Brainstormen over WMO in Oosterhaar: veel blijft onduidelijk

Gemeente: maak eerst duidelijk waar het om gaat! Mellenshorst, 30 oktober 2013. Verslag van een brainstormavond door Wil Legemaat.

De verzorgingsstaat wordt afgebouwd, de zorg ‘kantelt’ van ‘de overheid zorgt voor u’ naar ‘u bent in eerste instantie zelf verantwoordelijk’. Wat betekent dat concreet voor de wijk Oosterhaar in Haren? Wat komt er op de mensen af en welke rol kan een buurthuis als ‘De Mellenshorst’ daarbij spelen? Om op dat laatste een antwoord te krijgen, organiseerde het bestuur van De Mellenshorst een gespreksavond, op woensdag 30 oktober 2013. In een ‘Oosterhaar draait door’- tafelsetting spraken vertegenwoordigers van de gemeente, welzijnsinstelling Torion, Ondernemend Haren, ouderenbond ANBO en de buurtvereniging ‘Ons Belang’ met elkaar. Gespreksleider: Hein Bloemink.

De insteek van…
Loes Jansen (Torion): Torion is de welzijnsorganisatie van Haren. Torion ondersteunt mensen in het zo lang mogelijk zelfredzaam leven. Torion ‘kantelt’ mee: wat kun je zelf, wat samen en waar is ondersteuning nodig?
Margot IJlst, beleidsmedewerker gemeente Haren: de gemeente is verantwoordelijk. Het gaat om veel geld, miljoenen, die verantwoord moeten worden ingezet. Voor elke 100 euro die er nu wordt uitgegeven, moet de gemeente het straks voor 80 euro doen, dus er moet veel werk dat nu professioneel gedaan wordt, door vrijwilligers gedaan worden. De gemeente gaat in gesprek met partners (Torion, Noordermaat, ZINN, Mikkelhorst, ouderenbonden) en met cliënten om initiatieven aan te jagen en een sociale infrastructuur voor te bereiden. Torion neemt het initiatief om met elkaar één geheel te maken van alle organisaties.
Anne Boersma, voorzitter ANBO Haren: De ANBO Haren heeft ruim 1500 leden. Kijkt als belangenorganisatie naar de belangen van alle leeftijdsgroepen, niet alleen van ouderen. Overleg met gemeente. De ouderenbond is niet zozeer een ‘vragende’ organisatie, er is juist een sterke aanbodkant. De ANBO organiseert veel activiteiten voor de leden en coördineert het vele vrijwilligerswerk, dat door de leden uitgevoerd wordt: klussendienst, hulp bij invullen formulieren en belastingaangifte. Juist ouderen doen erg veel vrijwilligerswerk.
De ANBO staat positief tegenover de kanteling, mits er gezorgd wordt voor een vangnet. Negatief is dat de mooie kanten die de kanteling heeft nu misbruikt worden om te bezuinigen.
Herman Velvis, voorzitter buurtvereniging ‘Ons Belang’, 900 leden: de buurtvereniging organiseert allerlei sociale activiteiten en is als zodanig een uitstekend middel om elkaar te leren kennen. De Mellenshorst is de huiskamer van Ons Belang.
Henk van der Zijden, voorzitter stichtingsbestuur De Mellenshorst: het buurthuis heeft elk jaar minimaal 75.000 euro nodig om quitte te draaien. Dat wordt niet gehaald, dus op zoek naar meer omzet, meer dagdelen verhuur. De kanteling biedt wellicht kansen om bij te dragen en tegelijk meer omzet te genereren. Bv voor kinderopvang, kleidingbeurzen, een wijkacademie, ontmoetingscentrum.
Jaap Boerema, Ondernemend Haren: ook ondernemers maken een kanteling door, internetwinkelen neemt toe, bestedingen nemen af. Hoe kunnen lokale ondernemers steunen? Bijvoorbeeld door bezorgdiensten in te stellen. Omgekeerd kunnen andere organisaties de ondernemers steunen door bijvoorbeeld de fietstocht met een ochtendje winkelen te combineren.

