Gehoord in de raadszaal

Maandag 24 april was een gedenkwaardige dag in politiek opzicht. Het nieuwe Harense college trad aan, links in plaats van rechts. Onze politiek redacteur ter plaatse is Wil Legemaat uit Haren. Onbezoldigd, vrijwillig, met oog voor detail en met de gave om helder te schrijven.Wij plaatsen de tekst die zij ons stuurde integraal:

Hoewel op de agenda voor de raadsvergadering sprake was van de presentatie van het collegeprogramma en dit woord ook veelvuldig gebruikt werd, presenteerden GroenLinks, PvdA en VVD op 24 april 2006 een coalitieakkoord en dat is iets anders dan een collegeprogramma, legde formateur Mariet van Zuijlen in tweede termijn uit. Een coalitieakkoord geeft een visie op en richting aan het beleid. Op basis van dit akkoord zullen de wethouders een collegeprogramma schrijven, dat echter niet door de betrokken partijen ondertekend zal worden, zoals tot nu toe altijd het geval was. Dit geeft de raad veel meer ruimte en mogelijkheden om invulling aan het beleid te geven en is een ideale basis voor een duale opstelling van de raadsfracties.
Alweer een noviteit dus en dat moet wennen. Sommige raadsfracties hadden het coalitieakkoord als collegeprogramma bestudeerd en gaven er dienovereenkomstig commentaar op.

Formateur Van Zuijlen presenteert het coalitieakkoord met gepaste trots. Het motto is Haren in Beweging en Van Zuijlen noemt het een ambitieus plan. Met de vorming van dit college wordt aan de wens van de raad, een brede coalitie te vormen, voldaan. Haren koos op 7 maart voor verandering en het eerste wat GL gedaan had, was onderzoeken of een echt veranderingscollege mogelijk was. Met CDA en D66 was al snel overeenstemming, maar daarmee was net geen meerderheid te halen. Zo moesten de drie grootste partijen wel in beweging komen. In principe zal het bestaande beleid gecontinueerd worden, maar de stijl zal veranderen: er zal kritisch gekeken worden of het niet anders kan en daarbij verwacht men veel creativiteit en inventiviteit aan de dag te leggen. Ook zullen de burgers veel meer bij het beleid betrokken worden.
Anje Toxopeus spreekt namens de PvdA waardering uit voor de serieuze en zorgvuldige wijze waarop GL het onderhandelingsproces gevoerd heeft en heeft vertrouwen in de samenwerking. De eerste openbare bijeenkomst die GL organiseerde, was bij de PvdA zeer goed gevallen.
Hein Frima (VVD) vertelt dat zijn partij aanvankelijk wat argwanend stond tegenover de uitnodiging van GL om in een college te participeren, maar nadat er wat opgeworpen wallen geslecht waren, ziet hij een brede coalitie die Haren een nieuwe toekomst biedt.

Het CDA zal de komende vier jaar een oppositierol hebben en Helene Geurds (CDA) pakt die met verve op. Voor het coalitieakkoord heeft zij weinig goede woorden over en voor het onderhandelingsproces nog minder. Het CDA heeft zich bijzonder gestoord aan het veto dat PvdA en VVD leken te hebben uitgesproken over deelname van het CDA aan een college.
Haren was op 7 maart inderdaad in beweging gekomen, zegt Geurds, de uitslag was niet mis te verstaan: een hoge opkomst en een duidelijke keuze voor verandering van beleid. GL pretendeerde voor inhoud en verandering te gaan. Maar in het coalitieakkoord ziet Geurds dat niet terug: het is weinig concreet en voorzien van veel slagen om de arm. De terminologie blinkt uit in vaagheid: wij willen graag…, dit kan leiden tot…, er zou kunnen worden…, het moet mogelijk zijn…, enzovoort. Het ontbreken van concrete invulling maakt het akkoord inhoudsloos. Het CDA mist een visie op (de door het CDA zo gewenste) organisatieverandering van de gemeente. Een andere overheid is meer dan het digitaliseren van dienstverlening. Als je chaos digitaliseert, krijg je gedigitaliseerde chaos.
Dat Haren zelf de regie kan voeren over de afspraken binnen de regiovisie lijkt Geurds loze praat. Daar waar regionale monitoring bepalend is, is eigen regie uitgesloten. Het antwoord op de campagnevraag van GL: Bouwen we voor de regio of voor de Harense maat? lijkt haar dan ook duidelijk beantwoord: we bouwen voor de regio.
Op alle beleidsterreinen mist het CDA doelstellingen, concrete invulling, plannen en voorstellen. Het beweegt wel, maar niet in de richting die het CDA wenselijk acht.
Ironische blijdschap is er bij het CDA over zaken die het nieuwe college van het CDA lijkt te hebben overgenomen, zoals het inkrimpen van de wethoudersformatie. Voor het gebruik van stukken tekst uit het principeakkoord GL-CDA in de financiele paragraaf dankt Geurds wethouder Copinga voor zijn inspanningen dienaangaande.

