René Valkema: College geeft verkeerde informatie over samenwerkingsverbanden

Met regelmaat publiceert René Valkema (Haren kiest Tynaarlo) lezenswaardige artikelen over de herindeling. Vandaag zelfs twee. In het eerste artikel plaatst hij vraagtekens bij de informatie die de gemeente geeft over samenwerkingsverbanden. In het tweede verhaal stelt Valkema dat aan de fusie met Groningen schaalnadelen zitten.

Teksten: René Valkema (Haren kiest Tynaarlo)

–

Wat het college schrijft klopt niet. Hoe zit het met de samenwerkingsverbanden?

De herindelingkrant is uit. Deze krant zegt op pagina 5 dat Haren bij een samenvoeging met Tynaarlo vele bestaande samenwerkingsverbanden in de provincie Groningen moet loslaten. Op pagina 13 zegt de burgermeester dat Haren alle samenwerkingsverbanden moet afbouwen. Dat kost tijd en geld schrijft ze erbij. Hoe zit dat eigenlijk? Laat mij u helpen.

 

Op de voorlichtingsavonden in de dorpshuizen en het gemeentehuis kwam dit argument een aantal keren voorbij. Op de vraag welke samenwerkingsverbanden dat dan zijn? Bleven de voorstanders van een herindeling met Groningen het antwoord schuldig. Men noemde naast d veiligheidsregio ook de politie, de brandweer en de bibliotheek. Maar is dat ook waar? Voor de politie en de bibliotheek deugt het argument niet!

 

Welke zijn de samenwerkingsverbanden? Deze kunt u vinden in de begroting van de gemeente voor 2014. Ook heeft de rekenkamer samenwerkingsverbanden in kaart gebracht en daarover aan de raad gerapporteerd. Er zijn thans zeven samenwerkingsverbanden in de vorm van een gemeenschappelijke regeling. Daarvan zijn er drie slapend en van een zeer beperkte omvang. De belangrijkste zijn de Veiligheidsregio, de Publieke gezondheid&zorg de Afvalbeheer en de RUD.

 

Verder heeft de gemeente tal van subsidierelaties met een aantal stichtingen. Zoals: Torion op het gebied van Welzijnswerk, bijdrage € 638.000. Stichting Baasis voor de vakleerkrachten € 220.000. Noordermaat voor het maatschappelijk werk, bijdrage € 183.000. Biblionet voor de openbare bibliotheken in de provincie Groningen, bijdrage € 545.000. Centrum voor jeugd en gezin. schakel in de jeugdgezondheidszorg 0-19 jaar. Bijdrage € 120.000.

 

De centrale overheid dwingt met de taakverdelingsoperatie de gemeenten te kiezen voor een grotere schaal. De nieuwe taken betreffen uitvoering van ouderenzorg, uitvoering van jeugdzorg, uitvoering van het zoeken naar werk, het verstrekken van uitkeringen en het bevorderen van de participatie. Voor al die uitvoering zijn gemeenten te klein is dan de stelling. En de logische conclusie is dan dat gemeenten moeten opschalen en dat kan alleen door een herindeling/samenvoeging.

 

De nieuwe taken die op de gemeenten afkomen zullen nog moeten worden ingebed in de bestaande samenwerkingsverbanden of daarvoor zullen nieuwe gevormd moeten worden. Dat geldt zowel voor gemeenten in de provincie Groningen als in de provincie Drenthe. Met andere woorden er is nu nog volop gelegenheid om deze samenwerking ook met gemeenten in Noord-Drenthe vorm te geven. Naarmate de tijd verstrijkt wordt het moeilijker. Maar op dit moment zijn er nog geen onomkeerbare ontwikkelingen in gang gezet. Dus de weg ligt nog open. Maar de tijd gaat wel dringen.

