Opiniestuk…Huub van ’t Hek voorspelt: “Negatief advies Raad van State in Harens fusiedossier”

De Raad van State buigt zich over de herindeling van Haren, Groningen en Ten Boer. De provincie gaf een positief advies aan het kabinet en het kabinet wil dit advies volgen en aan de Tweede en Eerste Kamer voorleggen. Alvorens dat gebeurt moet de Raad van State een oordeel vellen. Deugt het fusieplan en voldoet het aan de morele en fysieke wetten in dit land?  Dat is kortgezegd waar de Raad van State over zal oordelen. Pas dan mag de Kamer haar finale oordeel vellen. Columnist Huub van ’t Hek maakte op ons verzoek een sprong in de tijd en voorspelt de uitspraak. Voorzien van zijn argumenten. Zo is hij ervan overtuigd dat Groningen achter de schermen in Den Haag de hand ophoudt voor financiële hulp. En dat gaat Den Haag volgens de columnist nooit doen.

“Negatief advies Raad van State in Harens fusiedossier”

Door: Huub van ’t Hek

De Raad van State zal naar mijn stellige verwachting een negatief advies uitbrengen over het voorstel om Groningen, Haren en Ten Boer bestuurlijk samen te voegen. Gebaseerd op de navolgende argumentatie. Omdat aan de wettelijke vereisten niet is voldaan. Omdat er geen aantoonbare bestuurlijke winst te behalen valt. Omdat de rol van de PvdA volledig is uitgespeeld. Omdat de schuldposities van Groningen en Haren niet te verbinden zijn. Omdat Groningen heel veel compensatiegeld wil zien dat er niet is. Omdat de bestuurlijke eenheden juist kleiner worden in plaats van groter. Samengevat: omdat wij worden gedreven door de hoop dat het gezonde verstand uiteindelijk de doorslag zal geven.

Kabinetsformatie 2013
Bij de kabinetsformatie van 2013 zijn VVD en PvdA uitgegaan van een stelsel van gunningen. Beide partijen kregen een lijst met onderwerpen die zij mochten proberen te realiseren. Op het lijstje van de PvdA stond de wens verder te gaan op de weg van de bestuurlijke herindeling van Nederland. Langs die weg kon het decentrale bestuur worden versterkt, beter gecoördineerd en goedkoper worden uitgevoerd. Tegelijkertijd kon langs die weg als publiek geheim nieuwe en vooral lokale partijvorming uit de weg worden geruimd en de eigen machtsstructuur zo veel mogelijk kon worden veilig gesteld.
Ronald Plasterk ging voortvarend aan de slag. Noord-Holland, Utrecht en Flevoland zouden moeten opgaan in één nieuwe provincie. Binnen twee maanden had hij van alle drie de provincies nul op het rekest. In geen van de drie provincies zou er ook maar één seconde over worden nagedacht.
Op zoek dus naar partijgetrouwe PvdA-ers. Die bleken in Groningen nog te bestaan. Dat gaan wij Groningen herindelen, zo was de conclusie. De opdracht werd verstrekt en het provinciaal bestuur kon aan het werk. De gevolgen van al die handelingen zijn bekend. De provinciale stukken zijn afgerond en doorgestuurd naar het kabinet. Het kabinet heeft deze stukken naar wettelijk voorschrift doorgestuurd naar de Raad van State. Daar wordt de inhoud nu getoetst.

Wettelijke vereisten
Inzake bestuurlijke fusies stelt de wet als allereerste een eis van levensbelang. Zonder de handtekeningen van de verschillende colleges van B&W en de meerderheid van de verschillende gemeenteraden kan er niet gefuseerd worden.
Omdat de wetgever sinds 1848 de beschermer is van de lokale democratie. Het belangrijkste democratisch orgaan dat de Nederlandse samenleving heeft, is de gemeenteraad. Vroeger was het de RvS toegestaan om op de stoel van de gemeenteraad te gaan zitten en besluiten van de gemeenteraad te overrulen. Daar heeft de wetgever nu een stokje voor gestoken. Dat mag niet meer. De besluiten van de gemeenteraad zijn in principe heilig. De RvS zal niet snel handelen in strijd met deze besluiten, omdat het hier gaat om besluitvorming op het best denkbare democratische niveau.