Menno Visser van D66 toont zich wel redelijk tevreden met het coalitieakkoord. D66 herkent er veel zaken in waarmee deze partij zich profileert: bestuurlijke vernieuwing, aandacht voor en bescherming van de groene ruimte, speelgelegenheid en jongerenbeleid. Jammer dat het referendum geen plaats heeft gekregen in het akkoord.
Weliswaar had D66 een voorkeur voor een andere collegesamenstelling: GL-PvdA met D66 of CDA. Waarom werd het CDA eigenlijk zo buitengesloten? Het lijkt Visser wel dat GL iets aan de kiezers heeft uit te leggen, nu het een akkoord sluit waarin staat dat genomen besluiten gerespecteerd zullen worden, zoals bijvoorbeeld over het verplaatsten van de sportvelden. En welke specifieke punten heeft de VVD ingebracht in het akkoord? Behalve een voornemen om de parkeertarieven regionaal concurrerend te maken kan Visser ze niet ontdekken.
Over het voorgenomen aantal woningen in de sociale woningbouwsector (40-60 in vier jaar) heeft Visser een vraag: tijdens de campagne heeft de PvdA steeds een aantal van 75 voor drie jaar en GL maar liefst 100 in drie jaar genoemd. Waarom nu zoveel minder?
Voor de openbare vergadering vlak na de verkiezingen heeft D66 veel waardering en Visser stelt voor om, in navolging van de gemeente Menterwolde, het coalitieakkoord voor te leggen aan de burgers.
Het coalitieakkoord wordt door Visser niet vaag bevonden, zoals door het CDA. Het collegeprogramma van vier jaar geleden was minstens zo vaag, zegt hij. De collegepartijen verdienen complimenten voor hun werk. Maar het zijn alleen nog mooie woorden; D66 zal de coalitie beoordelen op haar daden, want daar gaat het om.

Ook Theo Berends (CU) kan goed met het coalitieakkoord uit de voeten. De CU is juist blij dat alles nog niet dicht getimmerd is: zo kan de raad optimaal invloed uitoefenen. In het akkoord kan de CU zich herkennen, al zijn er wel wat kanttekeningen te plaatsen. Geen kaasschaaf over de gemeentelijke organisatie, maar per afdeling bekijken hoe er slimmer en efficienter gewerkt kan worden. De dienstverlening moet voorop blijven staan. Burgers moeten ook hun verantwoordelijkheid nemen op het terrein van veiligheid. In de voorgenomen versterking van de eigen-regiefunctie van de gemeente kan de CU zich zeer goed vinden. Een actief grondbeleid wordt toegejuicht, al verwacht de CU niet dat er erg veel mogelijkheden voor zijn en enige druk op (het vermogen van) woningcorporaties om sociaal te bouwen, is welkom. De CU staat achter de afspraken van de regiovisie, maar zou wel graag zien dat de uitvoering helderder gepresenteerd werd: nu lijkt het wel alsof er 2400 woningen in Haren-noord komen, wat niet zo is en wat ook volstrekt niet kan. De raad beslist over elk bestemmingsplan en blijft volop invloed houden.
Wat het voorgenomen kapbeleid betreft is Berends nuchter: alleen gezonde bomen beschermen. Er wordt in Haren meer bijgeplant dan gekapt. Wat hem betreft mogen de kapvergunningen voor particulieren wel afgeschaft worden: de Harense burgers zijn heus wel in staat om zelf voor een goede groene leefomgeving te zorgen en zullen dat ook beslist doen.
De CU is niet tegen bezuinigingen, maar nieuw beleid mag niet ten koste gaan van bestaande voorzieningen. Als gevaar aan kostendekkende lokale leges ziet Berends dat ambtenaren dan achterover kunnen gaan leunen: het wordt toch wel betaald.
Over het onderhandelingsproces heeft Berends geen vragen. De CU is zich ervan bewust dat zij medeverantwoordelijk is voor de gang van zaken door vanaf het begin duidelijk te maken dat deze partij niet wenst terug te komen op eenmaal genomen besluiten.

