Sint Nicolaasschool maakt onstuimige periode door Wat was er aan de hand?

Dat was schrikken op 8 december. Een anonieme bron had een messcherpe mail gestuurd naar de redacties van lokale kranten om letterlijk uit de school te klappen. Op de Sint Nicolaasschool in Haren waren volgens de bron ‘verhoudingen verstoord’, was de directeur ‘de laan uitgestuurd’, werd door het bestuur ‘informatie achtergehouden’ en was ‘de sfeer om te snijden’. Kortom, volgens de onbekende tipgever werd het tijd om deze situatie in de openbaarheid te brengen. Wat is er aan de hand op deze Excellente School?

Directeur drukte stempel
Het Harener Weekblad publiceerde het verhaal een week later en baseerde zich geheel op ‘het lek’ in de school. Helaas kreeg de verslaggever voor wederhoor nul op het rekest van het schoolbestuur. Er werd daarom alom gedacht: ’Waar rook is, is vuur’. Haren de Krant zoekt nu alsnog naar het vuur en wil weten wat er speelt bij de bekende school. Om dat te begrijpen moeten we terug naar de periode 2016-2020. Alice Duursma (foto hieronder) was de directeur, die de school al sinds 2002 leidde. Ze noemt haar aanpak zelf achteraf ‘top down’ en daarmee heeft zij aantoonbare successen geboekt. De school aan de Beatrixlaan groeide en moest zelfs omzien naar een nieuw gebouw aan de Westersedrift voor 430 kinderen. Tekst gaat verder onder de foto. 

Waar ging het mis?
“In 2018 begonnen er wat dingen verkeerd te gaan”, zegt Eric Schenkel, lid van het vrijwillige ouderbestuur van de school. “De directeur is langere tijd ziek geweest en op school ging alle aandacht uit naar de aanstaande nieuwbouw. Ondertussen waren we al bezig met het voorbereiden van een ander bestuursmodel. Dat vraagt veel discussies en voorbereiding van stukken. Ik denk dat we als bestuur in die tijd onvoldoende oog hadden voor onderliggende wrijvingen. Echte signalen waren er ook niet. Overal is wel eens wat, immers. Een school is een dynamische organisatie waar dagelijks beslissingen worden genomen. Dat levert altijd stof tot discussie op en als die dan onhandig wordt geleid, ontstaan die wrijvingen. Soms moet je met elkaar constateren dat een formule is uitgewerkt.” In Haren de Krant zei Alice Duursma dat haar ‘top down’-aanpak niet meer werd gewaardeerd en dat het daarom tijd was om te vertrekken. Of dit een gedwongen vertrek was wil Eric Schenkel bevestigen noch ontkennen.

‘Geest uit de fles’
Wat er gebeurde na het vertrek van de directeur (zomer 2020) is eigenlijk niemand te verwijten. Duursma had tot dan de kruiwagen krachtig in handen, maar toen zij weg was begonnen de kikkers zich te roeren en sprongen er soms uit. Volgens bestuurslid Eric Schenkel gebeurde dat allemaal met de beste intenties: “Iedereen voelt zich betrokken bij deze school en heeft meningen. Mensen pakten opeens de ruimte, die er voorheen misschien niet was, om zich te profileren. Corona maakte het er niet gemakkelijker op.” Schenkel denkt dat in die periode de discussies over grote en kleine thema’s uit de hand zijn gelopen. Hij zegt: “Er leefden over en weer verkeerde verwachtingen, mensen werden argwanend naar het bestuur en onderling kwamen verhoudingen onder druk te staan. Ik denk dat die anonieme bron het vooral over die periode heeft.”

Onhandige communicatie
De vroegere directeur was kennelijk altijd in staat geweest onderliggende onvrede ‘de kop in te drukken’ en discussies te sturen. Die leidende hand ontbrak na haar vertrek en Eric Schenkel geeft direct toe dat er in 2020 niet goed is gecommuniceerd, ook niet door het bestuur zelf. Schenkel: “Als je als bestuur niet duidelijk bent in je communicatie, dan krijg je misverstanden. Wij konden bijvoorbeeld lang niet altijd transparant zijn en we hebben daarom niet altijd openlijk op signalen gereageerd, terwijl we beter hadden kunnen vertellen waarom openheid niet wenselijk was.”

