De krant die je leest van A tot Z
Maandag 18 november, 2019

vrijdag 30 augustus 2019

Nieuws:

Dossier straatroven en ontspoorde jongeren (deel 1)

Door: Redactie

Dossier Straatroven in Haren
De context, de emotie, het vervolg

De straatroven op 23 en 27 april aan het Westerveen in Haren hebben de gemeenschap flink onzeker gemaakt. Het bewuste fietspad werd gemeden (ook door de onwetende moeder van één van de daders) en de overvallen waren het gesprek van de dag. Opsporing Verzocht besteedde er aandacht aan en de slachtoffers zijn nog steeds in de war door hun traumatische ervaringen in het donker.

Op 11 juni hield de politie vier verdachten aan en later werden nog eens vijf aanhoudingen verricht. Wat de recherche al vermoedde bleek waar: de verdachten waren Harense jongeren uit doorsnee gezinnen. In deze uitgave van Haren de Krant willen we onderzoeken hoe het zover kon komen. En welke rol speelden de ouders? In deel 2 van dit dossier (september): hoe krijgen we deze jongeren weer op het rechte pad?

De negen aangehouden jongeren hebben in wisselende samenstelling meegedaan of waren aanwezig bij vier ernstige incidenten.

De feiten
30 maart nacht– Rijksstraatweg in Haren (centrum) mishandeling onder jongeren
21 april avond- Nieuwe Akkers in Eelde Paterswolde mishandeling onder jongeren
23 april avond – Westerveen Haren straatroof met geweld, willekeurige slachtoffers
27 april avond – Westerveen Haren straatroof met geweld,willekeurige slachtoffers


Hoofdrolspelers: De slachtoffers
De straatroven op Westerveen in Haren (23 en 27 april) hebben met elkaar gemeen, dat de slachtoffers willekeurige fietsers waren.
Het betrof in beide gevallen volwassen mannen. Ze werden overrompeld toen zij ‘uit het niets’ werden besprongen, bedreigd, geschopt en tot bloedens geslagen. Hoewel de drie daders niet groot waren, bleken de volwassen mannen weerloos. Beiden zijn niet bereid (of in staat) mee te werken aan dit artikel. Ze ondervinden nog steeds gevolgen van de gebeurtenissen. Slachtoffers kunnen rekenen op Slachtofferhulp, een organisatie die sinds 1984 slachtoffers van ‘ingrijpende gebeurtenissen’ (zoals een overval) helpt bij de verwerking. In 2018 werden 191.000 mensen door Slachtofferhulp begeleid.

Hoofdrolspelers: de ouders
De Harense gemeenschap heeft de impact van de gewelddadige jongeren geabsorbeerd en volgens de politie hebben de ouders hierbij een belangrijke rol gespeeld.
Ze hebben zich niet tegen de politie gekeerd om hun zonen te beschermen, maar hebben meegewerkt aan het onderzoek. Het contact met de recherche was over het algemeen goed, vindt de recherche, en ze hebben zonder uitzondering de verhoren van hun zonen bijgewoond om de morele druk op te voeren. “Je moet alles zeggen wat je weet en ook alle namen noemen”, zo is in verschillende varianten gesproken. Natuurlijk was er ook schaamte bij ouders en ze zullen zich hebben afgevraagd waar en hoe ze het contact met hun kind zijn verloren. Ze nemen hun verantwoordelijkheid en de tijd zal leren of zij herhaling kunnen voorkomen.

