René Valkema: Herindeling en lokale verzorgingsstaat

René Valkema (Haren kiest Tynaarlo) schrijft geregeld een betoog over de herindeling. Hij doet met zijn fractie niet mee aan de verkiezingen.

Door René Valkema:

Deze herindeling gaat over de ‘locale verzorgingsstaat’. Het gaat om een overheid dichtbij.

Deze herindeling gaat ook over de nieuwe taken die op gemeenten afkomen. Terwijl brandweer (nu nog budget via de gemeente, straks niet meer) en politie (met een eigen budget los van de gemeente) regionaal worden georganiseerd. Is het vooral de verzorgingsstaat die wordt gedecentraliseerd, zoals: werk- en bijstand, participatiesamenleving, ouderenzorg, begeleiding, dagbesteding en jeugdzorg die de verantwoordelijkheid worden van gemeenten. De WMO is al een verantwoordelijkheid van gemeenten. De verzorgingsstaat wordt afgebroken. U zult zelf meer moeten doen. De ‘locale verzorgingsstaat’ is een vangnet voor als u het niet langer zelf kunt.

Gaan gemeenten dat allemaal zelf doen? Nee natuurlijk niet. De uitvoering van die taken wordt overgelaten aan de zorgaanbieders. Denk aan de thuiszorg, buurtzorg, GGZ-instellingen, maatschappelijk werk etc. Deze aanbieders zijn door de marktwerking alle gebaseerd op een schaal die uitgaat boven de beoogde schaal van gemeenten na de herindeling. Dus de uitvoering van die taken is niet de reden om te gaan herindelen.

Wat moet een gemeente dan wel doen? Zij moet ervoor zorgen dat de nieuwe middelen op de juiste wijze effectief en efficiënt worden besteed en dat die mensen er gebruik van maken die dat het meeste nodig hebben. Daarbij gaat het om waarde creatie: snelheid, laagste kosten, flexibel, kwaliteit en betrouwbaar. Daarvoor is expertise nodig. Capabele ambtenaren en bestuurders. Gemeenten met een omvang als Haren zijn niet langer in staat om die expertise te leveren. Professionalisering van de ambtenaren, verhogen van de kwaliteit van het personeel, verminderen van de kwetsbaarheid en de mogelijkheid tot specialisering zijn motieven om te komen tot schaalvergroting. Dit is mij gebleken uit eigen onderzoek onder 300 gemeenten. En het kwam ook naar voren in het onderzoek naar de sterkten en zwakten van de gemeente Haren.

De vraag is, welke schaal is passend?

De ‘locale verzorgingsstaat’ zal vooral steunen op de sociale netwerken rondom mensen (vrijwilligers, mantelzorgers). Feit is dat juist in de niet stedelijke gebieden de aanwezig goede sociale structuur de beste garanties biedt daarvoor. In gemeenten groter dan 60.000 inwoners neemt de sociale structuur snel af. 90% van de gemeenten groter dan 60.000 inwoners heeft een zwak tot matige sociale structuur (gebaseerd op BZK). Haren kent een goede sociale structuur. Laten we het kind niet met het badwater weggooien door te kiezen voor de grote stad. Laten we vooral kiezen voor een samenwerking die passend is voor Haren. 50.000 inwoners is groot genoeg, een schaal waarbij de gemeente nog dichtbij mensen kan staan.

De gemeente Haren krijgt circa 18 miljoen meer middelen voor de nieuwe taken. Moet zij daarom fuseren? Nee, ze moet vooral in staat zijn de processen te optimaliseren, de overhead te verminderen en voldoende kwaliteit en kwantiteit in huis te halen om de grotere productiecapaciteit in goede banen te geleiden. Het productiepersoneel (lees de uitvoerders van de verzorgingsstaat) koopt zij in. Om de interne processen te versterken zoekt de gemeente samenwerking op een schaal die passend is voor het probleem. Daarbij zoekt de gemeente naar samenwerking met een vergelijkbare gemeenten. Alleen zo maximaliseer je de slagingskans van de voorgenomen fusie. Vergelijk dat maar eens met het bedrijfsleven, waar fusies mislukken als de verschillen van de samenvoegende bedrijven te groot zijn.

Laten we vooral bedenken: ‘Een grotere schaal dient publieke doelen en moet beheersbaar blijven; nooit mag in een gemeente het zicht verloren gaan op de inwoner, de vitaliteit van gemeenschappen en de lokale omstandigheden en behoeften’. Laat dat een wijze raad zijn bij de te maken keuze.

Ik kies ONEENS met een herindeling Groningen/Ten Boer.

 

René R. Valkema

Haren kiest Tynaarlo.