En nu naar de oplossing
Volgens Schenkel heeft het bestuur inmiddels de route uitgestippeld naar een oplossing van de problemen. Er is al langere tijd gewerkt aan een nieuw bestuursmodel voor de Sint Nicolaasschool en dat proces duurt langer dan gedacht. Schenkel: “We zijn nu nog een school met een ouderbestuur en een directeur. Als bestuur hebben we een toezichthoudende taak en een meer uitvoerende taak. Dat werkt niet meer. Daarom stappen we over op het model waarin de dagelijkse leiding in handen is van een directeur/bestuurder, die verantwoording aflegt aan een Raad van Toezicht op afstand.” Volgens Schenkel ontstaat er dan een betere scheiding van ‘uitvoering en toezicht’. Met dit voornemen wordt binnenkort het ouderbestuur (bestuur met vrijwilligers) overbodig en ontbonden. Volgens Eric Schenkel wordt nu gewerkt aan het herstellen van de verhoudingen op school en aan de concrete opzet van het nieuwe bestuursmodel in 2021. Volgens hem heeft de kwaliteit van het onderwijs overigens nooit geleden onder de hectische perikelen, omdat de leerkrachten professionals zijn. De school is financieel gezond, aldus Schenkel. Zie kader.

Analyse (door redactie)
Een krachtige directeur is soms tot wonderen in staat als het gaat om de opbouw van een school. Maar die stijl van leidinggeven is uitgewerkt zodra de organisatie eenmaal staat. Vergelijk het met een kind. Zodra een kind ouder wordt moet de stijl van opvoeden worden aangepast. Doe je dat niet, dan gaat het mis. De Sint Nicolaasschool heeft gemerkt dat na het vertrek van die krachtige directeur er een ‘vacuüm’ ontstond waarin opeens iedereen invloed wenste. Uit die snelkookpan heeft de ‘klokkenluider’ bewust berichten gelekt. Waarschijnlijk met de bedoeling om het tij te keren. Het bestuur vraagt zich af of dit de goede manier was. Feit is wél dat de ‘klokkenluider’ het veranderproces op scherp heeft gezet. Waarom hij/zij dit niet kon bereiken met een interne lobby blijft onduidelijk, omdat deze informant anoniem wil blijven.

Is de school financieel gezond?
Meestal wordt een school niet gezien als een ‘bedrijf’, terwijl die er wel op lijkt. Laten we eens zien hoe het ‘bedrijf Sint Nicolaasschool’ in elkaar zit.

Begroting: 2,4 miljoen euro per jaar
Werknemers: 38 personen (28 fte).
Winst/verlies: De school maakt ‘winst’, hoewel dat woord hier niet zo past. Men krijgt meer geld binnen dan men uitgeeft en dat gaat naar de algemene reserve. De goede cijfers zijn het gevolg van stijgende leerlingenaantallen (men ontvangt geld per leerling).
Prognose: De groei is er nu uit, want meer leerlingen kan de school niet plaatsen. Extra leerkrachten en leermiddelen worden sinds 2020 ingezet, zodat hierdoor ‘verlies’ is begroot voor de komende jaren. Dit kan uit de algemene reserve worden opgevangen, aldus de penningmeester. “We hebben momenteel genoeg algemene reserves om deze verliezen in de komende jaren te dragen, maar we zijn waakzaam. Onze financiële gezondheid is prima, en we verwachten dat dit zo zal blijven.”
Niet fuseren: De stichting denkt niet aan fusie. Het bestuur zegt: “Dat we een eenpitter zijn zien we als iets positiefs: het zorgt ervoor dat we kunnen focussen op onze kerntaak.”
Het jaarverslag van de school staat op: www.sintnicolaasschool.com

Foto boven: Eric Schenkel