Fusieplannen Haren, waarom worden ze gewantrouwd?

Op 25 november besloot de gemeenteraad in meerderheid tot de voorgenomen fusie met de gemeenten Groningen en Ten Boer.  Wat is dat toch, dat beslissingen over gemeentelijke herindelingen vaak leiden tot stammentwist, verdachtmakingen en politiek gedoe. In Haren is het niet anders. Het wantrouwen bij een deel van de burgers is waarschijnlijk diepgeworteld in de verdenking dat Haren wordt opgeofferd voor politieke belangen. Voor de wens van Groningen om Haren te bezitten. We doen een poging die komplottheorie te plaatsen naast de officiële gang van zaken. Op zoek naar de bron van wantrouwen en boosheid. Opdat we ze kunnen verklaren en begrijpen.

 

*De tekst van ‘het masterplan ’ is fictie. Gebaseerd op aannames en waarnemingen. Niet bewijsbaar. Toch is de komplottheorie een invloedrijk onderdeel van het proces.

 

Het officiële fusieverhaal: Democratie pur sang

Hieraan ontleden veel mensen hun vertrouwen in het fusiebesluit.

 

1.Al meer dan honderd jaar lonkt Groningen naar Haren. Gemeente waar het goed wonen is. Met hoog opgeleide inwoners die behoorlijk verdienen. Gemeente met grazige (bouw)gronden. Maar een fusie kan nooit plaatsvinden tegen de zin van Haren in.

 

2.In de vorige eeuw besloop Groningen enkele keren haar prooi, maar Haren wilde niet. Fusie was niet aan de orde.

 

3.  Haren wil zelfstandig blijven. Het coalitieakkoord van 2012 zegt daarom dat Haren gaat voor de zelfstandige status. Niemand in Haren overweegt fusie.

 

4. In februari 2013 zegt minister Ronald Plasterk (PvdA) van Binnenlandse Zaken dat gemeenten moeten fuseren tot eenheden van rond 100.000 inwoners. Daarmee kan men het toenemende takenpakket (decentralisatie zoals WMO) het hoofd bieden.

 

5.Door het rapport van de Commissie Jansen wordt het de gemeente Haren duidelijk dat aan fusie niet te ontkomen is. Het takenpakket groeit Haren boven het hoofd. Het college en de coalitiepartijen laten daarom hun wens van zelfstandigheid varen en staan open voor een discussie over herindeling. In het belang van Haren en haar inwoners.

 

6. De gemeenteraad is onder de indruk van het rapport Grenzeloos Gunnen en er ontstaat een ijzeren meerderheid (10-7) voor de fusiegedachte, zo werkt de democratie. Wel hoort men burgers mopperen dat die te weinig informatie en invloed hebben. De meerderheid van de raad stemt in juni 2013 in met het pad van de herindeling, want de argumenten van de Commissie Jansen zijn overtuigend. Maar burgers moeten wél worden geïnformeerd en erbij betrokken.

 

7. Conform de wens van de raad wordt er onderzoek gedaan naar de consequenties van fusie en worden burgers geraadpleegd. Om het college meer tijd te geven om voor- en nadelen in kaart te brengen wordt de beslisdatum uitgesteld van 14 oktober naar 25 november. Het debat vindt plaats in lokale media, bijeenkomsten en op straat. Van de drie fusie-opties valt Hoogezand af. Het gaat in de eindsprint tussen Tynaarlo en Groningen.

 

8. Zoals democratie hoort te werken hebben burgers zich overal kunnen laten horen. Hun 17 vertegenwoordigers zitten in de raad. En die vertaalt de stem des volks, zoals het hoort te gaan, naar een besluit. Met 10 voor en 7 tegen wordt het collegevoorstel met argumentatie overgenomen. Fusie met Groningen/Ten Boer. Dankzij moties wordt dit besluit nog aan burgers voorgelegd in maart 2014.

 

9. De democratie heeft haar werk gedaan. Hoor en wederhoor. Discussie met argumenten. Burgemeester Janny Vlietstra heeft het debat goed geleid en heeft voor- en tegenstanders evenveel ruimte gegeven.