 

Veiligheidsregio: De 23 gemeenten in de provincie Groningen nemen deel in deze samenwerking. Doel is dat organisaties zoals politie, brandweer, GGD, waterschappen en provincies optimaal bestuurlijk samenwerken bij calamiteiten in de regio. Bijdrage van de gemeente Haren € 922.000, met name voor de regionalisering van de brandweer.

In de veiligheidsregio regelen we samen de veiligheid van de inwoners. Die veiligheid is gebaseerd op een calamiteiten taxatie. Het betreft vooral afspraken, processen en procedures. Zaken op gemeentelijk niveau zijn de verantwoordelijkheid van de burgemeester van die gemeente. Gaat het uit boven GRIP-3, dan neemt de burgemeester van Groningen de regie over. Ik roep nog even in herinnering Project-X. De veiligheidsregio heeft te weinig gedaan voor Haren. De inwoner in Haren werd overgelaten aan de grillen van een stelletje raddraaiers. In mijn optiek heeft de veiligheidregio gefaald. De burgemeester van Groningen heeft ons in de steek gelaten. De nabijheid van de stad voelde ‘koud en kil’ aan. Dat beloofd weinig goeds voor de toekomst?

 

Moeten andere gemeenten in de provincie  om die reden dan ook met Groningen herindelen? Het antwoord is NEE. Kan Haren met Tynaarlo herindelen? Het antwoord is JA. Er worden in dat geval nieuwe afspraken en begrenzingen vastgesteld voor de veiligheidsregio. Dat is niet ingewikkeld. Lastig misschien wel.

 

Andere zaken die genoemd kunnen worden:

Politie: Sinds 1 januari 2013 is er een nationaal korps politie die is ingedeeld in regio’s. Groningen, Friesland en Drenthe zijn ingedeeld in de regio Noord-Nederland. Het is een zelfstandige organisatie met eigen mensen en middelen. Er gaat geen gemeente geld in om. Op lokaal niveau treedt de politie op onder het gezag van de burgemeester als het de openbare orde betreft. De basiseenheden zullen bij een samenvoegen met Tynaarlo kunnen blijven functioneren.

 

Conclusie: In de herindelingskrant zegt de burgemeester dat alle samenwerkingsverbanden moeten worden afgebouwd. Dat valt dus reuze mee. Het geeft de suggestie dat het om veel verspilde tijd en moeite zal gaan. Die suggestie deugt niet. Natuurlijk is er werk aan de winkel, maar dat is bij elke fusie het geval. En onoverkomelijk is het niet.

De voorstanders van Groningen maken u bang door steeds als argument de politie te noemen. Maar of u nu bij Groningen of Tynaarlo wordt heringedeeld, de politieregio blijft noord-Nederland.

 

Beslis of u het oneens bent met een herindeling met Groningen.

 

René R. Valkema

Haren kiest Tynaarlo.

 

 

Bijlage opsomming gemeenschappelijke regelingen:

1. Veiligheidsregio,waarin de regionale brandweer is opgenomen. Zie hierna.
2. Regeling Publieke gezondheid & zorg Groningen. Uitvoeren wet publieke gezondheid, zoals de JGZ, OGGZ, infectieziektebestrijding, milieugezondheidszorg en reizigeradvisering. Deelnemers: 23 gemeenten in de provincie Groningen. Bijdrage € 256.000
3. Afvalbeheer regio Centraal Groningen (ARCG). Het sluiten van gunstige contracten voor de afzet van huisvuil. Deelnemers: Bedum, Groningen, Grootegast, Haren, Leek, Marum, Ten Boer en Zuidhorn. Bijdrage: € 735.000.
4. De omgevingsdienst Groningen (RUD). Vergunningverleing, toezicht en handhaving voor de basistaken milieu. Deelnemers: alle 23 gemeenten in de provincie Groningen. Bijdrage € 45.000.
5. Meerschap Paterswoldsemeer. Gemeenten: Groningen, Haren en Tynaarlo. Behartigt gemeentelijke belangen op het gebied van natuur, recreatie en landschapverzorging. Bijdrage € 92.000. Huidige taakstelling en structuur staan ter discussie.
6. Meerschap Zuidlaardermeer. Gemeenten: Hoogezand, Haren en Tynaarlo. Er vinden geen activiteiten plaats. Bijdrage: € 0.
7. Eems Dollard regio. Meerdere gemeenten in Groningen, Drenthe en uit Duitsland. Bijdrage € 2500. Geen actief beleid.

