Deel 2 – De slag om Haren – herinneringen van Patrick Brouns aan de fusiestrijd van Haren (inclusief reactie oud-wethouder Michiel Verbeek)

Patrick Brouns over fusie:
“Ik ging niet meer in op tegenargumenten”

 

Ruim twee jaar hoort Haren nu bij Groningen. De strijd is gestreden, maar er broeit nog van alles in Haren. Onverwerkt verdriet over een gedwongen huwelijk, maar ook nieuwe woede over het stadse beleid met aanmerkelijk hogere lasten als gevolg.

We willen met hoofdrolspeler Patrick Brouns (oud-gedeputeerde) nu eens in alle rust terugkijken op het hectische fusieproces. Hij wordt wel de ‘architect’ van de fusie genoemd. Of, nog wat sterker uitgedrukt: ‘de man die Haren heeft belazerd’. Hij kreeg veel kritiek. Hij is nu uit de politiek en de rookwolken zijn opgetrokken. Een geschikt moment om na te praten over de ‘Slag om Haren’. In maart verscheen deel 1 van dit tweeluik.

2016 – Bruggenbouwer Hayo Apotheker
In maart 2016 begon Hayo Apotheker in opdracht van de Provincie aan een reeks van ongeveer tien gesprekken met de gemeenten Groningen, Ten Boer en Haren. De werkafspraken die daar werden gemaakt (*) zouden de basis kunnen vormen van een latere bestuursovereenkomst (fusiecontract). Namens Haren waren daar burgemeester Pieter van Veen en wethouder Michiel Verbeek aanwezig. “Daar zijn allerlei onderwerpen besproken en afspraken gemaakt, waar Van Veen en Verbeek het gewoon mee eens waren”, zegt Patrick Brouns. “Wat ik heel erg heb gevonden is dat zij daarna hebben ontkend dat ze het met de gemaakte afspraken eens waren. Ik denk dat Verbeek bang was voor moeilijkheden in zijn partij. Maar echt waar: ze hebben er gewoon mee ingestemd. Door daar opeens afstand van te nemen hebben ze mij behoorlijk in mijn hemd gezet, ik was daar boos over. En ik geef toe dat ik toen dingen heb geroepen die ik beter niet had kunnen roepen.”
* Het bedoelde verslag heet ‘Verkenning gemeentelijke herindeling Groningen, Haren en Ten Boer – 2 juni 2016’.

2016 – Haren verbreekt het contact
Haren distantieerde zich dus van de vermeende ‘afspraken’ in het ‘overleg Apotheker’ en Brouns was daar erg boos over. De gemeenteraad nam op 5 september een motie aan, waarin het College een verbod kreeg om nog met ‘wie dan ook’ te overleggen over een fusie. Patrick Brouns geeft toe dat hij in die periode Haren niet langer kon helpen om haar zelfstandigheid te behouden. “Ik heb in mijn communicatie toen fouten gemaakt en heb woorden gebruikt die de verhoudingen alleen maar extra onder druk hebben gezet. Ik noemde Haren ‘failliet’ en dat was niet zoals het was. Een gemeente kan namelijk niet failliet gaan, maar wél onder toezicht worden gesteld. Haren en ik kwamen daardoor meer tegenover elkaar te staan.” Een Mea Culpa van de oud-gedeputeerde, die dus erkent dat hij de kloof tussen hem en Haren groter had gemaakt.

2017-2019 – Strijdtoneel verplaatst zich naar de Tweede Kamer
Voor Patrick Brouns en het College van GS stond de fusie nu niet meer ter discussie en was de tijd rijp om deze concreet voor te bereiden. Toen Harense ambtenaren tóch met Groningen gingen praten stapte wethouder Mariska Sloot in december 2017 witheet uit het College. Intussen bleef Brouns bij zijn standpunt: “En als jij me nu zegt dat ik destijds steeds hetzelfde verhaal afdraaide zonder in te gaan op tegenargumenten, dan denk ik dat je gelijk hebt”, zegt hij. “Ik bleef herhalen waarom de fusie nodig was en ging inderdaad niet echt meer inhoudelijk in discussie met Harenaars. Die discussie was al gevoerd en ik verwoordde het beleid van GS. Dat zou best eens onaangenaam geweest kunnen zijn.”