 

10. Daags na 25 november is de situatie helder. Haren heeft op basis van de argumenten van gedegen onderzoek door de gemeente een keuze gemaakt voor Groningen. Tegenstanders tonen zich hier en daar slechte verliezers. Ze zeggen nu dat het spel niet eerlijk is gespeeld.

 

En nu?

Op weg naar de verkiezingen is het laatste woord nog niet gezegd. Het is afwachten of het besluit voor fusie alsnog zal wankelen. Mocht dat dreigen, dan zullen provincie en minister het machtswoord moeten spreken. In het belang van de democratie. Er moet eindelijk een besluit worden genomen, anders kom je nooit tot de gewenste grote gemeenten, die nodig zijn om de zware lasten van de toekomst te kunnen dragen. In het belang van Haren en haar burgers.

 

 

Het officieuze fusieverhaal: Masterplan van provincie?

Hieraan ontlenen veel mensen hun wantrouwen en irritatie. Zij leggen de feiten anders uit dan bestuurders. Fictie of niet?

 

1.Al meer dan honderd jaar lonkt Groningen naar Haren. Gemeente waar het goed wonen is. Met hoog opgeleide inwoners die behoorlijk verdienen. Gemeente met grazige (bouw)gronden.

 

2.In de vorige eeuw besloop Groningen enkele keren haar prooi, maar Haren wilde niet.

 

3.In 2012 mijmert CvK Max van den Berg over zijn laatste missie: gemeentelijke herindeling in de provincie Groningen. Zijn partijgenoot minister Ronald Plasterk wenst immers grotere gemeenten. Van den Berg schrijft zijn masterplan en neemt zich voor om zijn geliefde gemeente Groningen eindelijk te geven wat ze graag wil: Haren. Als afscheidscadeau aan de stad waar zijn carrière ooit begon.

 

4.Op vragen van Haren de Krant wordt door burgemeesters van Groningen (Wallage en Rehwinkel)   keer op keer gesteld dat Groningen niet lonkt naar Haren.

 

5.In 2010 zegt Mark Boumans letterlijk: “Een fusie leidt overigens, blijkt uit divers onderzoek (o.a. prof. Herweijer over gemeentelijke herindelingen in Groningen) meestal niet tot efficiency verbetering en bijna altijd tot een verlies aan identiteit.” Een fusie met wie dan ook was niet aan de orde. Haren wilde zelfstandig zijn.

 

6.Hoe snoeren we fusieweigeraars de mond? Het masterplan voorziet in een alibi-onderzoek door de Commissie Jansen, dat volkomen onverwacht in februari 2013 wordt gepresenteerd. Daarin worden 23 gemeenten teruggebracht naar zes. Haren is een mooie bijvangst, want zal echt niet kunnen ontkomen aan dit grote project. Max van den Berg vindt dit een mooie gedachte.

 

7.Haren wordt het hoofdcadeau voor Groningen. Waar bouwprojecten nog kunnen slagen. Waar inwoners wel wat meer OZB kunnen opleveren. Waar mensen met hogere inkomens graag wonen. Het rumoer van Project X maakt toevallig de weg vrij voor een burgemeester uit eigen PvdA. Het wordt Janny Vlietstra, die opdracht krijgt om de onwillige gemeente Haren rijp te maken voor de fusie (met Groningen). Daarmee is het trio Plasterk, Van den Berg en Vlietstra (allen PvdA) compleet. Aan de slag!

 

8.Vlietstra krijgt in juni de raad op overtuigende wijze al zover dat men in meerderheid besluit het pad van onontkoombare herindeling op te gaan. Zij krijgt een schouderklop van Max van den Berg. De eerste hindernis is genomen.

9. In september pareert Vlietstra alle kritiek van burgers die vragen om meer informatie. Onvermoeibaar repeteert zij het adagium dat Haren zonder fusie geen stootkracht heeft. En dat de provinciegrens fusie met Tynaarlo in de weg staat. In haar ene oor hoort zij de roep om informatie en de afkeer van Groningen. In haar andere oor fluistert haar opdrachtgever: volhouden. Focus op fusie. Focus op Groningen.

