Selectieve verontwaardiging over erfgoed

Het fraaie pand Handy aan de Rijksstraatweg wordt waarschijnlijk gesloopt voor nieuwbouw en dat leidt tot heftige reacties. Vernietiging van erfgoed raakt Harenaars kennelijk in het hart. Opmerkelijk is het dat een ander gebouw, ook uit 1905, min of meer in volkomen stilte met de grond gelijk wordt gemaakt. Geen acties van protest.Handy werd in 1905 gebouwd en dreigt na 103 jaar te sneuvelen. De gebouwen van het Tuchthuis Haren (Rijksstraatweg) werden ook in 1905 gebouwd. In het eerste gedeelte van de vorige eeuw werden vooral jongens die wat op hun kerfstok hadden door de rechter enkele weken of maanden (of zelfs jaren) naar de tuchtschool in Haren gezonden. In de oorlog werd het gebouw door de bezetter ingenomen en er zijn verhalen over de stalling van V1 raketten op het terrein. Na de bevrijding werden NSB-verdachten opgesloten in de tuchtschool, in afwachting van hun berechting. In de jaren daarna vestigde zich hier de Heukelomstichting, waar meervoudig gehandicapte kinderen woonden. Later werd dat Visio. Kinderen met een visuele en bijkomende handicap komen nu van heinde en ver om hier onderwijs te volgen. In de loop der decennia werden oude gedeelten van de tuchtschool gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Op een gebouw na, waar in de gevel nog met tegels het bouwjaar 1905 stond vermeld. Dat ene gebouw was als het ware een laatste restje van het enorme complex. Fier trotseerde het de woelige jaren van sloop en wederopbouw. Tot vandaag, 19 november 2008. Op de kop af 103 jaar na de bouw, legt het laatste stukje tuchtschool het loodje onder het krakend geweld van een shovel. Het is opmerkelijk dat geen mens lijkt om te kijken naar de sloop. Geen protestacties, geen bezwaar.

Voor Visio en de vooruitgang een groot geluk. Maar voor de beschouwende krantenlezer opmerkelijk. Is het selectieve verontwaardiging? Maakt het verschil of de sloper een particulier is (projectontwikkelaar) of een zorginstelling? Is de sloop ten behoeve van het ene doel minder verwerpelijk dan ten behoeve van het andere doel? Is het ene gebouw een lelijk eendje dat weg mag en het andere een stervende zwaan die moet blijven? Wat is de psychologie van mensen die erfgoed willen bewaren?

Hoe dan ook, die vraag stelde de machinist van de shovel niet, toen hij vandaag om 8.30 uur bezig was de laatste muren te slechten. Hij sloopte doelmatig voort en zal nog voor zijn lunchpauze klaar zijn.