Column Bert Heikens (huisarts te Haren) november 2024

Gewichtige zaken

Elk jaar rond deze tijd reis ik met een paar bevriende collega’s naar een nascholing. Dit jaar vond deze plaats in De Doelen in Rotterdam, waar we twee dagen lang werden bijgepraat over de nieuwste ontwikkelingen in de zorg. Wat mij dit keer het meest raakte, was een bevlogen verhaal van een internist over de nieuwste inzichten rondom overgewicht en de rol van medicatie in de strijd hiertegen.
We staan op een kantelpunt, vertelde zij. Er komen steeds meer nieuwe medicijnen op de markt die kunnen helpen bij gewichtsverlies. Sommige van deze middelen zouden kunnen leiden tot wel 25% gewichtsverlies. Toch, benadrukte de internist, is het wrang dat het zover heeft moeten komen. In plaats van pillen of injecties zou de focus eigenlijk moeten liggen op preventie. Door mensen te ondersteunen bij een gezondere leefstijl, minder stress en gezondere voeding, kunnen we veel ellende voorkomen. Ook de overheid zou hierin een grotere rol kunnen spelen, bijvoorbeeld door het aantal fastfoodketens te beperken. Maar de praktijk blijkt helaas vaak anders.
Het gevolg? We besteden jaarlijks miljarden euro’s aan de behandeling van ziekten die het gevolg zijn van overgewicht, zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en zelfs bepaalde vormen van kanker. Ziekten die, in veel gevallen, heel goed voorkomen hadden kunnen worden.
Als u zelf weleens een dieet heeft gevolgd, herkent u misschien het hardnekkige jojo-effect. Zodra het gewicht eraf is, begint de strijd om dit vol te houden. Vet functioneert namelijk als een zelfstandig orgaan. Het produceert hormonen, waarmee het signalen naar de hersenen stuurt. Hiermee probeert het zichzelf te beschermen door te voorkomen dat u gaat afvallen. U wilt misschien wel van uw vet af, maar het vet wil beslist niet van u af. Daarom is afvallen en het behouden van het bereikte gewichtsverlies voor veel mensen ook zo’n enorme uitdaging.
Hoe u er ook over denkt, deze nieuwe ontwikkelingen zijn onvermijdelijk en zullen de medische wereld waarschijnlijk flink gaan veranderen. De tijd zal het leren.