Gehoord in de raadszaal…

Wil Legemaat uit Haren was bij de cruciale commissievergadering van 12 juli, waar grotendeels zou worden beslist of er een nieuw raadhuis komt of niet. Op 17 juli moet de raad formeel beslissen. Integraal hieronder het verslag, opgetekend door Wil Legemaat. Alsof u er zelf bij was!MET DE GENADE MEEWERKEN: extra commissievergadering GZAB, woensdag 12 juli

Ruim dertig Harense burgers waren naar het gemeentehuis gekomen om te horen wat de raadsfracties vonden van het laatste voorstel van het college: de verbouwplannen voor het raadhuis stopzetten en nieuwbouwplannen ontwikkelen. Veel burgers snappen er niets meer van: eerst wilde het college nieuwbouw, toen beslist verbouw en nu weer nieuwbouw… en waarom kunnen de ambtenaren, als er voor nieuwbouw wordt gekozen, opeens deels wel in het huidige gebouw blijven, terwijl eerder met veel bombarie gemeld werd dat uiterlijk 1 oktober het hele gemeentehuis wegens onveiligheid, brandgevaar en erbarmelijke omstandigheden gesloten moest worden? Het waren vragen die ook bij de fracties leefden. Voor- en tegenstanders van nieuwbouw bleken overigens bij hun voorstelling van zaken en het hanteren van cijfers zeer bedreven in wat men in de bouwwereld noemt: met de genade meewerken. Een verslag.

Nog even voor de duidelijkheid de historie van de bouwplannen. In september 2005 stelde het college voor in plaats van verbouw van het gemeentehuis een nieuw gemeentehuis te bouwen in het Hendrik de Vriesplantsoen. Dit zou uiteindelijk goedkoper zijn dan verbouwen. In oktober 2005 gaf de raad het college opdracht om naast het plantsoen ook het Haderaplein als mogelijke nieuwbouwlocatie te onderzoeken. Vlak voor de verkiezingen stemden PvdA, VVD, GL en CDA echter voor een motie waarin het Hendrik de Vriesplantsoen als mogelijke locatie werd afgewezen. De raad wenste een gemeentehuis in het centrum. Omdat B&W van mening waren dat het Haderaplein financieel geen reele optie was (de opbrengst was deels bestemd voor de financiering van het komplan), werd besloten volledig in te zetten op verbouw en wel zo snel mogelijk. Ook werd besloten het (onveilige) gemeentehuis uiterlijk 1 oktober geheel te ontruimen. Op 6 april 2006 werd de nieuwe raad hierover uitvoerig geinformeerd, maar op 10 mei gaven GL, PvdA, VVD en CDA aan toch een quickscan te willen naar de mogelijkheden op en rond het Haderaplein. Dat leidde tot het inschakelen van Team 4 architecten. Deze architecten presenteerden maar liefst 13 modellen, waarvan de meeste goedkoper lunnen uitvallen dan verbouw. Daarop stelde het college de raad voor een keuze te maken: verbouw of nieuwbouw en sprak zelf een voorkeur uit voor nieuwbouw. Alvorens de keus in de raadsvergadering te maken, werd een extra commissievergadering ingelast.

Hein Frima (VVD) spreekt verbazing uit over de discrepantie in de brieven van het college over dit onderwerp. Eerst fullspeed inzetten op verbouw en ontruiming van het gemeentehuis en nu, nadat de raad had aangegeven toch een onderzoek naar het Haderaplein te willen, een voorstel voor nieuwbouw. De plannen van de architecten hebben u kennelijk de ogen geopend, zei Frima. Hij verklaart dat de VVD-fractie blij is met de omslag omdat nu het stedebouwkundig karakter van het komplan voltooid kan worden: …het huidige gemeentehuis blokkeert dat, hoewel het bijzonder van karakter is en heel mooi. Maar kan het college uitleggen waardoor de omslag in het denken is veroorzaakt?
Wethouder Liesbeth Boekel vindt het geen omslag in denken, maar meer een logische gang van zaken. De raad wilde immers een quickscan en daaruit bleek dat nieuwbouw toch een reele optie is. Voortschrijdend inzicht, begrijpt Frima. Inderdaad.