2017-2019 – Heeft Brouns gelogen of feiten verdraaid?
Hij kent dit verwijt aan zijn adres. In eerste instantie antwoordt hij: ‘Nee.’ Maar we praten er even over door en dan zegt hij: “Als ik dingen heb gezegd waaraan kon worden getwijfeld, dan heb ik dat beslist niet met opzet gedaan. En ook niet met de intentie om de herindeling door te drukken.” Brouns geeft toe dat hij continu bleef herhalen dat onafhankelijke rapporten hebben aangetoond dat Haren niet gezond was en dat Haren niet in staat was de problemen op te lossen. Hij leek wel een cd-speler. Doof voor argumenten. “Misschien dat
mensen daardoor de indruk kregen dat ik dingen verzweeg of verkeerd voorstelde. Er was gewoon een provinciaal besluit genomen en als bestuurder moest ik dat daarna ook uitleggen en ervoor staan.”

2018- Hoorzitting Tweede Kamer-commissie
In het zicht van de finish kwam in januari 2018 een delegatie van de Tweede Kamer naar Groningen om te luisteren naar voor- en tegenstanders van de fusie. In een bomvolle zaal hielden tegenstanders vurige pleidooien (o.a. Gustaaf Biezeveld van het Burgercomité Haren en Michiel Verbeek, wethouder). Ook Patrick Brouns werd ondervraagd door de Kamerleden en daar draaide hij weer het standaard verhaal af. Hij ging voorbij aan beschuldigingen van ‘oneerlijk spel’ en reageerde ook niet toen Biezeveld een aangifte overwoog wegens ‘valsheid in geschrifte’. “Ook bij die hoorzitting had ik mij voorgenomen gewoon ons standpunt te verdedigen en niet meer in discussie te gaan”, zegt Brouns. “En ik wil nu wel toegeven dat ik erg zenuwachtig was, want de uitkomst stond voor mij allerminst vast.”

2018 – Den Haag hakt de knoop door
Op 17 april 2018 stemde de Tweede Kamer in met de herindeling en op 10 juli om 22.59 uur werd ook in de Eerste Kamer gestemd. Er waren 49 stemmen voor de fusie en 25 tegen. Patrick Brouns reageerde heet van de naald: “De Eerste Kamer heeft met tweederde meerderheid voor gestemd. De Kamer heeft daarbij geconcludeerd dat het proces zorgvuldig is doorlopen. Nu er een besluit ligt, hoopt het College van GS dat er eendrachtig samen wordt ingezet op de vormgeving van de nieuwe gemeente, waarin het voor alle inwoners goed wonen, leren en recreëren is.” Op 1 januari 2019 was de herindeling een feit.

2021 – Was Brouns een marionet?
We zijn twee jaar verder. Is dit het goede moment om toe te geven dat er een masterplan was, waarbij Patrick Brouns als marionet de klus heeft geklaard? “Nee, ab-so-luut niet, ik was geen marionet. Ik heb geen enkele opdracht uitgevoerd. Ook de CvK’s van Groningen hebben geen invloed op mijn aanpak gehad, want GS hadden hen juist hun politieke taken afgenomen.” Over de woede in Haren zegt hij: “Ik heb mij door boze en dreigende taal niet echt laten beïnvloeden. En bij mij in de straat heb ik nooit problemen gehad met buren. Het was wél een intensieve periode, waarin ik op het gebied van de communicatie dingen niet altijd goed heb gedaan. En hoewel ik nog steeds tegen gemeentelijke herindelingen ben, sta ik nog steeds achter het proces in Haren.”

2021 – En kijk eens hoe het nu uitpakt!
Haren moppert, want er zijn flinke kostenverhogingen. Denk aan de OZB, afval en de sporttarieven. Gustaaf Biezeveld zegt het nog steeds schandalig te vinden hoe Haren ‘is bedrogen’. Mariska Sloot noemt Haren de ‘flappentap’ van Groningen. Patrick Brouns nuanceert de kritiek: “Ik heb ook best een mening over het gemeentebeleid en die is niet altijd positief. Maar onder de streep vind ik dat het beter met Haren gaat sinds de fusie. Kijk maar eens naar het groen- en wegenonderhoud. En wat de kostenverhogingen betreft: als ‘Beterr Haren’ werkelijk zou zijn uitgevoerd, waren de kosten ook met tientallen procenten gestegen, vergeet dat niet. En er zouden voorzieningen zijn verdwenen.”

