De krant die je leest van A tot Z
Zaterdag 30 Mei, 2020

vrijdag 15 mei 2020

Nieuws:

Harense filosoof: Over crisis en gemeenschapszin

Door: Redactie

De crisis heeft ook de agenda van filosoof en theatermaker Ronald Hünneman goeddeels gewist. Corona is alom aanwezig en wrikt oude structuren in de samenleving los. Dat geeft op zichzelf al veel stof tot nadenken voor deze vrije denker uit Haren. “Individualisme is al een tijdje op zijn retour, maar deze crisis maakt opeens heel duidelijk waarom. We blijken kwetsbaarder en afhankelijker dan we onze kinderen doen geloven”, zegt hij. “Het besef dat we van een gemeenschap afhankelijk zijn wint terrein.” Op ons verzoek toont Hünneman de achterkant van deze crisis.

Gemeenschapszin
Hünneman: “De crisis maakt ons opeens heel duidelijk wat we eigenlijk nodig hebben voor een goed leven: een gemeenschap als bescherming tegen een onzekere toekomst. Mensen die onzeker zijn over de toekomst gaan hamsteren. Nu, in deze crisis, is voor iedereen duidelijk dat dit asociaal is. Ook al hamsteren mensen nog steeds, het besef is doorgedrongen dat ‘hamstergedrag’, dat wil zeggen voornamelijk aan jezelf denken, eigenlijk ten dode is opgeschreven. We zijn van een gemeenschap afhankelijk, meer dan van onszelf. Zelfs hamsteraars zijn afhankelijk van supermarkten, personeel, toeleveranciers en producenten.”

Liberalisme
Het is volgens Hünneman ook interessant om te zien hoe premier Mark Rutte omgaat met deze situatie. Het liberalisme houdt geen stand in tijden van nood: “Hij is een liberaal, een VVD’er. Liberalen stellen het vrije individu en een terughoudende overheid centraal. Maar om een crisis als deze te bezweren komen we daar niet meer mee weg. Rutte benadrukt het zelf: ‘Deze crisis moeten we met 17 miljoen mensen oplossen.’ Om dat van een liberaal te horen, vind ik opvallend. Individuen moeten vrijheden inleveren om de gemeenschap gezond te houden. De overheid neemt de regie.”

Relaties
Volgens Hünneman maakt de crisis het voor mensen invoelbaar wat de waarde is van relaties: “Kijk naar mensen die zich voor de voedselbank inzetten, studenten die belangeloos bijles geven of eenzame ouderen aandacht schenken. Hopelijk gaan mensen inzien dat hun leven betekenis krijgt door de relaties die ze met anderen hebben. Je hoeft niet in een zweethut te gaan zitten, op zoek naar jezelf. Stilteretraite, het bos in om je mannelijke kern te vinden, een voettocht om tot je kern te komen, het blijkt allemaal onzin. Samen, door je innig te verbinden, maak je betekenis. In je eentje ben je hoogstens hamsteraar van zaken die bij nader inzien nutteloos blijken.”

Ondernemers
Ondernemers krijgen ook een wake-up call. Hünneman: “Bij sommigen heerst het idee dat hun bedrijf en het succes ervan helemaal hun eigen verdienste zijn. Maar nu alles stil ligt, zie je hoe afhankelijk ze eigenlijk zijn van mensen die geld hebben om dingen te kunnen kopen, van infrastructuur, van uitkeringen, kortom van een goed draaiende maatschappij. Natuurlijk heb je hard gewerkt en ben je een succesvol ondernemer, maar dat wordt mogelijk gemaakt door een welvarende gemeenschap waarin mensen voor elkaar willen zorgen. Voorheen hoorde ik ondernemers wel eens zeggen dat ze de eerste acht maanden van het jaar voor de belastingdienst werkten, en daarna pas voor zichzelf. Hopelijk ze beseffen nu dat ze die eerste acht maanden juist werken voor een stabiele samenleving. Zonder gemeenschap kunnen ze niet bestaan.
Hetzelfde geldt voor kunstenaars en filosofen. We bestaan bij de gratie van een maatschappij die ons kan bekostigen en van podia voorzien. We zijn geen geniën die aangeraakt zijn door het Licht van Inspiratie, maar gewoon het product van een welvarende, goed georganiseerde maatschappij.”

Wetenschap
Hünneman: “In het begin van de vorige eeuw vestigden veel filosofen hun hoop op wetenschap. Later gingen mensen zeggen dat wetenschap niet veel invloed heeft als het gaat om de grote vragen in het leven. Natuurlijk gaan wetenschappers inderdaad nooit al onze vragen oplossen, maar filosofen en kunstenaars net zomin. Maar voor de bestrijding van het coronavirus is onze hoop nu wel weer volledig op wetenschap gevestigd. De kracht van Jaap van Dissel is dat hij onderzoekt, modelleert en redeneert. Dat is precies wat we nodig hebben.”

Gedrag en angst
De media zijn een rad van fortuin als het gaat om nieuws over de crisis. Halve waarheden en hele leugens in overvloed. Angst leidt tot allerlei reacties, maar volgens Hünneman wordt ons gedrag (als het erop aankomt) best overzichtelijk: “Mensen zijn hartstikke bang, en roepen van alles om die angst te bezweren. Anderen willen de angst groter maken. Sensatiezucht of de hoop op politiek gewin zal er altijd blijven. Maar als mensen ziek worden, gaan ze naar het ziekenhuis. Als onderzoekers een vaccin vinden, laten mensen zich inenten. En tot nu toe worden de wetenschappelijk onderbouwde maatregelen van het kabinet prima opgevolgd.”

Over Ronald Hünneman
In ‘gewone tijden’ geeft hij cursussen en presentaties om mensen op andere manieren naar werk en leven te laten kijken. Hij was docent en onderzoeker bij de Rijksuniversiteit Groningen en de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Hij geeft o.a. trainingen op het gebied van philosophy of mind (hersenen, denken en psychologie) en complexe communicatie aan managers, bestuurders, ambtenaren en leerkrachten. Op het afgelopen Noorderzonfestival speelde Ronald de voorstelling “Een vlucht in Genot”, over de filosofie van het hedonisme. Zie: www.ronaldhunneman.com

Geen reacties

Wilt u reageren?




Wij plaatsen alleen inhoudelijke reacties. Reacties met voornamelijk slogans en kreten worden niet gepubliceerd.