Dag van de (on)duidelijkheid, pleidooien vurig maar oppervlakkig

Wie een auto koopt verdiept zich in kosten, verbruik, rij-prestaties. Maakt een proefrit en neemt dan zijn beslissing. Wie een fusie overweegt verdiept zich in kosten, verbruik, bestuurs-prestaties. En neemt dan een beslissing. Zou je zeggen. Maar bij een fusie gaan dingen anders, klaarblijkelijk. Het college en de raad hebben in november in principe besloten een ‘Ford Fusion’ aan te schaffen en gaan zich nadien buigen over kosten, verbruik en rij-prestaties. Dat vinden veel mensen de verkeerde volgorde en waarschijnlijk schiet (politiek) Haren daarom in een kramp. Het besluit tot aankoop van deze denkbeeldige ‘Ford Fusion’ leidt tot opinie-chaos en wanorde. En juist op dat moment zegt de aanjager van de herindelingen, minister Ronald Plasterk afgelopen week in Dagblad Trouw dat fusies alleen moeten doorgaan als gemeenteraden dat willen. Niets en niemand kan een gemeente dwingen tot een herindeling. Koren op de molen van het CDA en GVH die toch al vinden dat er niet gefuseerd moet worden.

Dag van de Duidelijkheid in Astoria

Gisteravond barstte Astoria bijna uit haar voegen (150 mensen) en ging het dak eraf tijdens verhitte gesprekken over de komende herindelingsplannen. De Dag van de Duidelijkheid was bedoeld om kort voor de verkiezingen de lijsttrekkers te dwingen kleur te bekennen als het gaat om de fusieplannen van Haren. De lijsttrekkers van PvdA en ChristenUnie schitterden door afwezigheid en zij werden node gemist om het fusiebesluit (Haren met Groningen/Ten Boer) van argumenten te voorzien. Zij vonden dat zij niet hoffelijk waren uitgenodigd voor deze avond en lieten dus verstek gaan. Zij werden bij verstek veroordeeld door het publiek.

Wat zegt de zwijgende meerderheid morgen? “Wat een gedoe allemaal”?

Nu stond Hans Sietsma van Groen Links daar in zijn eentje als voorstander van een fusie met de stad en het kwam hem geregeld op afkeurende moppers uit de zaal te staan. Dat was te verwachten, want op de vraag van Arnoud Berghuis (Lijst 9) wie voorstander was van een fusie met Groningen, staken slechts één of twee mensen de hand op. Het was dus weer eens zover: het zijn vooral de tegenstanders van een fusie met Groningen/Ten Boer die in de benen komen voor zo’n debatavond. De zwijgende meerderheid blijft liever thuis en spreekt pas morgen in het stemhokje. Wat zullen zij stemmen? Hamvraag. Het is niet uitgesloten dat volkomen onverwacht de meerderheid EENS gaat invullen, omdat het thema bij hen minder heftig leeft en zij best sympathie hebben voor Groningen zonder zich in punten en komma’s te verdiepen. De wereld draait ook wel door na een fusie met Groningen en 1 januari 2018 is ver weg. ‘Al dat gedoe’…..

 

Informatie of het gebrek eraan

Mr. W. Geerdink (jurist) legde de wet rond een herindeling uit. Belangrijk punt: de raad beslist zelfstandig of men een herindeling wenst. De lijsttrekkers kregen vragen voorgelegd van een panel, bestaande uit vertegenwoordigers van het ‘maatschappelijk middenveld’, wat dat ook precies mag zijn. Ondernemers, burgercomité, lokale media, welzijn, ouderenbonden en jeugd stelden vragen, de lijsttrekkers antwoordden. Daarbij kwamen niet veel verrassende nieuwe visies of uitspraken aan de oppervlakte. De tijd was ook te kort om door te vragen tot de kern van de zaak. Pas toen de zaal ook vragen begon te stellen werden de politici uit hun ‘comfortzone’ gelokt. Na de pauze boeide de bijeenkomst het meest. Maar een Dag van de Duidelijkheid zou het nooit worden. Want in alle toonaarden en soms fraaie volzinnen moesten de lijsttrekkers erkennen dat ze op de meeste vragen nog helemaal geen antwoord hebben. Wat zijn de effecten op lokale lasten? Op de hoogte van de OZB? Hoe voorkom je dat dorpshuizen sluiten? Kan Haren het groen behouden? D66 is de enige partij die haar eigen onderzoek is gestart, feiten en cijfers heeft verzameld en conclusies heeft getrokken. Men kiest voor Tynaarlo. De andere partijen blijven steken in algemene termen als: “Er komen veel nieuwe taken op de gemeente af, die kunnen we niet alleen aan, daarvoor zijn samenwerkingsverbanden niet genoeg, dus is een fusie de beste optie.” Slechts de conclusies van deze motieven verschillen, namelijk:

De raad telt 17 zetels

PvdA, GroenLinks en ChristenUnie kiezen Groningen/Ten Boer   (goed voor 6 zetels in huidige raad)
CDA en GVH kiezen voor een zelfstandig Haren (goed voor 3 zetels in huidige raad)
D66, Haren kiest Tynaarlo en Liberaal Haren kiezen voor Tynaarlo (goed voor 5 zetels in huidige raad)
VVD kiest niets bij gebrek aan informatie (goed voor 3 zetels in huidige raad)
Lijst 9 kiest niets totdat het volk via internet laat weten wat men wil dat hij kiest (geen zetel in huidige raad)

Dit overzicht bewijst dat de huidige raad tot op het bot verdeeld is over het fusiedossier. Het laat ook zien dat de raadsmeerderheid die het voorlopige besluit tot fusie met Groningen/Ten Boer op 25 november nam, is geslonken tot een minderheid. Het was toen nog 10 vóór fusie Groningen/7 tegen fusie Groningen. Nu is dat 6 vóór fusie Groningen, 11 tegen fusie Groningen.

Groen Links in hol van de leeuw

Hans Sietsma van GroenLinks moet het gevoel hebben gehad in het hol van de leeuw te zijn beland gisteravond. Als enige coalitiepartij was hij ingegaan op de uitnodiging en hij was dus de enige die voor een fusie met Groningen is. Moedig trad hij de opstandige zaal tegemoet, maar tekende wel aan dat hij de uitkomst van de burgerraadpleging de doorslag laat geven. Hij liet zich door de zaal één harde toezegging ontfutselen: dat het volbouwen van de groene zones tussen Haren en de stad voor Groen Links een breekpunt zou zijn bij de fusie-onderhandelingen. Groen is bij hem veilig, zo was zijn boodschap. “Waarom denkt iedereen dat Groningen wil bouwen? Kijk eens naar Tynaarlo, die heeft in Eelderwolde een heel stuk groen volgebouwd.” Verder pleitte hij voor het instellen van dorpsraden in Haren, Glimmen, Onnen en Noordlaren. “Dat zijn kleine gemeenteraden, met een eigen budget. Die kunnen beslissingen nemen in typische lokale items. Daarmee willen we voorkomen dat de buitendorpen buiten de aandacht van het stadsbestuur vallen.” Meer vragen over de dorpsraden kon Sietsma niet beantwoorden, omdat het plan nog moet worden uitgewerkt. Tenslotte was het Sietsma die vindt dat het vrij moet zijn voor het dorp Noordlaren om zich te onttrekken aan een fusie met Groningen, omdat dit dorp zich waarschijnlijk veel meer thuis zal voelen bij Tynaarlo.