Aantoonbare bestuurlijke winst
Een fusieproces heeft alleen zin als er zichtbare, tastbare, voelbare en te bewijzen bestuurlijke winst te behalen valt. De geschiedenis laat zien dat de stad Groningen sinds mensenheugenis zijn best doet om Haren binnen te harken. Dat dient geen enkel bestuurlijk doel. In het verleden ging het louter en alleen om de bevrediging van een arbeidersbestuurder die wilde regeren over de vertegenwoordigers van het kapitaal. Die tijden liggen gelukkig ver achter ons. De stad heeft nu meer elitaire wijken en veel duurdere huizen dan Haren. De vermeende klassenstrijd heeft zichzelf overleefd. De droom van Fijke Liemburg om de eerste PvdA burgemeester van Haren te zijn is niet bij een droom gebleven. Janny Vlietstra heeft die droom vervuld. Maar zij heeft Haren niet kunnen uitleveren aan de stad. Verraad als politiek machtsmiddel en fusie-instrument leidt alleen maar tot bestuurlijke afbraak.

De rol van de PvdA
De sociaal democratie heeft haar rol in de geschiedenis vervuld. Zij heeft bereikt wat zij bereiken moest. Het is klaar, over en uit. Alle verkiezingsuitslagen in alle landen wijzen in dezelfde richting. Er is geen ruimte meer voor sociaal democraten. Omdat ook die beweging linker (SP en Groen Links) en rechter (D66) vleugels heeft gekregen. En die vleugels beter vliegen dan het logge, oorspronkelijke lichaam.
In de provincie Groningen is de SP nu de grootste. Deze partij is niet geïnteresseerd in herindeling. Omdat ook de SP meer dan hecht aan de lokale besluitvorming.
In Den Haag is het allemaal nog een beetje erger. Daar is de PvdA weggevaagd. Geen been meer om op te staan. En niemand wil ook maar in één zin met deze losers genoemd worden.
Herindeling was het speeltje van de PvdA. Nu de partij is uitgespeeld, kan ook het speeltje definitief de kast in.

Schuldposities
De stad Groningen acht zichzelf leidend in het geëntameerde fusieproces. Dat betekent dat de stad zichzelf de financiële regie toedicht van de eventueel nieuw te vormen gemeente. Behalve de eigen schuldpositie komen daar de schuldposities van Haren en Ten Boer overheen. Het aangaan van die nieuwe schuldpositie is hetzelfde als politieke en bestuurlijke zelfmoord. Zover wil de stad het niet laten komen. Als er gefuseerd gaat worden, dan moet het Rijk financieel bijspringen. Zeker 10 jaar en jaarlijks voor een bedrag van € 10.000.000,00. Zonder die bijdrage heeft het fusieproces geen zin. Het is maar de vraag of het Rijk zich die uitgave kan permitteren.

Kleine bestuurlijke eenheden
De overheid loopt altijd een aantal jaren achter bij het bedrijfsleven. Ook daar heeft ooit de wet gegolden van groot – groter – grootst – boem. Hoeveel bedrijven hebben wij aan die filosofie niet te gronde zien gaan? Laten wij ons heel goed bewust zijn dat van alle fusieprocessen in het bedrijfsleven 80% mislukt. Reken eens uit hoeveel mensen daarvan de dupe zijn geworden? Hoeveel arbeidsplaatsen dat gekost heeft? Hoeveel mensen daar heel ongelukkig van geworden zijn?
Moeten wij dan nu dit soort processen toevertrouwen aan mensen die nog nooit hun eigen geld verdiend hebben? Die altijd leven op de zak van een ander? Die omwille van hun eigen ego fantaseren over groot – groter – grootst, omdat de fatale boem altijd voorkomt bij een ander? In het bedrijfsleven zien wij al een paar jaar de omgekeerde ontwikkeling: kleiner – nog kleiner – de menselijke maat. Of het nu om bouwbedrijven of advocatenkantoren gaat, maakt niet zoveel uit. Het gaat om de trend. Daarmee zitten Haren en Ten Boer op rozen. De Raad van State weet dat en onderschrijft dat hopelijk ook.

Conclusie
Er zijn geen valide argumenten voorhanden die een fusieproces van de stad Groningen en de dorpen Ten Boer en Haren ondersteunen. Alles wat daarover is gezegd en verzwegen is gebaseerd op aannames en politieke luchtfietserij. Nu aan alle formele vereisten is voldaan, kunnen wij terugkeren naar de werkelijkheid van alledag. Fuseren is fictie. Die stelling zal naar onze verwachting door de Raad van State van harte worden onderschreven. Al was het maar met het oog op de komende gemeenteraadsverkiezingen. Voor maart 2018 zal er, voor zover nu bekend, geen advies van de Raad van State zijn. Als het definitieve advies er eenmaal is, mogen de voorstanders nog een tijdje spartelen. Maar dan moet het echt afgelopen zijn. Wij weten nu waarom.