 

10.Burgers roeren zich. Niet bij Groningen! Niet bij Tynaarlo! Burgerinitiatief is hinderlijk obstakel. Dat wil uitstel tot na de verkiezingen. Vlietstra houdt zich aan haar opdracht en negeert het rumoer. Half november komt haar college met de aap uit de mouw: Haren moet bij Groningen. Men voert argumenten aan: Haren heeft meer met Groningen. Gemeente Groningen heeft de bestuurskracht die Tynaarlo mist. Haren is beter af met Groningen. De provincies Groningen en Drenthe (beide met CdK van PvdA) bieden geen ruimte voor samengaan van Haren en Tynaarlo. Vlietstra heeft dus ook haar wethouders in haar greep.

 

11. Vlietstra krijgt van Max van den Berg de laatste instructies voor 25 november. Zorg dat je de coalitiepartijen binnenboord houdt, dan zit je goed met 10 stemmen. Negeer schreeuwende burgers die vragen om Tynaarlo of uitstel. Doe of je luistert. Hou het binnenskamers. Op burgers hebben we geen greep, op raadsleden wél. Dat zijn er maar 17.

 

12. Op 26 november kan de burgemeester haar partijgenoot bellen met goed nieuws. Max van den Berg prijst haar, omdat ze zo koersvast was en zich niet door burgers heeft laten aftroeven. En dat ze de ijzeren stemverhouding in de raad (10-7) heeft kunnen vasthouden. “Het was linke soep met de VVD”, zegt de burgemeester. “Twee afvalligen wilden niet meestemmen. Ik heb zware middelen moeten gebruiken. Tijdens een schorsing heeft de PvdA dus gesuggereerd dat de coalitie op het spel zou staan als…..toen stemden de vier liberalen braaf met ons mee.” Ze geeft Max van den Berg een high-five. Het loopt volgens plan.

 

En nu?

De weg naar de verkiezingen in maart 2014 wordt nog een lastig onderdeel van het masterplan. Het is niet uitgesloten dat de verkiezingen zullen leiden tot een nieuwe macht in de gemeenteraad: de oppositie van nu zou weleens een coalitie kunnen worden. Als het fout dreigt te lopen komt het laatste redmiddel: Dan zal de provincie met steun van de minister met politiek geweld het raadsbesluit van 25 november alsnog heilig verklaren en wordt in de loop van 2014 de fusie met Groningen in beton gegoten. Want in het voorjaar van 2013 zei de minister dat fusies desnoods door provincies afgedwongen moeten worden. En burgemeester Vlietstra is maar voor twee jaar benoemd.

 

 

 

 Reacties

 

College van B&W Haren

“Wij zien de verschillende meningen onder de inwoners van Haren en hebben begrip voor de zorgen die bestaan. Het college heeft beide opties zorgvuldig onderzocht en is tot de conclusie gekomen dat samengaan met Groningen en Ten Boer de beste kansen biedt voor de toekomst van Haren. Ook de meerderheid van de raad ziet de kansen en mogelijkheden die een dergelijke fusie met zich meebrengt. In de komende periode zullen we onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties nauw betrekken bij het opstellen van de toekomstvisie die voor de nieuw te vormen gemeente ontwikkeld moet worden. In dit proces moet duidelijk worden welk antwoord we geven op de vraag hoe Haren Harens kan blijven.”