Mariet van Zuylen (GL) deelt de verbazing van Frima over de omslag bij het college. GL is niet snel voor slopen, maar constateert dat het huidige gebouw alleen maar in orde gemaakt kan maken tegen extreem hoge kosten. Om geen dief van eigen portemonnee te zijn, kom je dus uit bij nieuwbouw. GL wil daar wel voorwaarden aan verbinden: een nieuw raadhuis hoort op het Raadhuisplein, moet energiezuinig en duurzaam zijn en een onderdeel van een integrale visie op het gebruik van de omliggende ruimte. De te bouwen appartementen en woningen dienen niet alleen het hoge segment te vertegenwoordigen, maar ook het midden- en sociale segment. Het Nije Cruys zou een plaats kunnen krijgen in de plannen, zodat aan de Kerklaan woningbouw kan plaatsvinden. Een plan waarin het postkantoor een rol speelt, lijkt aantrekkelijk vanwege de faseerbaarheid: eerst kan het postkantoor gesloopt en op die plaats een nieuw gemeentehuis gebouwd, intussen kan een integrale visie op het Raadhuisplein worden ontwikkeld. Dit biedt goede kansen om het dorpshart op een mooie manier in te vullen.
Wethouder Boekel toont zich verheugd over de reactie van GL. De knip in fases spreekt haar aan. Aangezien nieuwbouw onder een nieuw bouwbesluit valt, met hogere milieueisen, zal er qua energie en milieu in nieuwbouw meer gerealiseerd kunnen worden dan bij verbouw. Ook wethouder Jeroen Niezen vindt fasering aantrekkelijk, het geeft ruimte om goed na te denken en risicospreiding in tijd. Maar een model hoeft nog niet gekozen te worden.

Ook Theo Berends (CU) zegt verbaasd te zijn over de snelheid van het voortschrijdend inzicht van het college. Hij zegt te hopen dat het met de realisatie van de plannen net zo snel zal gaan. Het blijft moeilijk te begrijpen dat het college in het voorjaar zei: als het Hendrik de Vriesplantsoen niet doorgaat, blijft er maar een optie over: verbouwen. Was dat in oktober, toen de raad ook het Haderaplein onderzocht wilde hebben, dan niet bekend? Berends is van mening dat college en raad zich hebben laten leiden door de geluiden uit de bevolking in de verkiezingstijd. De bevolking wil dat het huidige gemeentehuis blijft staan. Hij weet niet goed welke bedragen hij met elkaar moet vergelijken. Fasering lacht hem toe. Wel jammer dat er dan misschien geen raadsvergaderingen op locatie, in de dorpshuizen, zullen zijn.
Wethouder Boekel zegt dat in oktober van bepaalde aannames werd uitgegaan: maximaal drie woonlagen, minder vierkante meters bebouwing. Team 4 heeft een scala aan mogelijkheden, waaronder modellen met meer woonlagen en meer bebouwing, aangedragen.

