De krant die je leest van A tot Z
Zondag 9 Mei, 2021

dinsdag 04 mei 2021

Nieuws:

Wie herdenken we in Haren?

Door: Redactie

Wil Legemaat uit Haren bracht de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog uit Haren in kaart. Een document, dat we eigenlijk ieder jaar zouden moeten publiceren.


Door Wil Legemaat

Ook dit jaar zal er geen ‘normale’ dodenherdenking kunnen plaatsvinden in Haren. Toch kunnen we individueel wel stilstaan bij de Harense oorlogsslachtoffers.
Op de gedenksteen bij de dorpskerk staan 66 namen. Precies de helft waren Joodse mensen. Daarnaast zijn er enkele namen die mede herdacht worden. Zoals Dineke Cohen en Hillechien Stutvoet-Minnes. En tenslotte de oorlogsslachtoffers uit andere gemeenten die op onze begraafplaats De Eshof liggen.


In Haren herdenken wij deze Joodse mensen:

Isaac Barentz, 51 jaar, vermoord in vernietigingskamp Auschwitz op 15 augustus 1942
Bella Barentz-De Jong, 46 jaar, vermoord in vernietigingskamp Sobibor op 16 april 1943

Elias Blocq, 33 jaar, vermoord in Auschwitz vóór 30 september 1942
Gretha Blocq-Stork, 37 jaar, vermoord in Sobibor op 11 juni 1943
Benjamin Blocq, 10 jaar, vermoord in Sobibor op 11 juni 1943
Salomon Fred Blocq, 4 jaar, vermoord in Sobibor op 11 juni 1943

Clara van Coevorden, 12 jaar, vermoord in Sobibor op 16 april 1943

Simon H. Cohen, 55 jaar, vermoord in Auschwitz op 17 september 1943
Dineke De Leve-Cohen, 25 jaar, omgekomen in concentratiekamp Mauthausen op 20 maart 1945

George A. van Dam, 23 jaar, vermoord in Auschwitz op 25 augustus 1942

Salomon Kottek, 50 jaar, omgekomen na transport vanuit concentratiekamp Bergen-Belsen met ‘the lost train’, bij Tröbitz op 30 mei 1945
Anneliese Kottek-Loeb, 35 jaar, omgekomen ten gevolge ontberingen in Bergen-Belsen en in ‘the lost train’ op 27 april 1945

Leon van de Lijn, 38 jaar, vermoord in Auschwitz op 10 april 1944
Line C.L. van der Lijn-Lorjé, 32 jaar, vermoord in Auschwitz op 11 april 1944
Elise E. L. van der Lijn, 9 jaar, vermoord in Auschwitz op 11 april 1944
Carolus L. van der Lijn, 6 jaar, vermoord in Auschwitz op 10 april 1944
Felicie L. van der Lijn, 1 jaar, vermoord in Auschwitz op 11 april 1944

Salomon D. Nathans, 53 jaar, vermoord in Auschwitz vóór 30 september 1942
Rosa Nathans-Rosenbaum, 51 jaar, vermoord in Auschwitz op 11 december 1942
Simon Nathans, 21 jaar, vermoord in Auschwitz op 21 augustus 1942
Ephraïm Nathans, 19 jaar, vermoord in Auschwitz op 2 september 1942

Herman Slomper, 33 jaar, vermoord in Auschwitz vóór 30 september 1942
Elisabeth Slomper-Mok, 30 jaar, vermoord in Auschwitz op 12 februari 1943
Betty Slomper, 8 jaar, vermoord in Auschwitz op 12 februari 1943
Marcel Slomper, 6 jaar, vermoord in Auschwitz op 12 februari 1943

Ruth M. Weile, 15 jaar, vermoord in Auschwitz op 10 september 1943

Hermann Wolff, 51 jaar, vermoord in Büchenwald op 29 januari 1945
Janette Wolff-Wolff, 45 jaar, vermoord in Auschwitz
Adolf Wolff, 24 jaar, vermoord in Auschwitz begin 1945
Siegbert Wolff, 23 jaar, vermoord in Auschwitz begin 1945
Werner Wolff, 20 jaar, vermoord in Büchenwald op 13 februari 1945
Louis Wolff, 15 jaar, vermoord in Auschwitz op 6 oktober 1944
Ewald Wolff, 13 jaar, vermoord in Auschwitz op 6 oktober 1944

Philip Zadoks, 43 jaar, omgekomen in Wüstegiersdorf (D) op 20 april 1945

En we herdenken:

Wouter C.M. Althuis, 20 jaar, ondergedoken in Openluchtmuseum Arnhem; opgepakt herfst 1944 en op 13 april 1945 omgekomen bij evacuatietransport uit concentratiekamp Neuengamme.