Gezond Verstand Haren, Mariska Sloot

“Voor Gezond Verstand Haren staat vast dat er vanaf 24 juni veel mis is gegaan. Je zou kunnen zeggen dat dit het college, gezien hun latere voorstel, goed uitkwam. Is dit opzet?Een EVENTUELE fusie hoort van onderop te komen. Bij ons werd op 24 juni door de burgemeester geconcludeerd (nb! er is niet gestemd, er is geen raadsbesluit genomen!) dat fusie onontkoombaar was. Op 1 juli bij het organiseren van de enquete werd GVH fijntjes gemeld dat de burgers in Haren NIET meer tegen een eventuele fusie konden stemmen, omdat 24 juni was ‘besloten’ te fuseren.  Later vond ineens iedereen dat de communicatie niet ‘goed’ was gegaan en dat het anders had gemoeten. Ruim 2400 handtekeningen werden genegeerd door college en coalitie. Toch werd het besluit voor Groningen genomen. Is dat een complot? Kunnen we er nog wat aan doen zou een veel betere vraag zijn!”

 

Groen Links, Eric Schenkel

Wat veroorzaakt de onvrede onder burgers over een mogelijke fusie? Wij hebben ons dat natuurlijk ook afgevraagd. We zijn niet zo van de complot-theorieën, waarvan je vele voorbeelden hebt verzameld. We horen die suggesties natuurlijk ook, maar we geloven er niks van. Het is de gemeenteraad die enkele malen heeft geconstateerd dat de bestuurskracht tekort schiet en niet een komplot. De veranderende wereld is voor ons bestuurlijk en ambtelijk niet goed meer bij te houden. Maar wij – en de rest van de raad en de burgers vast ook –  willen sterk genoeg staan om de wereld open en zelfbewust tegemoet te treden.  Volgens ons kan dat alleen onder een grotere paraplu. Burgers willen meer in gesprek zijn met hun bestuur. Dat is zoeken naar de juiste weg. Die wordt niet altijd gevonden. De mensen die met een gerust hart hun stem hebben gegeven aan een gemeenteraadslid doen ertoe. Net als de minderheid die mondig en betrokken genoeg is om zijn woordje te doen in dit ingewikkelde verhaal. Oplossingen zijn niet simpel. GroenLinks denkt met een burgerraadpleging over het raadsbesluit een stap in de goede richting te zetten.”

 

D66, Wil Legemaat

Denken in komplotten is interessant als je een spannend boek wilt schrijven, maar in de politiek vertroebelt dat het denken. Wij houden het op opmerkelijke constateringen, die ten grondslag liggen aan onze verbazing, teleurstelling en verontwaardiging over de gang van zaken.
1. De merkwaardige en volstrekt onnodige haast die dit proces kenmerkt: binnen enkele maanden moet het belangrijkste besluit ooit worden genomen. Nog wel ’s nachts om half twee, na ruim zes uur vergaderen, als van heldere besluitvorming geen sprake meer kan zijn.
2. Het onmiskenbare provinciale karakter van het proces: er is geen sprake van een eigen Harens proces. De provincie dicteert en Haren volgt kritiekloos de instructies.
3. Het negeren van de mening en wensen van inwoners.
4. Het koste wat kost willen voorkomen dat de optie Tynaarlo serieus in beeld komt, laat staan dat de inwoners de keuze mede mogen bepalen.
Op basis van inhoudelijke uitgangspunten kiest D66 voor een herindeling met Tynaarlo. Laat de inwoners tijdens de verkiezingen maar duidelijk maken welke richting hun voorkeur heeft!

 

 

Burgerinitiatief Herindeling Haren, Gustaaf Biezeveld  zegt:

“Hoezo maatschappelijk draagvlak voor een herindelingsbesluit? De feiten spreken voor zich. Het college, met de burgemeester voorop, had geen enkele behoefte om de optie-Tynaarlo serieus te nemen. Het heeft geweigerd de burgers open en eerlijk te informeren en bij de besluitvorming te betrekken. Mw. Vlietstra heeft de zorgen en onzekerheden van de inwoners genegeerd, en via de verdeeldheid in de raad machtspolitiek bedreven.
Maar er valt wel degelijk nog wat te kiezen. De inwoners van Haren die het niet eens zijn met de gang van zaken, kunnen op 19 maart:
1) stemmen tegen het raadsbesluit van 25 november, en
2) stemmen op een politieke partij die een nieuw besluit over de toekomst van Haren wil. En dat op basis van een fatsoenlijk en democratisch proces.  “