Harense fysisch chemicus over onrust rond AstraZeneca vaccin. Wat is het verschil met andere vaccins?

AstraZeneca-vaccin voor Groningers

Door Heiko Jan Mein, fysisch chemicus en columnist Haren de Krant

De bedoeling is dat ook in Groningen mensen overwegend ingeënt zullen worden met het COVID-19-vaccin van AstraZeneca. In het nieuws lezen we dat er in meerdere landen bijwerkingen worden gemeld van dit vaccin. Of er reden is tot ongerustheid is niet duidelijk. Wat wel duidelijk is, is dat het vaccin een principieel andere werkingsvorm heeft dan bijvoorbeeld die van BioNTech/Pfizer of Moderna. Deze laatste twee zijn zogenaamde m-RNA-vaccins. Het vaccin van AstraZeneca, werkt volgens een klassieke manier van weerstandsopbouw.
Een virus is een niet-levend deeltje zonder stofwisseling en bestaat uit een groot molecuul in een jasje van eiwitmoleculen. Als een virus doordringt in ons lichaam, zal het zich hechten aan onze cellen. Een cel is voor virussen een ‘fabriekje’ voor het vermenigvuldigen van zichzelf. Stoffen in de cel worden daarbij gebruikt om het erfelijk virusmateriaal te kopiëren. Door toediening van een m-RNA-vaccin (genetisch materiaal) wordt virusvermeerdering geblokkeerd. De uitwendige delen van virussen hebben een bepaalde molecuul-vorm, die je kunt zien als een soort ‘sleutel’. Aan onze cellen zit de stof ACE2, met ook een specifieke vorm, die je als ‘sleutelgat’ kunt zien. Het ‘sleutel-molecuul’ past in een ‘cel-sleutelgat’, waarbij na hechting het erfelijk virusmateriaal (RNA) in de cel gebracht kan worden. In ons lichaam wordt na vaccinatie het virus-sleutel-eiwit nagemaakt, waarbij we biochemische weerstand kunnen bieden en virusmoleculen kunnen vernietigen.

Het vaccin van AstraZeneca werkt doordat je eigen immuunsysteem zelf antistoffen aanmaakt die het virus te lijf gaan. Het vaccin is gemaakt op basis van verkoudheidsvirussen van Chimpansees. Ons lichaam wordt bij een vaccinatie een beetje ziek gemaakt, waarna een aanmaakreactie volgt van antistoffen. De weerstandsreacties zijn in theorie gelijk aan die bij de m-RNA-vaccins. Of de in het nieuws gekomen gemelde bijwerkingen van het AstraZeneca-vaccin een relatie hebben met het feit dat er werkingsverschil bestaat, is niet duidelijk. Het vaccin is goedgekeurd door het EMA, maar wordt door alle onrust op dit moment nader onderzocht op veiligheid.