Clasina J.W. Bennema-Burger, 56 jaar, aangesloten bij Landelijke Organisatie Hulp aan Onderduikers (LO); verborg zelf Joodse mensen. Op 18 juli 1944 opgepakt. Overleden ten gevolge van ziekte en uitputting in kamp Ravensbrück, op 6 maart 1945.

Leentinus Berends, 22 jaar, ondergedoken in Schoonoord. Opgepakt op 12 mei 1944. In kamp Neuengamme overleden ten gevolge van de ontberingen daar, op 16 maart 1945.

Kars Boer, 42 jaar, individueel verzetswerk, opgepakt 20 juli 1944 en op 22 januari 1945 bezweken in een buitenkamp van Neuengamme: Meppen-Versen.

Dirk Bos, 57 jaar, stationschef te Haren. Vanwege zijn aversie tegen Duitsers op de zogenaamde ‘Silbertannelijst’ beland. Op 1 januari 1944 in de deuropening van zijn huis geëxecuteerd als vergelding voor de liquidatie van politiechef Anne Jannes Elsinga door het verzet.

Wildrik Jan Bos, 59 jaar, aangesloten bij LO, hielp Joden. Door verraad gearresteerd op 23 augustus 1943. Op 17 maart 1945 omgekomen in kamp Büchenwald.

Cornelis H. Burema, 20 jaar, tewerkgesteld in Duitsland en aldaar in Rostock in een ziekenhuis overleden op 11 augustus 1944.

Hendrik D. Bus, 38 jaar, oud-militair en officier binnen de verzetsorganisatie Ordedienst (OD). Ook betrokken bij LO en het Nationaal Steunfonds. Door verraad binnen de OD opgepakt op 23 september 1944 en twee dagen later gefusilleerd in kamp Westerbork.

Hendrik Jan Droppers, 26 jaar, marechaussee, verzetsman in o.a. de Knokploeg (KP). Door verraad opgepakt op 11 november 1944. Omgekomen in een buitenkamp van Neuengamme, Hamburg-Veddel, ten gevolge van ziekte en uitputting op 9 maart 1945.

Jentje Eizinga, 24 jaar, tewerkgesteld in Duitsland: Duisberg. Aldaar omgekomen bij een bombardement op 14 oktober 1944.

Ane Fokkens, 25 jaar, marechaussee, betrokken bij LO. Op de vlucht neergeschoten en op 16 augustus 1943 in het ziekenhuis gearresteerd. Ter dood veroordeeld en op 19 juni 1944 gefusilleerd in kamp Vught.

Cornelis Goes, 26 jaar, omgekomen bij de bevrijding van Haren, op 14 april 1945 ter hoogte van ’t Huis de Wolff, toen hij op een Canadese tank gezeten de Canadezen de weg wees.

Carel H. Hovingh, 22 jaar, ondergedoken in een huis aan de Nieuwlandsweg, Haren. Door verraad opgepakt en naar een strafkamp in Bielefeld gestuurd. Op 26 mei 1945 in een ziekenhuis in Zörbig overleden aan tuberculeuze meningitus.

Jan J. Iwema, 21 jaar, kok-matroos op een zeeschip, dat op 29 september 1940 is vergaan.

Reinieres J. Jansen, 41 jaar, handelscorrespondent. Om onduidelijke reden op 4 februari 1944 op de Paterswoldseweg in Groningen neergeschoten door Duitse miliairen.

Willem Kamp, 44 jaar, directeur Noord Nederlandse Cliché Fabriek en verbonden aan de LO en de pacifistische verzetsgroep De Groot. Na verraad op 13 februari 1945 gearresteerd en naar kamp Neuengamme gebracht. Op vlucht voor de bevrijders werden de gevangenen begin mei op de boten Thielbek en Cap Arcona gezet. Deze schepen zijn gebombardeerd. Kamp kwam om aan boord van de Thielbek, op 3 mei 1945.

Jurjen Kruizinga, 32 jaar, dienstplichtige tijdens de meidagen 1940. Gesneuveld op De Grebbeberg, op 13 mei 1940.

Johan H. van Meurs, 56 jaar, hoogleraar, twee jaar ondergedoken en kort daarna van uitputting en ondervoeding overleden op 3 februari 1945.

Johannes Moerman, 25 jaar, lid van de OD, verzetswerk, door verraad binnen de OD opgepakt. Doodvonnis. Op 12 oktober 1944 in Westerbork gefusilleerd in het kader van een represaillemaatregel.