Jos Stroomer (PvdA) meldt dat de PvdA zeer content is met het coalitieakkoord. Met deze combinatie van partijen kan veel bereikt worden. Volgens Stroomer zal Haren aantrekkelijker worden voor jongeren, zullen ouderen meer betrokken worden, voorzieningen toegankelijk zijn voor iedereen en zal er worden geinvesteerd in natuurontwikkeling. De Harense politiek wil weer wat.
Nieuw beleid moet volgens de PvdA gefinancierd worden uit nieuwe financiele middelen en hoe die gevonden worden zal afhangen van de creativiteit van het college en van de raad. Het verminderen van de wethoudersformatie, iets waar de PvdA tot voor kort erg op tegen was, is een noodzakelijke aanzet.
Hij geeft Visser (D66) gelijk dat tijdens de verkiezingscampagne over grotere aantallen sociale woningen gesproken werd, maar acht 40-60 woningen in vier jaar een realistisch getal en zegt toe dat de PvdA er alles aan zal doen om dat aantal te halen en zo mogelijk te verhogen.
Met een versterkte regiefunctie van de gemeentelijke overheid en heldere afspraken over (eindige) inspraakprocedures, ziet de PvdA de toekomst vol vertrouwen tegemoet.

Mariet van Zuijlen legt het verschil tussen een coalitieakkoord en een collegeprogramma uit. Het college zal, op basis van het coalitieakkoord, een collegeprogramma schrijven. De raad heeft volop gelegenheid duaal te functioneren, want het collegeprogramma hoeft niet door de fractie getekend te worden. Dus het gaat straks nog alle kanten op bewegen? vraagt Geurds (CDA). Nee, zegt Stroomer, het coalitieakkoord heeft de richting aangegeven.
Van Zuijlen erkent dat GL het een en ander heeft uit te leggen aan de achterban, maar dat zou ook het geval zijn als GL had gekozen voor de oppositie. Wij zijn in een rijdende trein gestapt en zullen die niet stilzetten en ook niet terugkeren naar een gepasseerd station, is haar antwoord op de verwijten van Geurds dat GL de kiezers verandering beloofde, die volgens het CDA met dit akkoord niet verwezenlijkt wordt. GL zal knokken voor creativiteit en flexibiliteit bij de invulling en uitvoering van het beleid. Je kunt ook kiezen voor een ander spoor, meent Geurds.
Visser heeft gelijk met zijn opmerking over het aantal sociale woningen. Het getal van 100, dat GL in de verkiezingscampagne hanteerde, was ambitieus. Ook GL zal zich inspannen zoveel mogelijk sociale woningbouw van de grond te krijgen.