Menno Visser (D66), die in oktober het college steunde in de verbouwplannen, wil graag weten hoe het zit met het financiele gat in het Haderaplein, ontstaan door het besluit een deel van de opbrengst (sommigen menen 1,2 miljoen, maar wethouder Boekel zegt dat het om 800.000 euro gaat) te besteden aan de financiering van het komplan. Volgens Boekel is dat bedrag verwerkt in de berekeningen van de nieuwbouwplannen. Het gaat wel snel, zegt Visser, kan de burger dat nog volgen? In het Harener Weekblad staan wel mooie plaatjes, maar niets over de kosten. Hij roept het college op aandacht te hebben voor meer duidelijkheid over de omslag in denken naar de burgers toe. De afschrijftermijn van een nieuw gebouw, 40 jaar, vindt hij erg lang. Er kunnen veel omstandigheden wijzigen in die tijd. Dat pleit voor flexibele bouw, een gebouw dat van functie kan veranderen en goed verkoopbaar blijft. Uit de verstrekte matrix met financiele gegevens lijkt het of sociale woningbouw nog altijd geld opbrengt. Is dat zo? In bepaalde plannen zijn winkels gepland: dat geeft risicos: raak je ze wel kwijt? Oog voor duurzaamheid is gewenst. Als de exploitatiekosten berekend zijn, zou je kunnen bekijken wat er eventueel over blijft. Dat zou D66 graag besteed zien aan sociale woningbouw en aan culturele functies. Wil het college uitleggen hoe het kan dat nu blijkt dat niet het hele raadhuis ontruimd hoeft te worden, maar slechts bepaalde delen? Welke delen zijn dat en om welk percentage van de werknemers gaat het? Hoe staat het met de inrichtingskosten van een nieuw gemeentehuis? Visser gaat er van uit dat het huidige meubilair gebruikt wordt. Hoewel er geen modellenkeuze aan de orde is, vindt hij model 5b logica vertonen en de genoemde fasering die dit model mogelijk maakt, ziet ook hij als positief. Hij bepleit de burgers invloed te geven op het proces, bijvoorbeeld door hen bij de keuze te betrekken, in combinatie met de aankomende verkiezingen.
Wethouder Boekel antwoordt dat ook het college van mening is dat een deel van een nieuw raadhuis bij eventuele krimp desgewenst verhuurd moet kunnen worden. Op het moment dat voor bouw van winkels gekozen zou kunnen worden, zal er overleg zijn en onderzoek naar de vraag of er behoefte is aan meer winkelruimte. De normen voor duurzaamheid en energiebesparing liggen hoog en zullen optimaal benut worden. Met inrichtingskosten is in de plannen geen rekening gehouden en ook Boekel gaat er van uit dat de huidige meubels mee zullen verhuizen. En die ontruiming, die niet meer voor het hele raadhuis opgaat, tja, bij nader inzien is gebleken dat het vooral de kantoren in de uithoeken van de tweede verdieping zijn, waarvan de bewoners een onverantwoord lange vluchtweg moeten afleggen. Die kantoren moeten so wie so ontruimd en voor het overige zou men met wat noodoplossingen nog wel tijdelijk uit de voeten kunnen. De gebruiksvergunning vervalt nog steeds op 1 oktober.
Wethouder Niezen meent dat Visser de cijfers waaruit hij afleidt dat zelfs aan sociale woningbouw nog geld verdiend wordt, verkeerd heeft gelezen. Sociale woningbouw geeft geen verlies, maar minder opbrengst, zegt Niezen. (Is dat helder???)

Jos Stroomer (PvdA) verwondert zich over de verbazing die door de verschillende fracties is uitgesproken. Het college is gewoon gecorrigeerd door de raad en heeft vervolgens goed naar de raad geluisterd. De PvdA constateert veel rafelranden bij de financiele onderbouwing, van nieuwbouw- zowel als van verbouwplannen. Verbouw kost 5,25 miljoen, maar daar komt dubbel glas bovenop, maar hoeveel dat kost is pas in 2007 bekend. De afschrijftermijn is 20 jaar, maar kan volgens onze eigen verordeningen ook 30 jaar zijn en dan heb je een ander plaatje. Dat zijn rafels. Hetzelfde geldt voor nieuwbouw: 40 jaar afschrijftermijn, maar dat mag ook 50 jaar zijn of minder dan 40. Dat zijn schuifplaatjes. De boekwaarde van het huidige raadhuis is thans 500.000 euro, wat gebeurt er met dat bedrag? Moeten we dat bij de nieuwbouwkosten optellen? Wanneer er jaarlijks extra lasten ontstaan, ten koste van wat of wie gaan die komen? Naast financiele rafelranden ziet de PvdA kansen voor een integrale aanpak van het Raadhuisplein. Het postkantoor dient hoe dan ook aangekocht te worden. Mocht het tot nieuwbouw komen, dan mag de architectuur van de PvdA best een beetje brutaal zijn. Een gezondheidscentrum zou een goede kostendrager kunnen zijn.
Wethouder Boekel antwoordt dat het college ervan uit gaat dat de jaarlijkse lasten bij nieuwbouw niet hoger mogen uitvallen dan bij verbouw. De afschrijftermijn is arbitrair, maar 50 jaar is te lang: dan zadel je toekomstige generaties er teveel mee op. De boekwaarde van het huidige raadhuis is volgens Boekel nog maar 385.000 euro en een deel van dat geld betreft de kosten van het fietsenhok bij de noordingang en de verbouwing van de trouwzaal. Enkele zaken, zoals de geluidsinstallatie en het noodaggregaat, kunnen mee verhuizen. De onderhoudskosten van een nieuw gemeentehuis zullen de eerste jaren laag zijn.
De architectuur is belangrijk, wij profileren ons op kwaliteit en binnen het budget kun je mooie dingen doen, zegt wethouder Niezen.

