Voor de doorzettende lezers – Zo denkt gedeputeerde over financiële positie van Haren en Groningen – lees meer…
Gedeputeerde Patrick Brouns reageert op publicaties van cijfers die moeten aantonen dat Haren financieel gezonder is dan Groningen. Hij weerlegt ze en is nog steeds van mening dat Haren financiële risico’s loopt door zelfstandig te willen blijven. Hieronder een zeer uitgebreide analyse door de gedeputeerde. De gemiddelde lezer zal genoeg hebben aan de constatering dat Brouns vasthoudt aan zijn koers om Haren in de veilige financiële haven van Groningen te loodsen. Haren zelf denkt daar heel anders over. Zie http://www.harendekrant.nl/haren-bezuinigt-zich-gezond-haren-op-grote-voet-geleefd/
Hieronder integraal de inschattingen van de gedeputeerde. Het geeft een inkijkje in zijn denken en in zijn overtuigingen.
Door Patrick Brouns, gedeputeerde
Uit de kengetallen kan worden afgeleid dat de gemeente Haren slecht scoort op de kengetallen netto schuldpositie, de voor verstrekte leningen gecorrigeerde netto schuldpositie en de belastingcapaciteit. Een slechte score op de netto schuldpositie betekent dat er een hoge druk van rentelasten en aflossingen op de exploitatie van de gemeente Haren bestaat met als gevolg dat dit de ruimte voor maatschappelijke vraagstukken en opgaven fors beperkt. Een slechte score op het kengetal netto schuldpositie betekent automatisch ook dat het gaat om een hoge netto schuld per inwoner. Voor het vergelijken van de hoogte van schulden van gemeenten is dit overigens niet de meest geschikte maat. De inkomsten tussen gemeenten lopen behoorlijk uiteeen, maar bepalen wel in belangrijke mate hoeveel schulden een gemeente kan dragen. Hoe hoger het inkomen van een gemeente des te meer schuld een gemeente kan dragen. Het inkomen van de gemeente Haren is veel minder van omvang dan het inkomen van de gemeente Groningen, hetgeen betekent dat een hoge schuld per inwoner voor de relatief kleine gemeente Haren een groter punt van zorg is dan voor de gemeente Groningen. Ter vergelijking: uitkering gemeentefonds: gemeente Haren 2015 € 24,57 miljoen en gemeente Groningen € 439,30 miljoen.
Een slechte belastingcapaciteit geeft de lastendruk weer voor een meerpersoonshuishouden ten opzichte van het landelijk gemiddelde. In de gemeente Haren is deze lastendruk als zeer hoog te betitelen. Dit alles leidt er toe dat de inwoners van de gemeente Haren fors moeten betalen voor het aflossen van schulden en het verbeteren van de reservepositie en dat er beperkte ruimte is voor maatschappelijke vraagstukken en opgaven. Kortom, bewoners betalen voor problemen uit het verleden en krijgen er niets tot weinig voor terug.
Begroting Haren 2017
Dat de financiële kengetallen van Haren op termijn verbeteren is logisch, immers de raad heeft in de begroting 2017 een bezuinigingsopgave vastgesteld die er in 2020 toe moet leiden dat zo’n € 8 miljoen in de periode 2017 t/m 2020 aan voordelige rekeningresultaten worden gerealiseerd. Weliswaar een mooi streven maar het moet allemaal nog wel gerealiseerd worden. Wellicht zijn niet alle voorgenomen bezuinigingen in de praktijk te realiseren en met tegenvallers die zich in een periode van vier jaar voor kunnen doen is in het geheel geen rekening gehouden. Het realiseren van rekeningoverschotten gaat voor de inwoners van Haren bovendien gepaard met een zeer forse stijging van de gemeentelijke lasten zoals OZB en leges en doet ook nog eens fors afbreuk aan primaire voorzieningen in Haren. Als dan een vergelijking met de gemeente Groningen wordt gemaakt blijkt dat Groningen meerjarig begroot op basis van bestaand en nieuw beleid zonder zulke forse lastenstijgingen voor de inwoners. Door de economische crisis heeft de gemeente Groningen de afgelopen jaren vooral in de grondexploitatie (Europapark, Westpoort, Meerstad etc.) fors moeten afboeken (2011 € 63 miljoen, 2012 € 25 miljoen). Voor de Algemene Egalisatie Reserve (AER) heeft dit vanzelfsprekend consequenties gehad. Vanaf 2013 is weer sprake van een stijgende lijn. De saldi per 31-12 van de AER in de jaarrekeningen geven het volgende beeld (in miljoenen €) :2011 € 40,9, 2012 € 5,7, 2013
€ 25,1, 2014 € 39,3 en 2015 € 36,6.