Derk Mulder, 25 jaar, werkte in Harenermolen en liep op 2 oktober 1944 van het huis van zijn ouders aan de Stationsweg naar Harenermolen, langs het zwaarbewaakte rangeerterrein. Een Duitse soldaat riep dat hij moest stoppen, maar Derk begon te hollen. Hij werd daarop neergeschoten.

Menco Rein Mulder, 21 jaar, broer van Derk. In Londen opgeleid tot agent van de Inlichtingendienst. Na een geslaagde dropping per parachute bij Nieuwkoop waar hij vijf radiozenders af kon leveren, op 28 maart 1945, meldde hij zich bij de Packardgroep in Utrecht. Vanuit zijn onderduikadres zond hij berichten naar Londen. Op 23 april viel de SD binnen op zijn onderduikadres. Menco werd gearresteerd en opgesloten op het hoofdkwartier van de SD. Daar werd hij de volgende ochtend door aangetroffen in de arrestantenkamer. Als doodsoorzaak werd hartfalen geconstateerd.

Hendrik Nagel, 39 jaar, directeur van puddingfabriek Atlanta, maakte deel uit van de pacifistische verzetsgroep De Groot. Daarnaast actief in de LO. Nagel verborg een zender. Op 21 februari 1945 werd hij gearresteerd. Op 9 april werd hij, met zeven anderen, vanuit het Scholtenhuis in Groningen naar de Oosterduinen bij Norg gebracht en daar gefusilleerd.

Willem A. T. Niemeijer, 37 jaar, fabrikant en districtshoofd van het Nationaal Steunfonds: de financiers van het verzet. Op 13 november 1944 gearresteerd en doorgevoerd naar Neuengamme. Aldaar overleden op 16 februari 1945.

Gerardus C. Oosting, 27 jaar, lid van de Knokploeg en betrokken bij onder de andere de overval op drukkerij Hoitsema waar 133.500 bonkaarten werden buitgemaakt. Op 29 september 1944 gearresteerd in een boshol. Op 12 oktober in Westerbork gefusilleerd.

Claas J. C. Rooda, 34 jaar, reserveofficier en tijdens de meidagen 1940 zware gevechten doorstaan bij Kornwerderzand. Lid van de OD. Door verraad binnen de OD in september 1944 gearresteerd. Op 25 september gefusilleerd in Westerbork, in het kader van een represaillemaatregel.

Jan A. Siks, 24 jaar, ondergedoken in Hoogeveen. Verspreidde radioberichten en bezorgde illegale blad Trouw. Op 30 januari gearresteerd op zijn onderduikadres. Doorgevoerd naar Neuengamme, alwaar hij in buitenkamp Uelsen op 15 april 1945 bezweek door uitputting.

Charles G. E. Ubbens, 53 jaar, reserveofficier en als lid van de OD belast met het opzetten van die organisatie in Groningen. Op 7 april 1941 gearresteerd en na een jaar gevangenschap in het beruchte Oranjehotel in Scheveningen, op 3 mei 1942 gefusilleerd.

Eemke van der Veen, 42 jaar, ambtenaar op de gemeentesecretarie. Betrokken bij de LO en ander verzetswerk, samen met zijn vriendin Hillechien Stutvoet-Minnes. Door verraad door de echtgenoot van Hillechien op 2 mei 1944 gearresteerd. Op 22 augustus 1944 gefusilleerd in Kamp Vught.
Hillechien Stutvoet-Minnes, 44 jaar, verzetswerk samen met haar vriend Eemke van der Veen. Verraden door haar man Jan Stutvoet. Op 2 mei 1944 gearresteerd. Omgekomen in kamp Ravensbrück op 11 januari 1945.

Adriaan J. Voorsmit, 44 jaar, werkzaam bij de Spoorwegen. Verborg Joodse onderduikers. Verraden door een ‘bemiddelaar’ voor onderduikers. Op 16 juni 1944 gearresteerd, samen met de onderduikers. Omgekomen op 18 februari 1945 in Bergen Belsen.

Karel G. Walter, 32 jaar, boekhandelaar. Leverde ‘onder de toonbank’ illegaal drukwerk. Verraden door de ‘foute’ slager Wichers. Op 17 september 1944 werd hij door vier SD’ers bezocht in zijn woning aan de Dilgtweg. Hij werd ter plekke doodgeschoten door de beruchte SD’ers Lehnhoff en Kindel.

Roelof van Weerden, 46 jaar, reservekapitein en districtscommandant van de OD. Door verraad binnen de OD op 24 september 1944 gearresteerd. Op 12 oktober 1944 gefusilleerd in Westerbork.

Lothar F. W. Weiss, 29 jaar, luitenant. Als krijgsgevangene tewerkgesteld in Ueckermunde, Duitsland. Aldaar overleden op 28 april 1945.

