Aandacht als medicijn om sterven te verzachten

Als de dood zich aankondigt (vermomd als fatale diagnose), begint het bange wachten op de klop op de deur. Dat is de terminale fase. Het drama van de naderende dood behoeft hier geen betoog. Minder bekend is het dilemma voor de naasten. Die krijgen een rol als mantelzorger waarvoor zij nooit bewust hebben gekozen. Humanitas Haren biedt mantelzorgers in deze fase een helpende hand. “Wie die helpende hand aanneemt moet dat niet zien als een zwaktebod, maar juist als een heel wijs besluit”, zegt Pieter Zijlema, bestuurslid van Humanitas Haren. Het bestuur van Humanitas Haren werkt nauw samen met Humanitas Groningen op gebied van de palliatieve terminale zorg, die door vrijwilligers wordt verleend in huizen waar spoedig iemand zal overlijden.

Foto: Pieter Zijlema (rechts) en Frida Pathuis…

Hoofd en hart

Opeens de regie moeten overnemen als een familielid gaat sterven. Hoofd en hart moeten samenwerken in een achtbaan van emotie. Het moet welhaast voelen als een examen waar je nooit voor hebt kunnen studeren. “Ik heb het in 2004 meegemaakt met mijn zus”, zegt Frida Pathuis, voorzitter van Humanitas Haren. “Ik was erbij toen bleek, dat ze een niet te genezen tumor had. Opeens was ik mantelzorger en moest er van alles gebeuren terwijl ik overvol leven had met werk en gezin. Je denkt dan, hoe dan ook ze wil graag thuis sterven, dus daar gaan we voor. Dus ik ging meer doen in dezelfde tijd. Vroeg of laat breekt je dat op. In mijn werk liep het minder vlot, en ook naar de kinderen probeer je vooral alles normaal te houden. Omdat mijn zus niet meer alleen kon zijn (ze kon onberekenbare dingen doen) heb ik familie en kennissen gevraagd om mee te helpen. De professionele thuiszorg was er voor de verpleegkundige zaken, ook ’s nachts.” Juist in deze heksenketel van emoties vond Pathuis het fijn dat zij een beroep kon doen op vrijwilligers, die één dag in de week ‘dienst’ hadden. “Zij gingen muziek luisteren met mijn zus, of naar buiten. Praten, thee drinken. Het was een enorme verlichting van de druk. Mijn zus wist niet precies waar ze voor kwamen, maar genoot van hun aanwezigheid.”

Aandacht aandacht!

Pieter Zijlema hoort het verhaal en knikt: “Precies. Hier zie je wat de essentie is van onze palliatieve terminale zorg. Aandacht is essentieel. Wij houden ons verre van de verpleegkundige zorg. Voor ons is het een groot pluspunt dat dit gebeurt door gemotiveerde vrijwilligers. Dit mag geen business worden, vind ik. Dit moet uit het hart komen en niet uit een zakelijk belang.” Humanitas Haren werkt samen met het hospice in Groningen. De vrijwilligers zijn geschoold. “Het is vreemd dat veel mensen aarzelen om onze hulp in te schakelen”, zegt Zijlema. “In Haren hebben we vorig jaar maar één aanvraag gehad. Misschien is het nog te onbekend. Of vinden mensen dat ze het zelf moeten kunnen.” Dat de druk op mantelzorgers hoog kan oplopen heeft Frida Pathuis ervaren. Ze zegt: “Een week voor het overlijden van mijn zus werd het me te veel. Ik kon me bijvoorbeeld niet meer voldoende concentreren op de weg en op mijn werk. Toen hebben we uiteindelijk haar naar het hospice moeten brengen, waar ze veel zorg en aandacht kreeg. Zonder de vrijwilligers aan huis had ze niet zo lang thuis kunnen blijven.”

Humanitas biedt de terminale zorg aan omdat men er een bijdrage aan wil leveren om het thuis sterven mogelijk te maken. “Om mensen in ieder geval zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving te kunnen laten”, aldus Pieter Zijlema. Humanitas biedt in Haren ook steun bij andere ingewikkelde situaties, zoals rouwverwerking en verwerking van echtscheiding. Ook daar blijkt, dat mensen aarzelen om die hulp in te roepen en dat vindt Pieter Zijlema gemiste kansen.  Meer informatie: www.humanitasharen.nl