Helene Geurds (CDA) wil even terug naar het begin. In oktober schreef het college ondermeer: Wij willen bovendien dat door u (de gemeenteraad) een keuze wordt gemaakt die door de burger wordt begrepen. Een keuze die gebaseerd is op een heldere transparante afweging. Voor het Hendrik de Vriesplantsoen was geen draagvlak en het Haderaplein was volgens het college onmogelijk doordat de opbrengst al een bestemming had. En nu is de keuze opnieuw verbouw of nieuwbouw. Maar de laatste brief van het college roept bij het CDA meer vragen op dan hij beantwoordt. Geurds toont zich ontstemd door de termen geld vermorst en knutselen aan een oude fiets, die in de brief gebezigd worden. Dat roept een beeld op van een krakkemikkig gebouw dat beslist tegen de vlakte moet. Dit gebouw is niet krakkemikkig, zegt Geurds, het voldoet alleen niet aan de eisen des tijds. Verbouwen is geen knutselen, maar professioneel updaten. Door het zo voor te stellen, lijkt het een inferieure ingreep. Het verbouwontwerp van 2005 zou al niet meer voldoen aan ARBO-eisen en brandveiligheid, waardoor nieuwe aanpassingen noodzakelijk zijn. Dat kan het CDA niet geloven. Dat eerste ontwerp voldeed toch aan de minimale wettelijke eisen? En waarom duurt het tot juni 2007 voordat een nieuw verbouwplan klaar is? Waarom kan voor nieuwbouw wel een kostenraming gegeven en moet dat voor verbouw nog een jaar duren? Waarom suggereert het college dat nieuwbouw sneller kan beginnen dan verbouw? Er zijn toch juist veel meer procedures voor nodig?! In oktober ging men er nog van uit dat het wel twee jaar zou duren eer echt met de nieuwbouw begonnen kan worden. Het college is bevreesd voor de financiele onzekerheid van verbouw, maar is die er niet bij nieuwbouw? Het CDA houdt er niet van als er met twee maten wordt gemeten. De plannen missen transparantie, heldere vergelijkbare financiele gegevens ontbreken. We moeten kiezen op aannames. Nieuwbouw lijkt een financiering met een open einde. En er worden appels met peren vergeleken. Wat u hier presenteert, kan echt niet. Kosten voor tijdelijke huisvesting zijn volgens Geurds twee keer opgevoerd, evenals meerkosten van de verbouw. Het gat van het Haderaplein is volgens Geurds 1,2 miljoen en niet 800.000 euro, zoals Boekel zegt. Kortom, alles lijkt er aan gelegen om de kosten voor nieuwbouwvarianten zo laag mogelijk voor te stellen. Maar op die manier valt het komplan weer duurder uit en hoe zit dat eigenlijk met toezeggingen die de gemeente heeft gedaan aan de projectontwikkelaar die de uitgeschreven prijsvraag heeft gewonnen? Heeft de gemeente verplichtingen dienaangaande? En als het raadhuis verbouwd wordt, dan kan het Haderaplein toch gewoon ontwikkeld worden en geld opbrengen?! Dat nieuwbouw haalbaar is, wordt volgens Geurds met deze cijfers niet aangetoond. Dat nieuwbouw perspectief biedt voor een inspirerende afronding van het oostelijk deel veronderstelt dat het college al een optie in gedachte heeft. Nieuwbouw biedt betere kwaliteit, stelt het college, maar dat wordt nergens aangetoond. Bij nieuwbouw zou er minder kans zijn op tegenvallers, maar dat lijkt het CDA een ongegronde veronderstelling. En dat de kosten voor tijdelijke huisvesting veel lager zullen zijn, begrijpt Geurds helemaal niet: het gemeentehuis moet op 1 oktober toch ontruimd zijn? Is het de medewerkers nu duidelijk wat er per 1 oktober gaat gebeuren? Moeten ze er nu allemaal uit, of blijven ze toch nog gedeeltelijk een tijd werken in een gebouw dat door de brandweer is afgekeurd? Hoe gaat het college dan eigenlijk om met de veiligheid van de medewerkers? Sociale woningbouw op het Raadhuisplein lijkt Geurds onmogelijk en op nog meer winkelruimte zit Haren niet te wachten. De aankoop van het postkantoor, vorig jaar al door het CDA bepleit, dient los gezien te worden van de raadhuisplannen. Kortom: het CDA heeft zakelijk gekeken naar de plannen, maar de fractie kan geen argumenten vinden om voor nieuwbouw te stemmen, zeker niet nu er forse bezuinigingen voor de deur staan. Het beste lijkt om het huidige gemeentehuis grondig te strippen en van binnen volledig te verbouwen. Dan kan het gebouw vast nog wel dertig jaar mee. Het CDA wil verbouw en daar zo snel mogelijk mee beginnen.
Verschillende mensen op de publieke tribune applaudisseren voor het betoog van Geurds.
Wethouder Boekel is onaangenaam getroffen door de suggestie die volgens haar van het verhaal van Geurds uitgaat als zou het college de raad vals voorlichten en voor de gek houden met gegoochel met cijfers. Zij vindt dat negatieve stemmingmakerij. De berekeningen worden gemaakt door deskundigen en de cijfers kloppen wel degelijk. Kosten in de hand houden is volgens haar lastiger bij verbouw dan bij nieuwbouw: van het een komt het ander. Het gemeentehuis is het enige gebouw zonder gebruiksvergunning, dat kan niet langer. Maar met tips van de brandweer en noodaanpassingen lijkt het nu wel te lukken een deel open te houden. De absolute kosten van nieuwbouw zijn hoger dan die van verbouw, maar door een langere afschrijftermijn zijn de jaarlasten gelijk of zelfs lager. Daarbij krijg je dan een beter en duurzamer gebouw. En dat strippen, dat Geurds voorstelt, dat kan wel tot drie keer zoveel kosten leiden, dat is pas echt een plan met financieel een open einde.
Hein Frima (VVD) vindt het jammer dat Geurds alleen maar naar de belemmeringen kijkt en niet naar de kansen voor een optimale werkplek, voor een gebouw waar bezoekers optimaal kunnen worden ontvangen en voor de ruimtelijke invulling van het plein.