Hoofdrolspelers: de politie
De straatroven kregen bij de politie hoge prioriteit vanwege het forse geweld en omdat het om minderjarige daders leek te gaan.
In maart en april waren er al incidenten geweest, waarvoor een groep jeugd uit Haren mogelijk verantwoordelijk was. “Maar de straatroven op het Westerveen waren van een heel andere orde”, zegt de coördinator van het rechercheteam. “Willekeurige passanten waren het slachtoffer en er is grof geweld gebruikt. We hebben daarom een team opgezet om al deze zaken te onderzoeken. Door aandacht in lokale media kwamen er wel tips binnen, maar die waren veelal indirect. Via de buurtagenten kwam informatie binnen dat het waarschijnlijk om lokale jeugd ging. We kregen een lijst met incidenten en namen van overlast veroorzakende jongens die daar mogelijk mee te maken konden hebben. We zijn met deze startinformatie aan de slag gegaan en hebben het met hulp van een analist in kaart gebracht. Ook hebben we de collega’s in uniform verzocht om jeugdigen te controleren en namen en signalementen te noteren. We hebben aangevers en getuigen gehoord en camerabeelden bekeken. Maar er was angst onder jongeren om direct met de politie te praten. Zo bleef cruciale informatie over de straatroven op het Westerveen onbenut. We hebben daarom het zware middel van Opsporing Verzocht ingezet (foto boven), om de urgentie te onderstrepen.” De uitzending had effect, we lieten een foto zien van een hoofdwond, die één van de slachtoffers opliep, maar vooral de oproep aan ouders om met hun kinderen in gesprek te gaan maakte indruk. Dat is gebeurd en hierdoor heeft zich een aantal jongeren met cruciale tips gemeld.

Buit in huis
“Rond Pinksteren hadden we genoeg informatie om de eerste aanhoudingen te gaan doen en woningen te doorzoeken”, zegt de coördinator van het rechercheteam. “De ouders van de jongens gaven toestemming om een onderzoek in hun woning in te stellen. We hebben bij één van de verdachten ook een deel van de buit gevonden.” De verhoren vonden plaats in aanwezigheid van een advocaat en zelfs met de ouders erbij. “Dat heeft zeker effect gehad, omdat de ouders, net als wij, op zoek waren naar de waarheid. Die wilden dat hun kinderen alles zouden opbiechten en ik denk dat de verhoren mede daarom ook zo succesvol konden zijn. Alle lof voor de ouders.” Toen het onderzoek was afgerond, werd de voorlopige hechtenis door Rechtbank onder voorwaarden geschorst: sommigen kregen huisarrest, vanwege softdrugsgebruik krijgen ze onverwachte urinecontroles, ze mogen geen contact hebben met medeverdachten en moeten allerlei varianten van hulp aanvaarden. De coördinator van het onderzoek zegt: “Ik ben erg blij met het resultaat. Het geweld is gestopt en we hebben de verdachten van de straatroven en openlijke geweldplegingen aangehouden, die komen voor de rechter. Want de impact voor de diverse slachtoffers was erg groot, maar ook voor het dorp Haren.”

Hoofdrolspelers: de ouders algemeen
De Harense gemeenschap heeft de impact van de gewelddadige jongeren geabsorbeerd en volgens de politie hebben de ouders hierbij een belangrijke rol gespeeld.
Ze hebben zich niet tegen de politie gekeerd om hun zonen te beschermen, maar hebben meegewerkt aan het onderzoek. Het contact met de recherche was goed en ze hebben zonder uitzondering de verhoren van hun zonen bijgewoond om de morele druk op te voeren. “Je moet alles zeggen wat je weet en ook alle namen noemen”, zo is in verschillende varianten gesproken. Natuurlijk was er ook schaamte bij ouders en ze zullen zich hebben afgevraagd waar en hoe ze het contact met hun kind zijn verloren. Ze nemen hun verantwoordelijkheid en de tijd zal leren of zij herhaling kunnen voorkomen.

Hoofdrolspelers: de ouders van Floris
We spreken de ouders van één van de aangehouden jongens, de 16-jarige Floris. Hij was bij alle incidenten aanwezig.
Bij de twee straatroven aan het Westerveen was hij zelfs één van de daders (hoewel hij nu nog als verdachte wordt aangeduid door de politie). Zijn ouders willen graag vertellen hoe het zover kon komen met hun zoon, zodat de buitenwacht begrijpt dat dit andere ouders ook kan overkomen. Zij veroordelen het gedrag van hun zoon keihard en vinden dat hij flink gestraft moet worden. “Hij heeft dertig dagen in hechtenis gezeten in Veenhuizen”, zegt zijn vader. “Dat vonden we prima, hij kon daar nadenken over hetgeen hij heeft gedaan.” Floris bleef een maand in de cel, omdat zijn ouders tijd nodig hadden om samen met de reclassering een behandelplan op te stellen. Sinds 7 juli is hij weer thuis.

