Column Bert Heikens, huisarts te Haren (april 2026)

Onze Aarde

Onlangs keerden de astronauten van de Artemis-2 missie terug op aarde. Zij hadden een rondje om de maan gedaan. Wat me erg raakte waren de woorden van Christina Koch, de enige vrouwelijke astronaut. Zij vertelde geëmotioneerd over de Aarde als die grote blauwe bol in de verte en dan vooral die enorme zwarte leegte eromheen. Onze blauwe planeet leek op een reddingsboot, drijvend in het immense heelal, met slechts een flinterdun schilletje eromheen waarin wij allemaal leven. Met hoge snelheid reizend door de ruimte, verlangde ze terug naar deze aarde. Ze wilde weer bij haar familie zijn. Ze vertelde dat de bemanning van ruimteschip Orion een hecht team vormt. Maar wij zijn dat ook, met ons allen, hier op ruimteschip Aarde. Natuurlijk bedoelde ze dat we onze planeet meer moeten koesteren – we kunnen immers nergens anders heen. Dat is een boodschap die ook André Kuipers en Wubbo Ockels uitdroegen. Eigenlijk zegt iedere astronaut hetzelfde. Maar wat kunnen wij eigenlijk doen, als artsen en als patiënten? Meer dan we denken. En als we het hier in Haren en omstreken al een beetje anders gaan doen, is dat winst. Neem iets ogenschijnlijk onschuldigs als diclofenac of Voltaren-gel. Die verdwijnen niet zomaar uit ons afvalwater. Waterzuiveringsinstallaties krijgen deze stoffen er niet uit, waardoor ze uiteindelijk in ons milieu belanden. Met gevolgen die we liever niet zien. Dus vraag gerust eens aan uw arts of apotheker: kan het ook anders? En stel dat we twee of drie dagen per week geen vlees eten. Geen rigoureuze verandering, maar wel effect zowel voor onze gezondheid als voor de wereld om ons heen. Lever ook restjes medicijnen gewoon in bij de apotheek. Spoel ze zeker niet door het toilet. Dat lijkt een kleine moeite, maar het maakt absoluut verschil. En ja, de klassiekers blijven gelden: stop met roken, drink minder, slaap beter. Niet spectaculair, wel effectief. Want wie gezonder leeft, heeft minder zorg nodig en laat dus ook een kleinere ecologische voetafdruk achter. Misschien is dat wel de kern: we hoeven de wereld niet in één keer te redden. Maar we kunnen wél ergens beginnen – gewoon hier, op ons eigen ruimteschip Aarde.