Druk met plannenmakers zwembad, wie kan het snelst?

Het is druk men initiatieven om het zwembad Scharlakenhof te kunnen heropenen met hulp van vrijwilligers. Daar is nu de GRG bijgekomen die bij de A28 een sport- en zwemcomplex wil laten ontwikkelen, maar die nu helpt om één der particuliere initiatieven Scharlakenhof te doen realiseren.  Het kon niet anders of het werd dringen op de route naar een nieuwe zwemtoekomst te Haren. Wie dit artikel leest moet wakker en alert zijn, want de situatie rond initiatieven is momenteel verwarrend.

De Grönloh van der Reijden Groep (GRG) roert zich en heeft aansluiting gezocht bij de groep redders van het oude zwembad (Plan 2) die volgens inzichten van Duikvereniging De Watergeuzen een stichting willen oprichten die Scharlakenhof in ‘uiterst sobere vorm’ wil heropenen. En wel zo snel mogelijk. Het nieuw ontstane duo Plan2/GRG keert zich in een persverklaring tegenover het reddingsplan (Plan 1) van de Friese Piter Bakker, die eerder een zwembad redde nabij Franeker. Paul van Weringh is zelfs toegetreden tot het bestuur van de nieuw opgerichten stichting ‘Scharlakenhof’ (Plan 2).

Niet commercieel

Plan2/GRG vindt dat het plan van Bakker riekt naar een commerciële exploitatie-opzet en het is volgens hen te duur. Paul van Weringh (drijvende kracht achter de GRG, die is voortgekomen uit een initiatief van vijf Harense ondernemers) vraagt zich af waarom Plan 1 dure renovaties wil uitvoeren aan het bad. Het kan volgens hem nog heel lang duren voordat men daarvoor geld heeft en die tijd werkt nadelig voor Haren. Van Weringh zegt daarentegen dat Plan2/GRG zou kunnen leiden tot een zeer spoedige heropening (binnen maanden) van het oude bad. Zonder toeters en bellen.

Waarom?

Waarom zet Paul van Weringh zich zo in voor Plan 2? Het is zijn overtuiging, zo stelt hij, dat het plan NescioPlaza van  GRG aan de A28 er voordeel bij heeft als Scharlakenhof snel opengaat. Want in die tijd blijven verenigingen en zwemmers in Haren en kan GRG in rust werken aan de ontwikkeling van NescioPlaza.

Een zeer uitgebreide persverklaring van de GRG met details, treft u hieronder aan.

 

Dossier GRG:

Gemeente Haren snijdt zich zelf in de vingers met zwembadplan 1.

• Grootscheepse renovatie niet nodig voor heropening scharlakenhof, budget van 60.000 lijkt voldoende.
• Stichting i.o. plan 1 lijkt zwembadexploitant.
• Exploitatiebegroting plan 1 niet reëel.
• “Stichting Scharlakenhof” afgelopen week opgericht
• Heropening Scharlakenhof medio januari 2013.

 

Zwembaden in Nederland

 

Nederland is een waterland en heeft  traditioneel veel zwembaden. Door dit grote aantal zwembaden haalt maar liefst 98% van de Nederlandse kinderen een zwemdiploma (Bron: NPZ-NRZ) Dit is prachtig en uniek in de wereld.  Maar dit is snel aan het veranderen. Veel zwembaden in Nederland zijn in de jaren 70 gebouwd en de reden daarvoor is dat de aardgasbaten op dat moment beschikbaar waren en veel gemeenten hebben dit geld besteed aan een lokaal zwembad. Deze zwembaden (20% van het totaal aantal zwembaden) zal de komende jaren aan vervanging toe zijn. De vraag is echter of er in het huidige economische klimaat wel geld voor is.

 

Het aantal zwembaden is in de afgelopen jaren afgenomen. Waren er in 2002 nog 1593 zwembaden anno nu zijn dat er 1537 (Bron zwemmonitor 2012). Op dit moment wordt naar schatting 12% van de Nederlandse Zwembaden met sluiting bedreigd (bron Mulier Instituut). Om een belangrijke maatschappelijke voorziening als een zwembad overeind te houden moet je als gemeenten zowel onderling gaan samenwerken als met private initiatieven.

 

Vraag en aanbod

 

Ook het Huis voor de Sport in Groningen concludeerde onlangs dat er in Groningen teveel zwembaden zijn die bovendien niet voldoen aan de vraag van de maatschappij. De oplossing lijkt eenvoudig, minder zwembaden maar wel van hogere kwaliteit met een groter verzorgingsgebied. Het plan (plan 3) van de Grönloh van der Reijden groep sluit hier naadloos op aan en bied een oplossing voor de inwoners van de gemeente Haren maar ook van Groningen (Zuid) en Tynaarlo.