Anje Toxopeus (PvdA) wil graag uitleg geven over het vermeende veto tegen het CDA. Daar was geen sprake van, zegt zij. De PvdA is voortdurend en openbaar helder geweest: er werd gekeken naar de inhoud van de partijprogrammas en die zijn beoordeeld op de vraag: met wie kunnen wij het beste zoveel mogelijk van ons eigen programma verwezenlijken? Deze coalitie is op inhoudelijke gronden en mogelijkheden tot stand gekomen. De PvdA kiest bewust voor een niet dichtgetimmerd akkoord met ruimte voor duale invulling.
Hein Frima (VVD) vertelt hoe zijn partij zich na de verkiezingen realiseerde dat je als verliezende partij geen eisen kunt gaan stellen en zich afwachtend aan de zijlijn opstelde. Tot de uitnodiging van GL kwam. Dat Visser (D66) de VVD niet herkent in het akkoord, bevreemdt Frima. Bestaand beleid wordt gehandhaafd, de regiovisie uitgevoerd, naar het parkeerbeleid wordt kritisch gekeken, de WMO ter hand genomen, kortom: de VVD kan zich helemaal vinden in het coalitieakkoord.

In tweede termijn blijft Geurds (CDA) vinden dat er een groot verschil is tussen dit, in haar ogen, vage akkoord en een dichtgetimmerd collegeprogramma. Het CDA vindt het onvoldoende concreet. Is het wel een bewuste keuze of moet de raad het met dit vage plan doen omdat de drie betrokken partijen niet tot concrete afspraken konden komen? Van de ruimte die de raad krijgt voor concrete invulling van het beleid, zal het CDA zeker gebruikmaken, meldt zij.

Visser (D66) wil graag uitsluitsel over zijn voorstel het akkoord aan de burgers voor te leggen. Geurds (CDA) vindt het een uitstekend plan. Ook Van Zuijlen kan melden dat haar partij hier een voorstander van is. Berends (CU) vindt dat 75% van de kiezers al heeft gekozen voor de coalitiepartijen; dat lijkt hem afdoende. Frima (VVD) vraagt zich af wat je met de uitkomsten van zon volksraadpleging gaat doen en voorziet een schijndemocratie als je suggereert dat burgers invulling kunnen geven aan het collegeprogramma. Stroomer (PvdA) vindt dat verkiezingen het referendum bij uitstek zijn en ziet ook niet voor ogen wat er met de mening van de burgers gedaan zou moeten worden. Laat de burgers zich uitspreken, zegt Visser, dan bepalen wij als raad daarna wel wat we ermee doen. Maar de meerderheid (9 van de 17) van de raad voelt daar niets voor. Dat betekent dat de burger maar een keer in de vier jaar wat mag zeggen? vraagt Geurds. De burger kan bij voortduring alles kwijt aan de politiek, meent Berends. Men kan toch op elk moment een raadslid of een fractie benaderen?!
Omdat er geen meerderheid voor het voorstel te vinden is, brengt Visser zijn voorstel niet in stemming.

De zogenaamde tijdsbestedingsnorm voor wethouders wordt aan de raad ter goedkeuring voorgelegd. Vanaf 1985 tot heden had Haren drie voltijds wethouders en het voorstel is om dit, uit het oogpunt van bezuiniging, terug te brengen tot 2,4 fte, oftewel: drie maal 0,8 formatie.
Visser (D66) merkt op dat het met die bezuiniging op korte termijn tegen zal vallen, want twee van de drie wethouders hebben recht op wachtgeld over de 20% vermindering van hun salaris. Burgemeester Gerritsen bevestigt dit: …de rechtspositieregeling gaat zn weg en het is aan de betrokkenen te beslissen wat ze ermee zullen doen. Kunnen de wethouders afzien van het wachtgeld, wil Frima (VVD) weten. Dat is inderdaad het geval.
Met unanieme stemmen wordt het voorstel aangenomen.

Nu staat niets meer de benoeming van de drie voorgestelde wethouders in de weg. Wel wil Visser (D66) kwijt dat D66 het een gemiste kans vindt dat er niet gekozen is voor een open solliciatieprocedure, waarbij professionele, niet partijgebonden kandidaten gekozen kunnen worden, zodat het duale stelsel optimaal kan werken. Geurds (CDA), Visser en Berends (CU) leggen een stemverklaring af: ondanks onvrede (CDA) en kanttekeningen (D66) zullen de partijen voor de voorgestelde kandidaten stemmen en daarmee vertrouwen uitspreken in de competentie van deze personen.
Visser en Berends vormen samen het stembureau. Met algemene (de tijd dat de kandidaten zelf blanco stemmen ligt achter ons) stemmen worden vervolgens Jeroen Niezen (GL), Anje Toxopeus (PvdA) en Liesbeth Boekel (VVD) tot wethouder benoemd.