VVD als draaimolen neergezet

Een andere lijsttrekker die veel kritische aandacht kreeg was de altijd goedlachse Titian Oterdoom van de VVD. Arme man. Hij wordt keer op keer beticht van ‘draaien’, omdat de VVD op 25 november voor een fusie met Groningen had gestemd en nu opeens adviseert om ONEENS te stemmen. Gelijk hebben en gelijk krijgen zijn verschillende dingen, zo ervaart Oterdoom. Want hij heeft feitelijk gelijk als hij zegt dat de VVD niet draait, maar consequent is. “Wij hebben destijds het besluit gesteund onder de voorwaarde dat het een voorlopig besluit zou zijn en dat de burgers een stem zouden krijgen in een burgerraadpleging. Beiden zijn gebeurd. En we eisten dat er meer informatie moest komen over de consequenties van fusie met Groningen. En nu vinden we dat die informatie ontbreekt, dus moet het besluit nu nog niet definitief worden genomen.” Oterdoom’s verhaal klopt, maar hij komt niet meer af van het imago van een onbetrouwbare draaiende VVD. En deze avond heeft hij het wel vijf keer geprobeerd uit te leggen, maar diepe keelgeluiden in de zaal waren zijn deel.

Lijst 9 haalt het niet

Ook nieuwkomer Arnoud Berghuis van Lijst 9 wierp geen nieuw licht op de zaak. Hij blijft een aimabele en dappere kerel, want wie stort zich nu uit vrije wil in een slangenkuil? En dan heeft hij ook nog eens een verhaal dat door vrijwel niemand serieus wordt genomen. Hij wil in de raad zitten als doorgeefluik van meningen van burgers, die hem via internet voeden met instructies voor zijn stemgedrag. En uitgerekend hij verliest zich telkens in wollige verhalen over ‘dialoog, debat en de stem van het volk. De zaal liet hem vrij onbeleefd  links liggen door gewoon te gaan roezemoezen tijdens één van zijn betogen. Toen een panellid vroeg wie in de zaal op Lijst 9 gaat stemmen, bleven alle handen krampachtig op knieën liggen. Lijst 9 gaat het niet redden en dat is misschien jammer voor mensen die hoopten via ‘mouseclicks’ invloed op de lokale politiek te krijgen.

Een zo eindigde tegen 22.45 uur een levendige avond waar vermoedelijk vooral mensen waren die tegen fusie met de stad zijn. En uitgerekend de belangrijke pleitbezorgers van zo’n fusie (PvdA en CU) waren er niet. De debatleider (Johan Doesburg, oprichter Nederlands Debat Instituut) verdient een pluim, want door kwinkslagen en dynamiek, zorgde hij dat het een leuk kijk- en luisterspel was en de sfeer niet grimmig kon worden.

Buitenbeentje…Onderzoeksjournalist René Valkema…

In Haren is er één man die als een Don Quichotte al weken tot diep in de nacht bronnenonderzoek doet naar de mogelijke gevolgen van een fusie met Groningen. Die man ontpopt zich als onderzoeksjournalist en doet wat de lokale media graag zouden willen doen. Die man heet René Valkema, die onlangs de CDA-fractie verliet. Hij publiceert op de website van deze krant bevindingen en cijfers, waar mensen om vragen. Valkema (pleitbezorger van fusie met Tynaarlo) heeft becijferd dat Harenaars bij Groningen meer OZB gaan betalen en bij Tynaarlo minder. Dat de gemeentelijke lasten bij Groningen zullen stijgen en bij Tynaarlo zullen dalen. Hij heeft becijferd dat Haren met Groningen een partner krijgt die veel zwaarder in de schulden zit dan Haren (Groningen 5.684 euro per inwoner, Haren 3.861 euro per inwoner) terwijl Tynaarlo een lagere schuld per inwoner heeft (3.003 euro per inwoner).  Valkema heeft becijferd dat de kosten die Haren nu betaalt voor samenwerkingsverbanden te overzien zijn (ruim 1 miljoen per jaar) en nooit het argument kunnen zijn om dan maar voor een fusie met de stad te kiezen. Tenslotte haalde Valkema een onderzoek uit 2010 tevoorschijn waarin staat dat grotere gemeenten relatief meer ambtenaren in dienst hebben. Gemeenten van 30-50.000 inwoners 4,1 ambtenaar per 1000. Gemeenten 100.000 inwoners 5,3 ambtenaar per 1000. Dit soort informatie vinden mensen interessant. De herindelingskrant van de gemeente bevatte deze informatie niet.