Enkele tribunebezoekers hadden halverwege de besprekingen te kennen gegeven ook wat te willen zeggen en hoewel zij zich tevoren niet als inspreker gemeld hadden, wordt die gelegenheid hun bij uitzondering geboden.
De heer Van der Zee zegt dat deze affaire door de burgers niet wordt begrepen. De informatie is niet transparant, maar troebel. Mevrouw Geurds kreeg terecht applaus: zij verwoordt wat onder de bewoners leeft. Iedereen vindt het gemeentehuis toch goed zoals het is. Verbouw het dan. Zeker nu de bodem van de schatkist nadert. Namens de burgers vraagt Van der Zee om meer transparantie.
De heer Van der Horst lijkt meer inspraak van burgers ook een goede zaak. In zijn vorige woonplaats heeft hij een soortgelijke discussie over een gemeentehuis meegemaakt. Hij denkt dat Haren wel op 10-12 miljoen mag rekenen voor een nieuw gemeentehuis. Is het gemeentehuis over 40 jaar nog nodig, of hoort Haren dan bij de gemeente Tynharen of zijn de provincies Drenthe en Groningen samengevoegd? Er zijn snelle ontwikkelingen op kantorengebied, communicatie, techniek. Is een afschrijftermijn van 40 jaar wel reeel? De gemeente zou zich ook moeten afvragen of je zelf zon gemeentehuis moet bouwen of het moet leasen.
De heer Haverkorn heeft appels met peren horen vergelijken. Hij wijst erop dat een combinatie met andere functies (wonen, winkels, instellingen) die bij nieuwbouw wordt voorgesteld, ook gerealiseerd kan worden bij verbouw en dat je de opbrengsten daaruit dan ook moet meenemen in de vergelijkingen.
De heer Heijtmeijer is verbaasd over het verschil in afschrijftermijn tussen verbouw en nieuwbouw. Welk idee zit daar achter? En de ontruiming: er is zo hard geroepen dat dat per 1 oktober moet, terwijl nu blijkt dat het maar om enkele kantoren in uithoeken van het gebouw gaat. De brandweer Hoogezand adviseerde in een soortgelijk geval daar dan de archieven onder te brengen. Heijtmeijer wil de raad melden dat de burgers het verhaal niet meer kunnen volgen. En hij heeft spijt bij de laatste verkiezingen niet voor het CDA gekozen te hebben.

