigingssysteem in ons lichaam overwinnen we die meestal. Lukt dat niet goed, dan kan een vaccin of antiviraal middel helpen en bij ziekte een medicijn. Het coronavirus is echter een ‘zware jongen’ en het gevecht daartegen valt niet mee.

Net als andere virussen is het coronavirus een klein niet-levend stukje erfelijk materiaal in een ‘jasje’ van eiwitten. Het kan zich aan een cel hechten en deze gebruiken als ‘fabriekje’ voor het vermenigvuldigen van zichzelf. Tegen het virus worden in ons lichaam antistoffen aangemaakt, dat door toediening van een vaccin wordt gestimuleerd. Het farmaceutische bedrijf AstraZeneca heeft onlangs een veelbelovend vaccin gemaakt door het ‘knippen en plakken’ van stukjes genetisch materiaal van het coronavirus en een verkoudheidsvirus. Dat is in samenwerking gebeurd met de Oxford University. Het vaccin met de naam AZD1222 is nog in de testfase, maar Nederland heeft (met risico) al wel besloten tot mede-investering in de productie van ruim 300 miljoen vaccins voor Europa. Diverse farmaceutische bedrijven zullen overigens naar verwachting binnen een jaar met meer gelijksoortige vaccins naar buiten komen.
Naast een vaccin, wordt ook gezocht naar antivirale middelen. De uitwendige delen van virussen hebben een bepaalde molecuul-vorm, die je kunt zien als een soort ‘sleutel’. Aan onze cellen zit de stof ACE2, met ook een specifieke vorm, die een ‘sleutelgat’ daarvoor vormt. Met hulp van de stof TMPRSS2 gaat de ‘virus-sleutel’ dan in een ‘cel-sleutelgat’. Na deze hechting komt het erfelijk virusmateriaal (RNA) vrij in de cel en kan het virus zich gaan vermenigvuldigen. Antivirale middelen verstoren dit proces. Het malaria-middel (hydroxy-)chloroquine en de enzymremmer camostat hebben zo’n eigenschap. Chloroquine werd bekend toen president Trump zei dat hij gebruiker is van het middel. Onderzoeken, waaronder die bij de rijksuniversiteit Groningen, hebben inmiddels uitgewezen dat chloroquine niet effectief is tegen het coronavirus en wordt niet meer verstrekt. Het middel camostat wordt ondermeer gebruikt bij alvleesklierontsteking en kan eveneens virushechting verstoren. Onderzoek daarnaar is nog gaande. Dat geldt ook voor onderzoek naar middelen op basis van bloed van genezen patiënten. De antistoffen in het bloed kunnen worden geïsoleerd, vermeerderd en als antiviraal middel dienen.
Genezing van de ziekte COVID-19 door medicijnen is nog niet mogelijk. Op dit moment gebruikt men vooral klacht-verminderende middelen. Een voorbeeld daarvan is de ontstekingsremmer dexamethason, waarmee in Engeland goede ervaringen zijn opgedaan voor behandeling van coronapatiënten. Verder zijn nog te noemen acalabrutinib en ruconest. Deze middelen zorgen voor verbeterde zuurstoftoevoer bij patiënten en minder ontstekingsreacties in de longen.
De werking van het coronavirus wordt dagelijks verder onderzocht. Men heeft al veel kunnen constateren. Zo blijken kinderen bijvoorbeeld minder vatbaar te zijn voor het coronavirus dan ouderen. Onderzoekers denken dat dit komt omdat kinderen minder ACE2 (‘sleutelgaten’) bij de cellen hebben. Verder lijken mensen met extra buikvet, waar meer ACE2 aanwezig is, juist bevattelijker te zijn. Dit zijn maar enkele feiten. Het in beeld krijgen van de precieze werking van het coronavirus en het vinden van effectieve middelen is ingewikkeld. Vanuit steeds meer vakdisciplines worden studies gedaan. Het voordeel daarvan is dat verschillende wetenschappers dan met een eigen denkwijze de problemen benaderen. Dat kan helpen om sneller te komen tot een gezamenlijke oplossing. Met een wetenschappelijke oplossing ben je er echter nog niet. Wetgeving en politiek spelen uiteindelijk ook een rol bij het toepassen van geschikte middelen. Laten we vooral hopen dat er door de crisis een bindende factor is ontstaan. Een gezamenlijk belang, waarbij prestige of financieel gewin geen rol speelt, zodat we zo snel mogelijk het virus kunnen bestrijden of onder controle kunnen krijgen.

 

Geen reacties

Wilt u reageren?




Wij plaatsen alleen inhoudelijke reacties. Reacties met voornamelijk slogans en kreten worden niet gepubliceerd.