Het moeras, dat er niet kwam. Hoe nu verder? Stand van zaken.

De aankondiging van het waterschap Noorderzijlvest om een moeras van 25 hectare aan te leggen in het Paterswoldsemeer bracht op een regenachtige avond in februari meer dan honderdvijftig mensen op de been. Ze kwamen bij elkaar in de Rietschans, aan de oever van het meer. Het waterschap zag zich geplaatst tegenover een overmacht aan kennis en visies. Dijkgraaf Bert Middel trok het plan schielijk terug. Hier leest u de actuele stand van zaken.

Foto door Henk Enting

De Taakgroep Beweging Recreatie Paterswoldsemeer protesteerde tegen het moeras met een petitie. Die werd in korte tijd zeventienhonderd keer ondertekend. Op de avond, georganiseerd door het waterschap, hield woordvoerder Henk Sol van de taakgroep een korte inleiding waarin hij minstens tien keer het woord ‘zorgen’ gebruikte. Die zorgen golden voor zeilers, vissers, zwemmers, sloepschippers, waterskiërs, surfboardpeddelaars, gebruikers van recreatiewoningen, de politie te water en natuurliefhebbers. Allemaal als gevolg van het moeras.

Dijkgraaf van Noorderzijlvest Bert Middel stelde dat het waterschap nog geen enkel besluit had genomen. Hij haalde meteen de druk van de ketel door daaraan toe te voegen dat de organisatie het besluit om een moeras aan te leggen na de protesten ook niet meer gáát nemen. ‘Het is duidelijk dat daarvoor geen maatschappelijk draagvlak is’, zei hij. ‘En dat hebben we als waterschap nodig. Maar we zijn wel wettelijk verplicht te zorgen voor schoon en voldoende water.’ Hij nodigde de aanwezigen uit om met suggesties te komen nu het moeras een gepasseerd station was. Het waterschap had, behalve het moeras, vier maatregelen bedacht die geen problemen opleveren voor de gebruikers van het meer, door gebruik te maken van gemalen, doorlaten voor vissen en een ijzerzandbekken. Maar dat is niet genoeg.

Deskundigheid en achterdocht
Uit de zaal kwamen maar liefst 52 vragen en ideeën. Verschillende sprekers vroegen zich af of er wel echt een probleem is en of het water nou echt zo schoon moet zijn als gesteld. Middel stelde dat daarover geen discussie is. Boetes voor het niet naleven van Europese verplichtingen die hier spelen lopen in de miljoenen, zei hij. Waterplanten als oplossing riep enthousiasme op en ook de angst dat het meer onbevaarbaar zou worden. Dieren en lange, natuurlijke oevers zonder beschoeiing zouden kunnen helpen. Middel beëindigde de avond door veel deskundigheid en ook achterdocht in de zaal te constateren. Maar voor dat laatste toont hij begrip. Want: ‘We blijven ambtenaren.’ Het lijkt erop dat het waterschap en de gebruikers van het meer samen verder gaan zoeken naar oplossingen. (GB)

LEES VERDER ONDER DE FOTO

Dijkgraaf Bert Middel:
“Dit was technisch het beste idee, maar als er geen draagvlak is moet het anders.”

Bert Middel, dijkgraaf van Waterschap Noorderzijlvest, heeft gemengde gevoelens bij het proces, waarbij burgers gehakt maakten van het moeras-idee.

“Ik vind het mooi dat mensen zo betrokken zijn, maar aan de andere kant maken ze een technisch goede maatregel nu onmogelijk”, zegt hij. “Onze specialisten hadden er goed over nagedacht: moeraszones zouden ervoor zorgen, dat de waterkwaliteit in het Paterswoldsemeer zou verbeteren.” Voor Middel is het verbeteren geen verplicht nummer, opgelegd door Brussel. “Nee, we staan er zelf helemaal achter. De huidige waterkwaliteit is fysisch-chemisch misschien nog niet zo slecht, maar voor de biodiversiteit is het echt noodzakelijk dat er wordt ingegrepen. Als we niets doen gaat het ten koste van planten- en diersoorten.”

Juridische stok
Volgens Middel is er ook nog een juridische stok achter de deur. Omdat Nederland de Europese Kaderrichtlijn Water heeft vertaald in de Nederlandse Waterwet, kan het niet behalen van de KRW-einddoelen worden bestraft met een boete. En het achterwege laten van maatregelen kan ook betekenen dat er subsidies om de waterkwaliteit te verbeteren, vervallen. Welke subsidies kan Middel niet precies zeggen. Overigens betaalt Noorderzijlvest ‘enkele miljoenen’ uit eigen kas, aldus de dijkgraaf. Nu het moeras-idee is verworpen (‘geen draagvlak’) denkt Middel dat er nog andere wegen naar Rome leiden. “Maar of die hetzelfde effect op de waterkwaliteit zullen hebben is de vraag”, zegt hij. Het waterschap gaat nu samen met een gebiedsgroep, met daarin ook leden van de Beweging Recreatie Paterswoldsemeer, overleggen welke ‘weg naar Rome’ nu bewandeld zou moeten worden.

Moeras was onderdeel van pakket
Het idee om een aantal hectares van het meer om te vormen tot moeras was onderdeel van een pakket aan maatregelen om het water schoner te krijgen. Andere Kader Richtlijn Water (KRW) maatregelen zijn de aanleg van een vispassage, verbetering van de waterafvoer, en het moderniseren van gemaal Hoornsedijk in combinatie met de aanleg van een ijzerzandbassin om fosfaten uit het water te halen. Voor die maatregelen was volgens de dijkgraaf voldoende draagvlak. Alleen het plan voor een moeras in het meer stuitte op weerstand. Het waterschap moet in 2027 voldoen aan de KRW. Het Ministerie laat zich leiden door de Nationale Analyse Waterkwaliteit. Het hoogste doel is de ‘ecologische waterkwaliteit’ op een hoger plan brengen.

Het is te verwachten dat de bezwaarmakers coöperatief zullen meedenken, maar daarbij het belang van recreanten en watersportliefhebbers zwaar zullen laten wegen. Zie ook: www.paterswoldsemeerbeweging.nl