Hoofdrolspelers: Floris (één van de daders)
De moeder van Floris zegt geëmotioneerd: “Het heeft me erg gekwetst dat ik op de site van de krant las dat iemand schreef, dat wij ons kind liefdeloos hebben opgevoed.
Hoe weet die persoon dat? Floris komt uit een zeer liefdevol gezin en wij hebben altijd achter hem gestaan toen er problemen waren. Op zijn achtste merkten we al dat hij niet lekker in zijn vel zat. We zijn met hem naar Accare gegaan en daar is hij langdurig begeleid.” Het probleem van Floris was vooral merkbaar in de contacten met klasgenootjes op zijn basisschool in Haren. Soms hoorde hij erbij, maar dan lieten ze hem net zo gemakkelijk vallen. Hij ging liever om met kinderen die hem accepteerden. Floris ging zijn onzekerheid compenseren met clownesk en stoer gedrag. De begeleiding van Accare hielp hem overigens goed door deze tijd heen, hij kreeg meer zelfvertrouwen en weer zin in het leven..

Verkeerde vriend
Hij ging naar het middelbaar onderwijs en boekte goede schoolresultaten. “Maar helaas raakte hij bevriend met een verkeerde jongen”, zegt Floris’ moeder. “Hij kon bij die jongen zichzelf zijn en werd door hem geaccepteerd zoals hij was. Maar hij liet zich ook uitdagen en raakte keer op keer betrokken bij vechtpartijen. Leerlingen merkten dat Floris na de zoveelste uitdaging altijd hapte en dan kon je erop wachten dat hij door het lint ging. Jammer genoeg kreeg hij altijd de schuld en dat heeft hij erg onrechtvaardig gevonden.” Na drie jaar verhuisde Floris naar een school in de stad en verloor de foute vriend uit het oog. Maar hij zat toen al op een verkeerd spoor. Zijn ouders voelden het goed aan en schakelden Accare weer in toen hij 14 was, maar volgens hen bagatelliseerde die de uitspattingen van hun zoon. “En we hebben het later ook bij Centrum Jeugd en Gezin Haren aangekaart, maar ook die zag geen reden om in te grijpen.”

Groepsdruk
Floris bleef gevoelig voor de invloed van vrienden (groepsdruk) en verviel feitelijk weer in het gedrag van de basisschool: hij compenseerde zijn onzekerheid door stoer gedrag, zodat hij een sterke positie in de groep jongeren zou verwerven. En juist in die tijd, december 2018, gebeurde er iets, dat nu als een keerpunt mag worden gezien: Floris werd zelf het slachtoffer van een gewelddadige straatroof!

Het keerpunt: zelf slachtoffer van een straatroof
Op een late avond in december 2018 fietste Floris langs de Rijksstraatweg en werd ter hoogte van Stadion Esserberg opgewacht door twee jongens. Die bedreigden hem en hebben hem ‘totaal in elkaar geslagen’. Striemen rond zijn hals, zijn kaak ontzet. Hij moest zijn merkkleding, telefoon en fiets afgeven en zo werd hij achtergelaten. De politie is gebeld en Floris werd in het ziekenhuis behandeld voor zijn verwondingen. De daders zijn nooit gepakt. De toedracht blijft onduidelijk. Het is onzeker of Floris een bewust gekozen of een willekeurig slachtoffer was. Na dit incident veranderde hij. Hij kreeg iets fatalistisch over zich, de wereld kon hem niet veel meer schelen. Wrang genoeg was dit de opmaat naar de gebeurtenissen aan het Westerveen, waar Floris dus zelf deed wat anderen hem hadden aangedaan.

Voorgevoel
De moeder van Floris las over de mishandeling op 30 maart in Haren en kreeg bange vermoedens. “Vanaf dat moment had ik een voorgevoel”,zegt zijn moeder. “Moeders hebben dat. Ik zag hoe hij prikkelbaarder werd, hij was veel van huis. Op school ging het goed, dus we hadden geen reden om hem altijd thuis te houden.