Kritisch is Brouns over het oud papier beleid, waardoor goede doelen in Haren worden gedupeerd. “Dat vind ik echt een zaak die je heel anders had kunnen oplossen. En ik vind ook dat de gemeente de gevolgen van de herindeling niet goed uitlegt aan de burgers. Kijk, de huur van de sportvelden gaat dan wel omhoog, maar andere kosten zoals het onderhoud gaan voor de clubs juist weer omlaag. Dat moet je er wel bij vertellen.” Over het afschaffen van Diftar zegt hij kort: “Haren heeft de bestuursovereenkomst niet willen tekenen, dan kun je daar nu ook geen rechten aan ontlenen.”

2021 – Hoe gaat het nu met Patrick Brouns?
Hij is veranderd door de privéproblemen en oogt nu opvallend ontspannen. Hij mist de politiek, maar weet ook dat hij vijf jaar lang veel te hard heeft gewerkt en dat had een hoge prijs. Nu zet hij de tijd naar zijn hand en werpt zich als zzp-er op lobby voor economische projecten en de financiering daarvan. Zo staat hij naar eigen zeggen op het punt een bedrijf in de duurzame energiemarkt naar het Noorden te halen. En hij is in Drenthe bezig een samenwerkingsverband voor bedrijven op te zetten, die elkaar kunnen helpen met mobiliteit en duurzame energie. “Het zal een vereniging worden, maar op dit moment betalen deze bedrijven mij individueel voor mijn werkzaamheden.”

Na het interview zegt Brouns altijd bereid te zijn om vragen over zijn beleid te beantwoorden: “Want ook al ben ik niet meer in functie, ik zal graag verantwoording afleggen voor wat ik deed als gedeputeerde.”

Reactie op het interview, door Michiel Verbeek, oud-wethouder van de Gemeente Haren
Patrick Brouns schetst een volkomen fout beeld

In Haren de Krant van staat een uitgebreid interview met Patrick Brouns, oud-Gedeputeerde in Groningen. Twee jaar nadat hij leiding heeft gegeven aan de herindeling van Haren bij Groningen en Ten Boer, beweert Brouns dat hij Haren de helpende hand heeft geboden. Veel beweringen van Patrick Brouns zijn aantoonbaar onjuist. Voor de toekomst van Haren binnen de gemeente Groningen zal het niks uitmaken, maar dit interview behoeft wel enige correctie.

In het artikel geeft Brouns aan dat hij toen geen voorstander was van herindeling en nu nog niet. Maar waarom heeft hij dan Haren zo onder druk gezet? Brouns beweert het beste voorgehad te hebben met Haren, maar Haren heeft zelf teveel tegengewerkt. Als Brouns werkelijk Haren had willen helpen was het logisch geweest om na het eerste rapport van B&A https://www.michielverbeek.nl/Nieuws-Archief/ om tafel te gaan en met elkaar te bespreken hoe de kwetsbaarheden aangepakt konden worden. Dat heeft hij toen niet gedaan en daarna ook niet. Niet één keer was Brouns beschikbaar voor een inhoudelijke dialoog over de situatie van Haren en de toekomstplannen. Brouns was totaal niet geïnteresseerd in de Harense kijk op de analyse van B&A. Die helpende hand uit het interview is dus echt volstrekte flauwekul.
Brouns gaat echt over de schreef als hij beweert dat ik zou hebben gezegd: ‘Haren was op termijn niet opgewassen tegen haar wettelijke taken en konden dienstverlening niet op peil houden’. Volstrekt onjuist. Kijk naar alle stukken die ik in die tijd heb geschreven en naar al mijn publieke uitspraken. Maar kijk ook naar het rapport van het Coelo. Professor Maarten Allers van het Coelo gaf helder aan dat Haren door eigen beleid financiële problemen heeft veroorzaakt die ook weer opgelost kunnen worden door eigen beleid. Er zijn geen omstandigheden bij Haren die onafwendbaar leiden tot financiële problemen. In een interview heeft Alles aangegeven dat als de financiële situatie van Haren criterium zou zijn voor herindeling, zou meer dan de helft van de gemeenten in Nederland heringedeeld moeten worden. Het rapport van het Coelo paste Brouns niet en heeft het niet serieus genomen.
Bij Brouns ging blijkbaar definitief de knop om toen bleek dat Haren in het verbeterplan Beterr Haren drie jaar een OZB verhoging voorstelde van 10%. Als Haren toen structureel de tarieven van Groningen had overgenomen, was het financiële probleem snel opgelost.

