Niet vergeten – 15 april 1945 “Eén van de angstigste dagen van mijn leven”

De redactie kreeg een boekje uit 1995 in handen gespeeld door Piet Horst uit Hoogezand (waarvoor dank) met als titel: ‘Belevenissen en herinneringen uit de oorlogsjaren 1940-1945.” Een particuliere uitgave van Harenaars ter gelegenheid van 50 jaar bevrijding. Eén verhaal is geschreven door Lina Jansen (1936) uit Haren, die als dochter van de lokale kruidenier opgroeide in Glimmen. Een intrigerende passage.

Op de dag dat Canadese tanks via Glimmen en Noordlaren het dorp Haren binnen rolden (er werd ook nog geschoten op Duitse soldaten) was Lina Jansen 9 jaar oud. Een kind nog. Ze werd overrompeld door de gebeurtenissen van die ‘feestelijke’ dag en schreef in 1995 dat het helemaal niet zo’n feestelijke dag was. De euforie boezemde haar angst in. Hieronder een paar treffende passages, die haar gevoelens mooi weergeven. Een dag om blij te zijn werd een vervreemdende dag vol angst voor dat kind langs de weg in Glimmen.

Door Lina Jansen (een bloemlezing)

15 april 1945 – Al dagenlang hoorden we waar Canadezen zich ophielden en hoe ver ze gevorderd waren. De sfeer in die dagen was onrustig en gespannen. De mensen waren opgewonden. Veel begreep ik er niet van, maar ik voelde wel die sfeer. In die dagen waren de Duitse soldaten ook onrustig en onberekenbaar. Dan zag ik ze weer richting de stad gaan en dan weer richting Assen. Op de fiets (gestolen) of met tanks en auto’s. We bleven in en om het huis. In het Quintusbos tegenover ons huis konden we niet spelen, want de Duitse soldaten zaten overal. (…) ‘Ze komen eraan, ze komen eraan’, werd er ineens geroepen. (…) Ik zag groepen Duitse soldaten langsgaan, op de vlucht. Daar kwamen jeeps en tanks met Canadese soldaten aan, ze schoten en gingen ook het bos in. Ik keek er angstig naar en het knarsende geluid van de rupsbanden hoor ik nu nog in mijn hoofd. Na enige tijd kwamen ze terug met gevangengenomen Duitse soldaten.

De mensen juichten en klommen bij de Canadezen op de tanks en jeeps. Wij mochten dat niet van onze ouders. Ik bleef kijken en kijken en ik was bang. Ik was helemaal niet blij. Ik zag al die gevangen soldaten stil en angstig zitten, diep weggedoken in hun kraag en de pet diep over de ogen met spierwitte gezichten. Anderen werden als honden voor de tanks opgejaagd. Was dit nu bevrijding? Enerzijds lachende en schreeuwende Canadese soldaten en burgers. Anderzijds de angstige gevangenen die niet wisten wat er met hen ging gebeuren. En intussen ging in het bos het schieten door. Voor mij was het één van de angstigste dagen in mijn leven. Ik voelde geen blijheid, geen vreugde. Dit was geen feest, geen bevrijding. Toen besefte ik terdege: oorlog brengt alleen verliezers voort, oorlog is waanzin. Nooit meer. Voor mij was de bevrijdingsdag geen blije dag. Dat kwam pas veel later.

foto: Rijksstraatweg in Harenermolen, 15 april 1945.
Uit: Harener Historische Reeks deel 9 (pagina 63) Uitgeverij Knoop en Boomker (1995)