En dan…straatroven

Floris had ‘schijt’ aan de wereld. Door de overval waarvan hij het slachtoffer was geworden werden kennelijk zijn normen opnieuw gerangschikt. Binnen de jongerengroep zocht hij grenzen op en zo kon het gebeuren dat hij samen met de 17-jarige Liam het plan opvatte om iemand op straat te beroven. “Geld was belangrijk voor hem”, zegt zijn vader. “Volgens Floris hebben ze een plan bedacht en op 23 april uitgevoerd.” Op het Westerveen werd een fietsende man in het donker aangevallen en bedreigd. Het ging vrij eenvoudig en zal de twee een geweldige kick hebben gegeven. De buit was schamel, maar onder jongeren groeide hun aanzien. “Ik weet zeker dat ze binnen de groep zijn aangemoedigd om het nog een keer te doen”, zegt zijn vader. “Maar er waren zeker ook jongeren die zeiden: Floris, dit moet je niet meer doen!” Vier dagen later, op 27 april gebeurde het tóch. Een derde Harenaar, Max van 17 jaar, deed deze keer ook mee. Een man op de fiets was het slachtoffer. Hij werd bedreigd, maar wist na de mishandeling te ontkomen. Eén van de overvallers riep per ongeluk de ander bij zijn naam: “Hé, Floris!”. En toen wist Floris dat het fout zou aflopen.

Stress nadien
Na de tweede straatroof groeide er een merkwaardige spanning bij Floris thuis. Zijn ouders wantrouwden hem en hadden een ‘slecht gevoel’ bij de nieuwsberichten. De uitzending van Opsporing Verzocht bracht hen ertoe rechtstreeks te vragen of hun zoon hier meer van wist. Het enige dat hij wilde toegeven was dat hij als toeschouwer aanwezig was geweest bij de mishandeling op 30 maart in Haren. Later zou hij ook erkennen betrokken te zijn geweest bij de vechtpartij in Paterswolde op 21 april. Hij beweert overigens dat dit allebei geen straatroven waren, maar een escalatie van een ruzie tussen jongeren. Zijn moeder: “Floris werd thuis licht ontvlambaar, kon opeens heel boos worden. Achteraf weet ik hoe dat komt.” Floris wist namelijk dat vroeg of laat de politie voor de deur zou staan. Hij wist dondersgoed dat het helemaal fout was wat hij had gedaan. “Hij bleef opeens vaker thuis met zijn vrienden”, zegt zijn vader.

Na onderzoek: de aanhouding op 11 juni
Op de avond van eerste Pinksterdag staat Floris nog vrolijk te ‘chillen’ met Liam en wat andere vrienden bij OBS de Wissel. Maar die vrolijkheid was waarschijnlijk schijn. Zijn moeder: “Floris leefde onder grote stress.” Op dinsdag 11 juni rond 7.00 uur was het zover. Meer dan tien politiemensen omsingelden de woning en er werd aangebeld. Floris reageerde rustig. Zijn moeder sloeg de angst om het hart: dus toch! En zijn vader vermeed oogcontact met zijn zoon. Hij was woedend en zei: “Neem het tuig maar mee!”. Uit de mond van een vader zijn dat harde woorden.

Gevolg: kaartenhuis stortte in
De politie bleek inmiddels bruikbare tips en verklaringen te hebben ontvangen, want uiteindelijk zijn maar liefst negen verdachten aangehouden en nog enkelen thuis verhoord. Floris en Liam zaten bij de eerste lichting. De meeste verdachten konden na verhoor (en/of bekentenis) na enkele dagen huiswaarts onder strikte voorwaarden. Floris bleef zitten op verzoek van zijn ouders. Zijn moeder: “We konden hem even niet thuis hebben, we hebben nog twee jonge kinderen, er was dringend hulp nodig. We hadden meer tijd nodig om samen met de reclassering een hulpplan op te stellen.” Zijn vader: “Ik vond het heel goed dat hij bleef zitten. Dat is al een onderdeel van de straf geweest en heeft heel veel indruk op hem gemaakt. Hij zegt dat hij veel heeft nagedacht over wat hij heeft gedaan.” Het kaartenhuis van de jeugdgroep stortte intussen in. Van de oude structuur is waarschijnlijk niet veel meer over. Leiders zijn geen leiders meer, wellicht worden zij nu afdoende tot de orde geroepen door hun ouders, de maatschappij en justitie.