 

Niet meer bestaand, beëindigd en/of in liquidatie: Centrum voor Automatisering Noord-Nederland, Regio Centraal Groningen, Bedrijf, Werk en Re-integratie (BWR).

 

++++++

Een herindeling met Groningen kent ook schaalnadelen

Een veel gehoord argument bij herindeling is dat een grotere gemeente efficiënter kan werken en daardoor minder ambtenaren nodig heeft. Dat argument dient als onderbouwing dat een schaalvergroting leidt tot kosten besparing. Maar is deze bewering ook waar?

 

En wat blijkt?

Uit onderzoeken van Berenschot (2005) en Allers (2010) blijkt het tegendeel. Eigen onderzoek in 2008 bevestigd het geschetste beeld.

Schaalvergroting leidt niet tot minder ambtenaren Integendeel. Kleinere gemeenten hebben naar verhouding juist minder ambtenaren in dienst. Dus hoe groter de gemeente, hoe meer ambtenaren. Daarvoor zijn verschillende redenen:

• de intensiteit (sociale structuur, centrumfunctie);
• de complexiteit (mondigheid) van de vraagstukken;
• extra managementlagen, waarbij deze in de gemeente Groningen veelal worden ingevuld door externe managers tegen hogere kosten;
• extra coördinatiekosten, meer lagen en meer mensen leidt tot extra kosten;
• een hoger ziekteverzuim, doordat meer ambtenaren het met elkaar eens moeten zien te worden over een onderwerp. Competitie of concurrentie onderling in de context van de extra management laag kan leiden tot spanning die zich vertaald in een hoger ziekteverzuim. Een herkenbaar beeld in grotere organisaties.
• de ambities van college, raad en ambtelijk apparaat. Hoge ambities leiden tot een grotere inzet van ambtenaren. Dat geeft meer kosten. In een grote gemeente is de neiging van bestuurders tot meer ambitie (men wil iets op de kaart zetten, bijvoorbeeld een FORUM) groter dan in de gemiddelde gemeenten in Nederland.

In het ambtelijk apparaat van de grote steden treffen wij helaas alle schaalnadelen aan waarover de bedrijfseconomen in hun leerboeken reppen: veel lagen, veel bureaucraten, veel plannen die leiden tot nieuwe plannen, veel overleg, grote risico’s en weinig resultaat.

 

Het is dus nog maar helemaal de vraag of de bestuurskracht van Haren wel toeneemt wanneer ze samen gaat met de stad. De algemene indruk binnen de bestuurskunde is dat de beste beleidsprestaties worden geleverd door gemeenten met minder dan 100.000 inwoners. Er is onderzoek gedaan of de bestuurskracht van gemeenten toeneemt wanneer de schaal groter wordt. En wat blijkt? Er is nauwelijks verschil in de bestuurskracht van gemeenten met 50.000, 80.000 inwoners of 100.000 of meer inwoners.

Dus waarom herindelen met een grote stad?

 

De gemiddelde bezetting per 1000 inwoners van gemeenten in Nederland:

30.000 -50.000                                4,1 ambtenaar per 1000 inwoners

Meer dan 100.000                          5,3 ambtenaar per 1000 inwoners

 

Een grote gemeente is niet per definitie efficiënter. Integendeel de locale lasten zijn in stedelijke centra vaak hoger dan in de landelijke gebieden. Zoals ik al eerder heb aangetoond op deze site.

 

René R. Valkema

Haren kiest Tynaarlo.