In tweede termijn wil Mariet van Zuylen (GL) van het CDA weten of de cijfers ter discussie staan of de visie. Zij begrijpt de opstelling van het CDA, dat eerder riep: bouw een nieuw gemeentehuis in het Nesciopark en later: in het Hendrik de Vriesplantsoen, niet. Zij pleit voor een betere communicatie met de burgers. Rondleidingen door het gemeentehuis kunnen burgers duidelijk maken dat het niet alleen om opknappen gaat. Een referendum is wat GL betreft niet meer aan de orde. Daar is de zaak te urgent voor. Wat haar betreft mag het postkantoor aangekocht en kunnen de voorbereidingen voor nieuwbouw beginnen.
Jos Stroomer (PvdA) is wel blij met de vraag om helderheid van het CDA. Maar Geurds idealiseert verbouw en draaft door, vindt hij. Net als Van Zuylen doet over nieuwbouw. We moeten een keuze maken, maar ons niet verliezen in het inkleuren van de mogelijkheden. De PvdA heeft wel het gevoel in een fuik te zwemmen. Wil wel sociale woningbouw als randvoorwaarde bij nieuwbouw, maar dan moet je wel veel geld meebrengen.
Menno Visser (D66) waardeert de kritische vragen van het CDA. Hij erkent het dilemma: je wilt graag alles weten voor je een afweging maakt, maar dat kost tijd en geld en daarom moet je het doen met de beschikbare informatie. Hij vindt het wel vreemd dat Geurds op basis van in haar ogen onvolledige informatie wel conclusies trekt en een keus maakt.
Theo Berends (CU) vertrouwt op de cijfers van het college. Maar het is niet aan de burger uit te leggen waarom het zoveel moet kosten om een betonnen gebouw, dat toch niet wil branden, veilig te maken. Hij blijft bij zijn opvattingen van oktober: verbouwen als het kan en nieuwbouw als het moet, maar dan goed. Maar welke keus het ook wordt: wel graag snel. Tegen Geurds zegt hij; U laat u leiden door vrees. Ik ook, maar dat is vrees dat hier wat gebeurt.

Maandag 17 juli zal in de raadsvergadering opnieuw over het raadhuis gesproken worden. Dan moet ook echt de keuze gemaakt worden. Wordt dus vervolgd!

Zie ook: Eerst rekenen, dan tekenen op www.d66haren.nl

Wil Legemaat