Reserves
De opmerking dat de reserves van Groningen “in rap tempo verdampen” is niet juist. De saldi van de AER zijn hierboven weergegeven. We hebben het dan over een algemene reserve, dus vrij besteedbaar. Anders ligt dit bij de bestemmingsreserves. Ook weer logisch omdat bestemmingsreserves nu eenmaal met een bepaald doel (geoormerkt) worden ingesteld. In de gemeenterekening 2015 is het saldo van de bestemmingsreserves t.o.v. 2016 met € 75 miljoen gedaald. Verontrustend? Nee, want de toelichting van de gemeente voor een bedrag van € 61 miljoen is duidelijk en als volgt:
Woonlasten
In Groningen stijgen de totale woonlasten in 2017 niet. Binnen de woonlasten stijgt de OZB slechts met 1,04%. De afvalstoffenheffing daalt met € 6 tot € 8,40, afhankelijk van de huishoudens-grootte. En de rioolheffing stijgt van € 145,34 naar € 151. Op alle overige tarieven (hondenbelasting, precariobelasting, begrafenisrechten, marktgeld, havengeld en leges) wordt de index van 1,04% toegepast. De tarieven voor de parkeervergunningen en bezoekerspassen worden met € 5,- extra verhoogd. Ook de leges voor evenementen-vergunningen worden extra verhoogd.
Deze beide tariefverhogingen vloeien voort uit eerdere besluiten van de raad. In de begroting 2017 van Groningen is aan investeringen een bedrag van € 80 miljoen geraamd met daartegenover € 31,5 miljoen aan subsidies. In Haren stijgt de ozb in de periode 2017-2023 met in totaal 38 % t.o.v 2016 terwijl de investeringen in Haren worden geminimaliseerd
Toezicht/artikel 12
Om voor een artikel 12-bijdrage van het rijk in aanmerking te komen moet een gemeente aan een aantal “toelatingseisen” voldoen. De gemeente moet voldoen aan de termijnen genoemd in de Gemeentewet voor het indienen van begroting en rekening en dient zelf zorg te dragen voor tijdige indiening van een artikel 12-verzoek bij de beheerders van het gemeentefonds.
De eigen inkomsten van de gemeente moeten tenminste op het redelijk peil liggen. Dit redelijk peil wordt jaarlijks door de beheerders van het gemeentefonds in de zogenaamde mei-circulaire medegedeeld. Zowel de afvalstoffenheffing / reinigingsrechten als de rioolheffing moeten kostendekkend zijn. Bij het onderdeel OZB van het redelijk peil voor 2016 gold een percentage van 0,1889% van de WOZ-waarde. Tenslotte moet er sprake zijn van een structureel én aanmerkelijk tekort. Uit het meerjarenperspectief van Groningen blijkt niet dat sprake is van structurele tekorten. De voordelige saldi die van 2017 t/m 2020 worden geraamd zijn respectievelijk € 3,1, € 6,4, € 6,9 en € 7,8 miljoen. Een aanmerkelijk tekort wil zeggen dat minimaal sprake moet zijn van een tekort van 2% berekend over de uitkering gemeentefonds (algemene uitkering plus integratie en decentralisatie-uitkeringen en sociaal deelfonds en de ozb-capaciteit). In Groningen zou het structurele tekort dus minimaal € 8,8 miljoen moeten zijn (2% van € 439,30 miljoen) om voor de artikelstatus in aanmerking te komen..

Het door de provincie uitgeoefende financieel toezicht is voor alle gemeenten gebaseerd op de bepalingen in de Gemeentewet en nader omschreven in het door GS vastgestelde beleidskader.
Conclusie
Kengetallen zijn indicatief. Geen gemeente is gelijk en kengetallen moeten per gemeente worden beoordeeld waarbij de grootte van de gemeente, de financiële robuustheid en de regionale rol welke een gemeente speelt van belang zijn. De financiële positie van de gemeente Groningen wordt door ons als voldoende beoordeeld alhoewel er ook voor Groningen een aantal aandachtspunten zijn welke in bestuurlijke overleggen tussen provincie en gemeente regelmatig onderwerp van gesprek zijn. Een gezonde, robuuste financiële positie is een belangrijke – zij het niet de enige – voorwaarde voor een duurzaam bestuurskrachtige gemeente. Dus er wordt ook naar andere aspecten gekeken zoals bijvoorbeeld voorzieningenniveau en de rol die een gemeente in regionaal verband speelt. In het herindelingsontwerp is een uitvoerige uiteenzetting gegeven waarom de provincie in overleg met de drie gemeenten het herindelingsontwerp heeft samengesteld.
16 reacties