 

Start Nescioplaza en heropening Scharlakenhof

 

Om het nog te ontwikkelen zwembad op NescioPlaza een goede start te geven is het noodzakelijk dat de gebruikers van de huidige baden tot aan de opening van het nieuwe bad door kunnen gaan met hun activiteiten. Want verenigingen, zwemscholen en andere gebruikers gaan niet vijf jaar wachten en zullen stoppen met de activiteiten of een ander definitief onderkomen zoeken. Het is daarom niet meer dan logisch dat de Grönloh van der Reden groep voor openhouding is van het zwembad Scharlakenhof. Echter het openhouden van het zwembad moet wel plaatsvinden tegen een minimum aan kosten. Een grootschalige renovatie van een zwembad met een verwachte levensduur van 5 jaar betekent een enorme verkwisting van belastinggeld. Het plan van de groep Piter Bakker is in de ogen van de Grönloh van der Reijden Groep ingehaald door de ontwikkelingen en is niet de juiste oplossing.

 

Plan Piter Bakker (Plan 1)

Plan 1 is duur en lijkt op een traditioneel commercieel exploitatiemodel. Dat wil zeggen niet anders dan wat ESG en Optisport al hebben gedaan in het verleden en de ervaring leert dat dit soort modellen niet meer voldoen. In het verleden kozen veel gemeenten voor deze oplossing om het risico weg te zetten bij een marktpartij maar in de praktijk bleek vaak dat de gemeente nog steeds volop risico liep. Kern van dit model is dat een exploitant de zorg voor de exploitatie overneemt van de gemeente. Hiervoor krijgt de exploitant een vergoeding van de Gemeente zonder de juiste prestatieafspraken. Met als gevolg dat de meeste zwembaden niet werden onderhouden en het geld toch was verdwenen.

 

Exploitatiemodellen

 

Door commercieel te werken suggereert men meer opbrengsten te kunnen genereren waardoor extra inkomsten voor de exploitant ontstaan. Dit is in de praktijk echter maar beperkt omdat het verzorgingsgebied niet groter wordt en potentiële klanten buiten het verzorgingsgebied niet komen als er alternatieven zijn. Daarnaast is de consumentenprijs van een zwembadkaartje net als bij Musea en andere voorzieningen bij lange na niet voldoende om de werkelijke kosten te dragen.  Om een voorziening toch mogelijk te maken vult de gemeente in bijna alle gevallen het ontstane exploitatie tekort aan( gemiddeld tussen de 25% en 35 %) .

 

Hoe verdiend een exploitant dan zijn geld? Vaak door aan de kosten kant te gaan besparen, dat wil zeggen besparen op personeelskosten (minder personeel, minder opleidingen goedkopere CAO), het onderhoud zelf uit te voeren (of niet) en de openingstijden te beperken. Hiermee is de gemeenschap niet gediend. Veel gemeenten kiezen tegenwoordig dan ook voor een andere oplossing, vaak een extern verzelfstandigd gemeentelijk sportbedrijf of een stichting.

 

Stichting als exploitant

 

De oplossing van Plan 1 is ook een stichting maar maakt net als een exploitant veel kosten en zal mogelijk ook een exploitatie fee verwachten. Dit maakt de oplossing erg duur en de termijn waar dit in moet worden terugverdiend (circa 10 jaar) is niet reëel. Daarnaast past het niet bij de veranderde vraag in de markt. Bovendien is het niet realistisch om te verwachten dat het aantal bezoekers explosief zal toenemen als de bezoekersaantallen in het Scharlakenhof de laatste jaren alleen maar een neerwaartse trend hebben laten zien.

 

Kanttekeningen bij exploitatie plan 1

 

Hoe komt het dat er in plan 1 niet gekeken wordt naar de bezoekersaantallen uit het verleden maar naar landelijke prognoses die ons inziens niet haalbaar zijn in het Scharlakenhof. Deze cijfers gaan alleen op bij een inwonersaantal van 40.000 terwijl de gemeente Haren slechts 18.000 inwoners kent. Het huidige bad op de huidige locatie is te groot om rendabel te krijgen. Daarnaast is de omzet van recreatief zwemmen met 12% gedaald en de zwemlesactiviteiten met 35%. Zwemlessen zijn een absolute must voor een sluitende begroting. De afgelopen jaren heeft het Scharlakenhof deze aantallen bij lange na niet gehaald. Dit is duidelijk naar voren gekomen in het rapport van de curator.

 

De belangrijke vragen zijn dan ook, hoe wordt een groei van bezoekers van 19% bewerkstelligd in de komende 10 jaar terwijl een bevolkingskrimp van 2% wordt verwacht? Wie staat garant voor de stichting en wie draait voor de kosten op als de bezoekersaantallen uitblijven? Voor de investeringen in het zwembad heeft plan 1 een lening nodig van de gemeente van circa € 700.000 en externe financiering van € 400.000,- terwijl er geen harde garanties zijn voor het aantal bezoekers.

 

Verder is in de jaarexploitatie is geen rekening is gehouden met de exploitatielasten van verbouwing en overige rentelasten. Voor het meerwerk is geen budget, de renovatie is op basis van een raming becijferd. Ramingen van renovaties lopen altijd uit de hand, dit loopt vaak al snel op naar enkele tonnen. Het verschuiven van onderhoud om exploitatiekosten te dekken heeft in het verleden enorme problemen opgeleverd. Dit wordt in plan 1 wel weer omschreven als mogelijkheid.