Zoals Floris het zelf ziet…
Floris wil niet bij het interview zijn. Zijn ouders verwoorden dus hoe hij zijn situatie ziet. Zijn moeder: “Floris zegt dat hij en Liam foute dingen in elkaar naar boven halen. Hij overziet het allemaal nog niet, maar hij is er heel goed van doordrongen dat hij zeer ernstig in de fout is gegaan. Hij heeft spijt. Hij wil graag de slachtoffers persoonlijk zijn excuses aanbieden als hij daar de kans voor krijgt.” Zijn vader: “Floris begrijpt nog niet precies hoe groepsdruk werkt. Maar hij wil meewerken aan behandeling van zijn problemen. We willen graag dat hij naar een dagbehandeling gaat.”

Zoals zijn ouders het zien…
Zij houden onvoorwaardelijk van hun drie kinderen en dus ook van Floris. Ze vinden dat zij voldoende oog hebben gehad voor het gedrag van hun zoon, maar dat zij slechts één keer met succes hulp konden inschakelen van Accare. Hun tweede signaal toen hij 14 jaar was heeft niet geleid tot een adequate aanpak. “Ze kwamen iedere week een uurtje praten, het was een theekransje”, zegt zijn vader. “Het had geen effect op Floris.” Een derde signaal naar Centrum Jeugd en Gezin in Haren werd volgens hen simpelweg niet opgepikt. “Wat wij vooral duidelijk willen maken is dat dit zelfs kan gebeuren in een liefdevol gezin. Laat mensen niet direct klaarstaan met verwijten.”

*De namen Floris, Liam en Max zijn gefingeerd om redenen van privacy. Uiteraard zijn de echte namen bij de redactie bekend. Zij wonen allen in Haren.

In september: deel 2, met analyse en de vraag ‘hoe nu verder met deze jongeren?’

5 reacties

Ellen Niewold zegt:

Ik wil de jongens en hun ouders veel sterkte wensen. De openheid is dapper en leerzaam. Op die leeftijd kúnnen ze de impact niet overzien, al snappen ze ‘overval =fout’ vast wel. Dat is niet een excuus, maar wel een verwijt aan de hulpverlening die ouders in de kou laten staan. Ik wens jullie allemaal het beste. Maak er ook het beste van.

30 augustus 2019 om 23:50
Betrokken ouder zegt:

@Ellen Niewold. Dit is hun kant van het verhaal. Of de hulpverlening ze ook daadwerkelijk in de kou heeft laten staan weten we niet. Hoor en wederhoor is natuurlijk niet mogelijk. Dus moet je een slag om de arm houden.

2 september 2019 om 15:03
freek vd z zegt:

Beetje knullig om hier de dader Floris te noemen.. Mijn neef heet nl. ook Floris, woonachtig in Haren en heeft dezelfde leeftijd. Het vervelende is dat hij afgelopen week er werd over aangesproken.

Redactie zegt: Knullig is niet echt een goed woord. Pech past beter. Iedere naam zal wel een keer voorkomen in Haren. Gelukkig staat aan het eind van het artikel duidelijk dat het om gefingeerde namen gaat.

3 september 2019 om 11:18
Ouder met ervaring. zegt:

Ik wil alle partijen heel veel sterkte wensen.
Ik herken het enorm dat problemen bij jeugd niet gezien wordt door jeugdzorg. Cjg hebben wij precies dezelfde ervaring mee. Het is vreselijk dat het altijd eerst uit de hand moet lopen.

21 oktober 2019 om 16:58
Q zegt:

De ouders geven deels de schuld aan de hulpverlening en/of “foute” vrienden. Maar ik mag toch hopen dat ze ook naar zichzelf kijken. Ik bedoel wat doen jongens van die leeftijd nog midden in de nacht bij de weg?

22 oktober 2019 om 15:08

Wilt u reageren?




Wij plaatsen alleen inhoudelijke reacties. Reacties met voornamelijk slogans en kreten worden niet gepubliceerd.