De krant die je leest van A tot Z
Donderdag 18 Juli, 2019

zaterdag 28 december 2013

Nieuws:

Hoe Tuindorp in Haren ontstond (Old Go vertelt)

Door: Redactie

In 1917 werd gestart met de bouw van de eerste woningen in wat Tuindorp zou gaan heten voor het personeel van het rangeerterrein Onnen. Eind 1925 was de bouw van 127 huizen, 4 winkels en de school in Tuindorp voltooid en waren alle panden aanvankelijk van A594a, A595 en A599 tot en met A713 genummerd en enkele jaren later van 1 tot en met 132.

Dec02 old go

De bijnaam het Rode Dorp zou slaan op de rode daken maar er wordt ook beweerd dat het te maken heeft dat bijna alle inwoners niet-kerks en lid van de SDAP waren: het dorp van de zgn. ‘Rode Rakkers’. In de adresboeken van de gemeente Haren uit de beginjaren worden ook de beroepen van de bewoners vermeld en dan blijkt dat ongeveer 100 huizen bewoond werden door ‘spoorwerkers’ in diverse functies.

De benamingen spreken voor zich en bij vele functies bestond er een onderverdeling in leerling-…, onder-…, eerste…, voorwerker…,chef….

 

Arbeider, koperslager, ketelwasser, machinist, machinedrijver, vuurwerker, blokwachter, seinwerker, locomotiefpoetser, treinschilder, seinwachter, commies, metaaldraaier, wagennoteerder, bouwkundig opzichter, lijnveger, kolenlegger, rangeerder, beambte, wagenlichter, telegrafist, bankwerker, ambtenaar, wegwerker, stoker, seinhuiswachter, remmer, wagenleider, magazijnbediende, voorslager, monteur, lampenist, timmerman, glasslijper, werkman en wagenmaker. Functies als vuurwerker, kolenlegger en stoker duidden erop dat alle treinen op stoom reden en voor het besturen was er de machinist.

De rangeerder, wagenlichter, wagennoteerder, remmer en wagenleider werkten op het rangeerterrein. Voor het onderhoud van de treinen waren er de koperslager, locomotiefpoetser (!), treinschilder, metaaldraaier, bankwerker, monteur, timmerman en wagenmaker.

En voor de veiligheid rondom het spoor zijn er de seinwerker, blokwachter, telegrafist, lijnveger en seinhuiswachter.

Maar wat hield de functie van machinedrijver, ketelwasser, voorslager, lampenist en glasslijper precies in?

Verschil moest er zijn in die dagen en het hogere personeel van de Spoorwegen: de depotchef, stationschef, bureelambtenaar en de directeur woonden aan de Onnerweg of de Rijksstraatweg. En voor de ‘verheffing’ van het proletariaat behoorden enkele van de eerste bewoners niet tot de spoor-arbeidersklasse maar hadden een ‘hoge’  publieke functie zoals rijksarchivaris, commies der rijksbelastingen en landmachtluitenant.

Ook een veldwachter was inwoner van Tuindorp. De vier winkels waren een kruidenierswinkel annex brooddepot, een groente- en viswinkel, een slagerij en een manufacturenwinkel.

De beroepen van de overige bewoners waren los werkman, glasschilder, timmerman, handelsagent, colporteur, bakkersknecht, vertegenwoordiger en stratemaker. Van een 7-tal bewoners wordt vermeld dat ze z.b., zonder beroep, waren op het totaal ca vijf %, terwijl de crisisjaren nog moesten beginnen.,

Kortom een zeer gemêleerd gezelschap met de nadruk op ‘spoorwerkers’.

Voor Old Go (historische vereniging www.oldgo.nl) , Gertjan Hakkaart

 

1 reactie

Emilio zegt:

Hoop dat er vaker zulke mooie foto’s te zien zijn.

2 januari 2014 om 15:26

Wilt u reageren?




Wij plaatsen alleen inhoudelijke reacties. Reacties met voornamelijk slogans en kreten worden niet gepubliceerd.