Column Heiko Jan Mein (februari), fysisch chemicus te Haren

Een nieuwe schok door Groningen

Onlangs werd Groningen opnieuw opgeschrikt door de aardgaswinning. Niet vanwege bodemdaling, maar door het besluit om tijdelijk meer aardgas te onttrekken voor levering aan Duitsland. Dit leidde terecht tot veel extra wantrouwen en onbegrip. Het Europese energiebeleid is een chaos (het Griekse woord waarvan ‘gas’ is afgeleid). Ook Nederland heeft weinig lange-termijn-visie en lijkt men alleen maar oog te hebben voor ‘omgevingsvervuilende’ wind- en zonne-energie-parken. Windmolens, zonnepanelen, of brandstofalternatieven zoals waterstof, dragen goed bij aan het klimaatbeleid. Maar om commercieel en politiek gewin wordt veel gesjoemeld met feiten en cijfers. Er wordt een schijnwerkelijkheid ‘verkocht’. De realiteit is dat bronnen als zon, wind en vergelijkbaar, hoogstens 30% van de energiebehoefte kunnen dekken. Hierdoor en door verdergaande elektrificering, staat aanvulling van energieproductie door (moderne) kernenergie momenteel ook op de politieke agenda. Duitsland heeft echter na de kernramp in Fukushima besloten met kernenergie te stoppen. Voor de energievoorziening moeten we daarom (contractueel) 1,1-miljard m3/jaar aardgas blijven leveren aan Duitsland.
Gronings aardgas is een (laagcalorisch) gasmengsel van hoofdzakelijk (de brandstof) methaan (CH4) en 14% stikstof (N2), waarop verbrandingsinstallaties zijn afgestemd. Omdat ombouw daarvan erg duur is, vraagt Duitsland hetzelfde aardgasmengsel. Als we minder gas oppompen, zal aanvullend Noors, Russisch of ander aardgas moeten worden geïmporteerd. Dit is vooral hoogcalorisch (laag stikstofhoudend) gas en moet in menginstallaties met stikstof of Gronings aardgas worden gemengd tot gebruiksgeschikte methaan-stikstof-verhoudingen. Zo’n menginstallatie staat in Zuidbroek. Deze wordt momenteel verbouwd voor een tienvoudige verwerkingscapaciteit en is daarom pas eind 2022 operationeel. Hierdoor stijgt de gasexploitatie tijdelijk van de afgesproken 3,9-miljard m3/jaar tot 7,6-miljard m3/jaar. In Zuidbroek wordt stikstof gewonnen uit lucht (dat 78% stikstof bevat). Daarbij wordt door wisselend gasaanbod en -vraag, stikstof als voorraad opgeslagen in 1 kilometer diepe zout- en gasholtes. Realisering van de gasmenginstallatie kost zo’n 500-miljoen euro. Na voltooiing kan door importgas de aardgaswinning 7-miljard m3/jaar verminderen en daarmee bijdragen aan de afbouw van de gaswinning. Tot die tijd is het helaas ‘nood breekt wet’.

Heiko Jan Mein, fysisch chemicus.