Waar hebben we het eigenlijk over?
Duidelijk is dat het aan goede wil niet ontbreekt bij de organisaties en de potentiele vrijwilligers.
Er was veel onduidelijkheid over de vraag waar we het nu eigenlijk over hebben. Helder is dat de lokale overheid een aantal taken die nu door professionele krachten worden uitgevoerd, wil laten uitvoeren door vrijwilligers. Maar welke taken? Na wat discussie kwam er een antwoord: om te beginnen het kennen en gekend worden. Als inwoners elkaar maar kennen, dan zullen zij eerder hulp vragen dan wel aanbieden. Echter, op een vraag van gespreksleider Hein Bloemink aan wethouder Remco Kouwenhoven of het niet een idee is, om daarin even helemaal terug te treden als overheid en dan te zien wat de inwoners zelf oppakken, antwoordde Kouwenhoven dat dat natuurlijk niet kan: dan komen de mensen die zware zorg en begeleiding nodig hebben in de kou te staan en hoe moet het met de jeugdzorg? Wachten tot het helemaal misloopt?

Maar… hebben we het dan over deze taken? Het is toch niet de bedoeling dat vrijwilligers zware zorg en jeugdzorg gaan overnemen? De verwarring werd helaas niet weggenomen. Moeten we de buurman gaan douchen of de wonden van een buurtbewoner gaan verzorgen of ’s nachts paraat zijn voor een dementerende wijkbewoner met een overbelaste mantelzorgende partner? Zijn we, als we straks zelf verpleegkundige of persoonlijke verzorging nodig hebben, overgeleverd aan de buurt? Nee, natuurlijk niet! Het gaat om omzien naar elkaar. Om een bezoekje, praatje,  boodschappen doen, vuilnisbakken buiten zetten, kleine klusjes, grasmaaien, formulieren invullen, een ritje naar het ziekenhuis…

Het zou goed zijn als de gemeente zelf eens helder zou definiëren welke taken en zaken de inwoners zelf weer moeten gaan organiseren en ook, nog belangrijker voor de gemoedsrust van veel inwoners, voor welke zorgtaken de  gemeente garant staat.

Er gebeurt al erg veel
Een belangrijke constatering is dat er in Haren al erg veel gebeurt en veel mogelijk is. Probleem is dat dat niet overal bekend is. Dat merken bijvoorbeeld de mensen van de Algemene Hulpdienst Haren. Een suggestie was om eens een speciale uitgave van Haren de Krant te laten verschijnen, waar alle organisaties en initiatieven in staan. (Vraag terzijde: staat niet alles al in de jaarlijkse gemeentegids?)
Belangrijk is dat de organisaties van elkaar weten dat ze er zijn en met elkaar overleggen.

Goede ideeën uit de samenleving
In groepen gingen de aanwezigen aan de slag om te zien welke organisatiekracht en creativiteit er in Oosterhaar is om een bijdrage te leveren aan ‘het kennen van elkaar’ en aan de omzet van De Mellenshorst.
De groepen bedachten enthousiast allerlei activiteiten, van een ontmoetingsplek voor ‘netwerkende mensen met een uitkering’, een voedselbank, opvang voor drukke kinderen, huiswerkmogelijkheden bieden, match tussen jong en oud, een straatcoach, zomerfestivals tot een ‘vrijplaats’ voor initiatieven. Ideeën genoeg om van De Mellenshorst een bruisend centrum te maken, al kwam bij sommige voorstellen de vraag op: voor welk probleem is dit een oplossing? Ook dat vraagt om een helder kader.

Een van de tafelgespreksgroepen stelde dat de verzorgingsstaat vijftig jaar lang mocht groeien en dat er nu ook wel wat tijd genomen mag worden voor de afbouw. Voorstel: de gemeente geeft aan buurthuis De Mellenshorst drie jaar financiële garanties. In die drie jaar krijgen de bewoners van Oosterhaar en de organisaties de tijd en gelegenheid om initiatieven uit te werken, met De Mellenshorst als centrum, als een soort vrijplaats van initiatieven. Met als doel: elkaar kennen en gekend worden en naar elkaar omzien. Vooral niet van bovenaf aansturen, maar de ruimte bieden om van onderaf weer te laten groeien. De gemeentelijke verantwoordelijkheid beperken tot faciliteren en waar nodig financieel ondersteunen. Loslaten en vertrouwen geven en om daar eens mee te oefenen De Mellenshorst drie jaar de kans geven zonder financiële kopzorg het ultieme ontmoetingscentrum van Oosterhaar te worden! Een fantastisch idee, geheel passend in de opzet van deze avond.

Wethouder Kouwenhoven reageerde echter zuinigjes en terughoudend: het gebouw wordt al gesubsidieerd. Niet meteen naar de overheid kijken. Als De Mellenshorst haar bestaansrecht bewijst, zal dat zo blijven.
“We moeten het samen doen”, werd een paar keer gezegd deze avond. Laten we dan beginnen met oog te hebben voor alle vanuit de samenleving uitgestoken handen!