John Stoel legt definitief de camera neer: “Ik maak nu alleen nog foto’s in mijn hoofd”

Hij maakte in zijn carrière honderdduizenden foto’s, deels nog op groot formaat negatief en dia (13×18 cm en 4×5 inch). Hij stelde scherp op mensen, landschappen en industriële objecten en kunstvoorwerpen. Meer dan zestig jaar werd John Stoel uit Haren gewaardeerd om zijn werk als fotograaf en daar komt nu een eind aan. Oogziekte Macula en hersenaandoening Parkinson. “Het gaat niet meer. Maar het hoeft ook niet meer. Ik maak nu alleen nog foto’s in mijn hoofd.” Een begenadigd vakman zwaait af.

Oeuvre in boek
Hoe maak je foto’s in je hoofd? John Stoel maakt een gebaar alsof hij afdrukt en zegt: “Ik zie nog steeds zoveel mooie dingen waar ik vroeger direct de camera voor pakte. Maar door mijn ziektes lukt het niet meer en daarom maak ik nu foto’s in mijn gedachten.” Die constatering doet Stoel verdriet, maar hij accepteert dat het zo kan lopen. Hij is 82 jaar en heeft alles bereikt wat een fotograaf zich kan wensen: altijd interessant werk, duizenden publicaties, internationale exposities. Inclusief een dik boek met een overzicht van zijn oeuvre. Tekst gaat verder onder de foto.

Geen piloot
Als scholier kocht hij samen met een vriend zijn eerste camera van Oost Duits fabrikaat. fotografeerde hij met vrienden zomaar wat met een Oostduitse camera. John Stoel raakte gebiologeerd door de mogelijkheid om de wereld via zijn lens vast te leggen. Hij wilde graag piloot worden, maar kwam niet door de keuring. Hij werd geen piloot en koos plan B: fotografie. Nederlandse Fotovakschool, investeren in camera’s van Asahi Pentax, Rollei, Cambo en Hasselblatt, die het verlengstuk van zijn handen zouden worden.

Philips
In zijn loopbaan kwam de industriële fotografie op zijn pad en hij maakte reportages voor o.a. Avebe, Atlanta, Wolters Noordhoff en Philips. Die laatste werd een vaste afnemer van zijn foto’s van producten die voor folders en gebruiksaanwijzingen werden gebruikt. Voor Wolters Noordhoff illustreerde hij honderden schoolboeken.

Lada
Begin 60-er jaren mocht hij exposeren, terwijl hij ook doorlopend op pad was voor opdrachten van Stijlgroep Groningen (mode), Gasunie (gaswinning), Suikerunie (productie) en natuurlijk Philips. Voor Gremi fotografeerde hij Lada’s (en liet ze een beetje groter lijken) en voor Hessing (De Bilt) fotografeerde hij Rolls Royces en Cadillacs (die een beetje kleiner moesten lijken om niet af te schrikken). Tegelijk werd Stoel door musea en kunstenaars ontdekt om collecties te fotograferen en hij was 40 jaar huisfotograaf van het Groninger Museum.

Digitaal
In 2004 was er een keerpunt. Moest deze ambachtsman nog overstappen op digitale fotografie? Hij zag er tegenop en raakte zijn zelfvertrouwen kwijt. Maar met hulp van een jongere collega waagde hij toch de sprong in het diepe. Met succes, want al snel wist hij zijn vakmanschap te vertalen naar de digitale wereld.

En daar zit hij nu. Soms wat bevend door de ziekte, maar met nog steeds een nieuwsgierige blik in zijn ogen. Als hij zijn verstilde atelier laat zien, maakt hij een armgebaar naar honderden archiefdozen. “Ik denk dat er wel 600.000 negatieven inzitten. Wat moet ik daar nu mee doen?” Hij weet het antwoord niet. John Stoel is nu ‘fotograaf in ruste’ en geniet van verzichten op zijn fietstochten, zonder ze nog langer te fotograferen.