De drie opengevallen plaatsen in de raad worden hierna opgevuld door (na onderzoek van geloofsbrieven) het benoemen van Paul Rolf (GL), Lo van Kats (PvdA) en Arnoud Schuurman (VVD) tot lid van de gemeenteraad van Haren.

Tot voorzitter van de Rekenkamercommissie wordt de heer E. de Haan uit Hoogezand benoemd.
Tot slot volgt een reeks benoemingen van raadsleden en steunfractieleden in commissies en (regionale) verbanden.

Inmiddels is het tien uur geworden en pas nu kan de eigenlijke raadsvergadering beginnen! Zoals gebruikelijk begint die met het vragenuur (op de gemeentelijke website vermeld als vragenvuur!) voor de raadsleden. De belangrijkste vraag betreft de bestemming van het inmiddels ontruimde schoolgebouw aan de Kerkstraat, De Borg. Er zijn verschillende gegadigden voor dit pand. Het Zernikecollege zou er, mogelijk tijdelijk, terecht kunnen met enkele klassen, al vindt die school dat geen ideale oplossing voor het ruimtegebrek waar mee gekampt wordt. Een particuliere instantie wil er een medisch centrum in vestigen. En recent is er, op initiatief van mevrouw Winters en mevrouw Stigter, een stichting gevormd door ouders van (volwassen) kinderen met het Down-syndroom, die er een zelfstandige woonvorm voor hun kinderen willen realiseren. Woonborg zou in dat geval de school willen aankopen en, met overheidssubsidie, verbouwen tot 10-13 appartementen. Alle raadsfracties tonen sympathie voor de laatste optie en lijken een dergelijk burgerinitiatief graag te willen steunen. Burgemeester Gerritsen zegt dat het huisvestingsprobleem van het Zernikecollege wel als eerste opgelost moet worden, maar dat alle opties bespreekbaar zijn. Dat de raad warme sympathie heeft voor het initiatief van de dames Winters en Stigter, is hem duidelijk. Dat is beluisterd.
Visser (D66) vraagt hoe het zit met het tekenen van een intentieverklaring door de (te verplaatsen) sportverenigingen, dat op deze laatste werkdag van de scheidend wethouder Copinga zou plaatsvinden. Een van de sportverenigingen (VV Gorecht) heeft hierbij verstek laten gaan. Waarom is de raad hierover niet geinformeerd? Burgemeester Gerritsen legt uit dat er de afgelopen weken gesprekken zijn gevoerd in een projectgroep, waarin van elke betrokken sportvereniging 2 of 3 personen participeren en de afspraken zouden bezegeld worden met het tekenen van een intentieverklaring. Het wachten is nu nog op een sportvereniging. Aangezien dit uitvoering van raadsbesluiten betreft, wordt de raad er niet apart over geinformeerd: het staat in het projectplan.
Van Zuijlen wil weten hoe het staat met de verkeerslichten aan de Rijksstraatweg. De raad kan een voorstel voor kredietaanvrage tegemoet zien en dan beslissen.
Op een vraag van Van Zuijlen over een brief van Logo (Landelijk Overleg Gemeentebesturen Opvang en terugkeer asielzoekers) over beleid ten aanzien van uitgeprocedeerde asielzoekers, zegt burgemeester Gerritsen dat het college zich houdt aan het afgesproken beleid en dat, indien de raad een beleidswijziging wil, daartoe initiatieven door de raad genomen kunnen worden.

Na afloop van de vergadering stonden in de kantine lekkere hapjes en drankjes te wachten op de aanwezigen.

Wil Legemaat