Pieter Wierenga, 59 jaar, gemeentesecretaris Haren. Betrokken bij de LO. Betrokken bij de overval op het bevolkingsregister van Haren. Onder zijn leiding saboteerden ambtenaren de lijsten van namen van mannen die tankgrachten moesten graven in de herfst van 1944. Toen dat ontdekt werd, weigerde het personeel nieuwe lijsten te maken. Wierenga vluchtte op 16 november 1944 per fiets. Bij De Punt gearresteerd en in Vries achter het wachtlokaal van de Landwacht doodgeschoten.

Jacob Venema, 21 jaar, rangeerder. Ondergedoken voor de Arbeidsinzet en verraden. Dwangarbeid in Kassel, Duitsland. Vanaf mei 1944. Aldaar overleden aan uitputting op 31 maart 1945.

Wilhelmus van Sluijs, 26 jaar, monteur op spoorwegemplacement Onnen. Kwam om het leven door vliegtuigbeschietingen op het emplacement op 6 februari 1945. Begraven op De Eshof.

Jafen H. Tepper, 21 jaar. In ‘Politische Schutzhaft’ in concentratiekamp Flossenberg, Duitsland. Aldaar omgekomen op 14 januari 1945.

Fokkelina Vrieling-Plet, had samen met de buren, de familie Medema, maar liefst 11 joodse onderduikers in huis.
Vanwege haar hulp aan joden is zij gearresteerd. Ze is omgekomen in
concentratiekamp Ravensbrück.

Begraven op De Eshof; niet op de gedenksteen:

Reinder van Dijk, 32 jaar, huisschilder, woonachtig in Groningen. Als soldaat de meidagen 1940 op De Grebbeberg doorstaan. In 1943 als krijgsgevangene in Duitsland tewerkgesteld. Op 6 april 1945 om het leven gekomen bij een bombardement in de stad Leipzig.

Pieter R. Roelfsema, 46 jaar, directeur van de kalzandsteenfabriek Albino. Woonachtig in Groningen. Gaf onderduikers onderdak en steunde het NSF financieel als ook noodlijdende kunstenaars. Hand- en spandiensten voor het verzet. Na een ketting van arrestaties van verzetsmensen, dook Roelfsema onder. Door zijn familie met de dood te bedreigen, kwam de SD achter het onderduikadres. Daar werd Roelfsema op 8 november 1944 gearresteerd. Op 9 november overleed hij aan de gevolgen van marteling en mishandeling in het Scholtenhuis.

George A. Cowell, 21 jaar, radiotelegrafist aan boord van de Engelse bommenwerper die in de nacht van 17 op 18 augustus 1941 uit Lincolnshire vertrok om Bremen te gaan bombarderen. Het toestel werd onderschept door een Duitse nachtjager en stortte neer op de oostelijke oever van het Paterswoldsemeer. De piloot overleefde de crash, de drie andere bemanningsleden niet.
Henry Law, 26 jaar, navigator aan boord dezelfde bommenwerper.
Peter F. B. Orwin, 19 jaar, sergeant en verantwoordelijk voor het bedienen van het geschut en de radiotelegrafie aan boord van genoemde bommenwerper.

D.G.L. Taylor, 21 jaar, piloot aan boord van de Nieuw-Zeelandse Spitfire, die op 10 februari 1945 het rangeerterrein in Onnen bestookte. Taylor vloog zo laag mogelijk en daarbij raakte zijn toestel de schoorsteenpijp van de werkplaats. De Spitfire stortte neer op een huis aan de Blekenweg. Taylor kwam hierbij om het leven.

Daarnaast liggen in het Quintusbos gedenkstenen voor Anda Kerkhoven, Gerrit Boekhoven en Diny Aikema, allen aangesloten bij verzetsgroep De Groot en op de plek van de gedenkstenen gefusilleerd.

In Appèlbergen is het monument te vinden waarop de namen van 34 mensen die bij de April/Meistaking standrechtelijk geëxecuteerd zijn.

1 reactie

Dien zegt:

Fijn, dat nu ook mijn moeders broer vermeld wordt, die in het veret zat.Opgepakt aan de Lutsborgweg in het bijzijn van mijn moeder. Afgevoerd naar Duitsland en nooit meer teruggekeerd…Jafen H. Tepper, 21 jaar. In ‘Politische Schutzhaft’ in concentratiekamp Flossenberg, Duitsland. Aldaar omgekomen op 14 januari 1945.

5 mei 2021 om 11:09

Wilt u reageren?




Wij plaatsen alleen inhoudelijke reacties. Reacties met voornamelijk slogans en kreten worden niet gepubliceerd.