Samenwerking en sociaal domein
Een belangrijke stuwende kracht achter herindelingen was de overdracht van taken naar de gemeente in het sociaal domein. De gedachte bij de voorstanders van herindeling was dat de nieuwe taken vanzelf zouden leiden tot samenwerking en herindeling. Uit evaluaties van het sociaal domein blijkt dat juist kleinere gemeenten het heel goed hebben gedaan op de nieuwe taken. Zo ook Haren. Voor de taken in de jeugdzorg werd in de provincie Groningen intensief samengewerkt door de 23 gemeenten. Een ander belangrijk samenwerkingsverband is de Regio Groningen-Assen. Ik heb in mijn eerste periode als wethouder (1994-2002) intensief meegewerkt aan de totstandkoming van de Regio Groningen-Assen. Haren is al die jaren een loyale partner geweest in dit samenwerkingsverband. Het is daarom wrang om te lezen in het interview met Brouns dat Haren niet positief stond tegenover samenwerking met andere gemeenten.

Bruggenbouwer Hayo Apotheker
Brouns voelde zich in z’n hemd gezet door oud-burgemeester Pieter van Veen en mijzelf na het traject met bruggenbouwer Hayo Apotheker. Van Veen en ik hebben constructieve gesprekken gevoerd met Groningen en Ten Boer over de mogelijke nieuwe gemeente onder leiding van Hayo Apotheker. Pieter van Veen sprak in de media en in de raad over ‘de virtuele gemeente’. In het gepresenteerde eindrapport staat: Uit de verkenning van een nieuwe gemeente Groningen, Haren en Ten Boer, komt een beeld naar voren van een krachtige bestuurlijke eenheid op die één verrijkte, dynamische agenda kan realiseren voor stad en ommeland. Deze gemeente is financieel robuust en beschikt over de organisatiekracht om burgerkracht te faciliteren, sociale cohesie te stimuleren en maatwerk te leveren op diverse schaalniveaus. De versterkte positie in Noord-Nederland, landelijk en internationaal, geeft deze gemeente een uitstekende uitgangspositie om haar economische en ruimtelijke ambities te realiseren en de belangen van haar 228.000 inwoners te behartigen. Het was geen diepgaande verkenning, maar Van Veen en ik hebben de uitkomst onderschreven. Er zou zonder meer een robuuste en interessante gemeente kunnen ontstaan. Patrick Brouns is echter even vergeten wat er in het voorwoord van het eindrapport staat: In juni 2017 zullen de gemeenteraden van de betrokken gemeenten zich hierover uitspreken. De gemeenteraad van Haren zal deze variant afwegen tegen de variant zelfstandig blijven. In de ultieme afweging heeft de meerderheid van de gemeenteraad van Haren gekozen voor zelfstandigheid. En ik ook.

Brouns geeft toe feiten te hebben verdraaid
In het artikel geeft Brouns toe dat hij doof is geweest voor argumenten en dat hij bij iedere gelegenheid dezelfde riedel heeft afgestoken. De houding van het aan de kant schuiven van feiten en recente informatie heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en de Tweede Kamer overgenomen. De riedel van Brouns werd geloofd, omdat de minister en de meeste Tweede Kamerleden niet geïnteresseerd waren hoe de situatie werkelijk in elkaar stak. De recente documenten en de onderbouwde argumentatie zou het bittere geloof van de noodzaak van herindeling doen wankelen.

Onenigheid in het bestuur van Haren
De kracht van de argumentatie voor een zelfstandig Haren werd verzwakt door de polarisatie in de gemeenteraad. Een kleine meerderheid voor zelfstandigheid en een grote minderheid voor herindeling. Om een kans te maken in Den Haag was eenheid noodzakelijk. Die brokkelde steeds meer af. Eerst de draai van de VVD van tegen herindeling naar voor herindeling en het terugtrekken van de VVD wethouder en in december 2017 het aftreden van de wethouder van Gezond Verstand Haren. Voor degenen die twijfelde aan de bestuurskracht van Haren een geschenk uit de hemel. Onderbouwde argumentatie kon daar niet tegenop.

Groningen nu
Had Haren de zelfstandigheid aangekund? Zeker. Is de herindeling een ramp? Nee. Er is geknokt voor zelfstandigheid met onderbouwde argumentatie en een groot draagvlak onder burgers, maar de macht besliste anders. Dan moet de knop om en moet politieke energie ingezet worden in de nieuwe gemeente Groningen. Ik doe dat!

Michiel Verbeek, oud-wethouder van de gemeente Haren
(van 1994-2002 en van 2014-2019).