 

Voortgang

 

Ondertussen wordt duidelijk dat de uitvoering van plan 1 zware vertraging heeft opgelopen. Direct na het raadsbesluit op 19 juni werd door plan 1 aangegeven dat er een website de lucht in zou gaan, dat vrijwilligers zouden worden benaderd en dat het zwembad in december open zou gaan. Vijf maanden later blijkt dat er nog geen Stichting is opgericht, er nog geen opdrachten zijn geen gegeven aan bedrijven en dat er niet wordt gecommuniceerd met gebruikers, bevolking of andere belanghebbenden. De verwachting is dat het zwembad pas in het 2^e kwartaal 2013 open gaat. Met allerlei vervelende gevolgen voor de verenigingen en gebruikers.

 

Stichting “Scharlakenhof” is een feit

 

Aangezien de stichting die behoort bij plan 1 nog steeds niet is opgericht hebben een aantal leden van Duikteam de Watergeuzen het heft in eigen hand genomen. Door spijkers met koppen te slaan is binnen drie dagen de Stichting Scharlakenhof opgericht. In de stichting zit een goed vertegenwoordigd gezelschap aan de Harense bevolking. Van de Watergeuzen zijn een drietal personen aangetreden. Als voorzitter is aangetreden Peter Venema en Edzer Roukema en Johan in ’t Holt zijn respectievelijk benoemd tot penningmeester en secretaris Als bestuurslid zijn Paul van Weringh van Grönloh van der Reijden Groep en Frans Bakker die eveneens voorzitter is van Zwemclub Haren toegetreden. Toezichthouders zijn Marcel Jagersma, voorheen Nationaal Platform Zwembaden en adviseur van Gronloh van der Reijden Groep, Jan Pieter Hooft, Dirk Jan Konings en Hans van der Veen. Deze laatste drie zijn eveneens leden van Gronloh van der Reijden Groep.

 

Doel

 

Het doel van de stichting is het exploiteren van het Scharlakenhof tegen minimale kosten. Dit betekent dat de stichting het zwembad niet grootschalig wil renoveren maar het zo snel mogelijk weer wil heropenen. Indien er deze week toestemming zou komen tot een het uitvoeren van dit plan dan kan het zwembad begin januari weer open gaan. Hiermee bieden wij vooral de oude gebruikers van het zwembad (verenigingen/zwemscholen) de mogelijkheid om op korte termijn weer te starten met hun activiteiten in het zwembad Scharlakenhof.

 

Plan

 

Het plan gaat globaal uit van een 10-stappenplan. Het doel van het stappenplan is om fasegewijs het zwembad weer op te starten en de financiële risico’s voor alle partijen tot een minimum te beperken. De grootste onzekerheid zit immers in de eerste paar maanden, waarbij het zwembad opnieuw moeten worden opgestart.

Het plan bestaat uit de volgende stappen:

1.        Ondertekenen contracten zwembad (nov)

2.        Verwijderen asbest uit ketelhuis (nov);

3.        Verwijderen asbest uit zwembad (dec);

4.        Testen installatie ketelhuis (nov);

5.        Opheffen gebreken stookruimte in verband met technische keuring (dec);

6.        Vergunningen op orde (dec);

7.        Heropening van zwembad (begin januari);

8.        Lange termijn onderhoudsplannen opstellen voor 2013-2018 (jan/feb);

9.        Uitvoeren lange termijn plannen (2013-2018);

10.   Slutiing Scharlakenhof en opening Nescio zwembad (2017/2018)

Deze planning is onder voorbehoud van de huidige situatie van het zwembad. De afgelopen winter heeft op een aantal punten schade veroorzaakt aan de technische installatie. Dit zal eerst in kaart moeten worden gebracht.

 

Conclusie

 

We komen tot de conclusie dat het doorgaan met plan 1 grote financiële risico’s met zich meebrengt voor de gemeente Haren. Enerzijds omdat de bezoekersaantallen te hoog zijn ingeschat, niet alle risico’s zijn afgedekt en de financiële haalbaarheid van zwembaden zeer gering is. Anderzijds zijn de plannen niet bijgesteld naar aanleiding van de ontwikkelingen rondom het NescioPlaza. De terugverdientijd zal gecorrigeerd moeten worden van 10 naar 5 jaar. Na opening van het nieuwe zwembad zal zwembad Scharlakenhof de deuren sluiten. Dit betekent dat ook de lening van 700.000 in 10 jaar moet worden afgelost. De vraag is of dit haalbaar is.

 

Daarnaast is de vraag of we nog een half jaar kunnen wachten met het openen van het bad. Verenigingen en andere gebruikers kunnen niet zolang wachten en kiezen voor ander opties en verdwijnen daarmee definitief uit de gemeente Haren.

 

Het advies van het samenwerkingsverband tussen de Watergeuzen en de Grönloh van der Reijden Groep is dan ook om het huidige plan bij te stellen. Het zwembad moet zo snel mogelijk open tegen nog geen 1/10^e van de kosten van plan 1.