Stand van zaken 2024: Polycultuurpark Mikkelhorst

De aanleg in 2021 van een zonnepark op een ‘verloren’ landje naast zorgboerderij De Mikkelhorst werd door veel mensen nogal kritisch bekeken. Hoe gaat het nu met dit project?

Voorgeschiedenis
Grote woorden werden gebruikt door tegenstanders: ‘een natuurgebied wordt gesloopt’ en ‘luchtfietserij’. Voorstanders wezen op de winst van zonne-energie voor klimaat en portemonnee. Bij de aanleg zouden graafmachines zeldzame dieren en planten hebben vernietigd, zei een omwonende. Kortom, de sfeer was niet louter feestelijk toen het eerste paneel werd gelegd in juli 2021.

Het project is een samenwerkingsverband van De Mikkelhorst, bureau ROM3D (duurzame energie en landbouw) en Duurzaam Haren. Inwoners konden mee investeren tegen een rente van 4 á 5% per jaar. De kosten van het project: 1,2 miljoen euro, een bedrag dat deels door subsidies werd opgehaald. Tot zover de voorgeschiedenis. We vragen Willem Rienks van bureau ROM3D uit Harfsen naar de stand van zaken.

Door Willem Rienks

Het zonnepark is na een periode van voorbereiding in 2021 gebouwd. De eerste panelen zijn gelegd in juli 2021 en na het nodige inregelen en een blokkade in het Suez kanaal dat voor latere levering van de panelen zorgde, draait het volledig sinds najaar 2021. De productie is net iets boven de verwachting. De eerste twee volledige jaren is er meer dan 1,6 miljoen kilowattuur opgewekt met ruim vier duizend panelen. Dat is voor circa 600 huishoudens het elektriciteitsverbruik. Dat het goed draait heeft voor een deel met de zonnige jaren te maken en daarnaast doordat de panelen op dit zonnepark ruimer uit elkaar staan zodat ze elkaar niet in de schaduw zetten. Het jaar 2023 was een bijzonder jaar met zeer hoge stroomprijzen door de Oekraïne crisis. Dit betekende dat het park in zijn geheel zonder subsidie heeft gedraaid en er daarboven nog een financiële plus was. Een mooie meevaller. Nu zijn de stroomprijzen weer enigszins tot bedaren gekomen en draaien we weer volgens prognose.

In februari 2023 was er een heftige winterstorm waarmee vier panelen losgetrokken zijn uit de onderconstructie. Gelukkig was dit weer snel verholpen en kon dat deel van het zonnepark na enkele dagen weer door met productie. Momenteel lees je veel over het overvolle stroomnet. Vanuit het zonnepark kijken we ook naar batterijen en zijn we gevraagd of we op piekmomenten van zon geen stroom willen leveren. Dit noem je wel curtailment ofwel het tijdelijk niet leveren. Op dat soort momenten is de stroomprijs vaak negatief. We zijn hierover in overleg met netbeheerder Enexis om daarmee het stroomnet toegankelijk te houden. De optie van batterijen is op dit moment niet financieel rendabel.

Het zonnepark wordt grotendeels ecologisch beheerd. De randen zijn beplant met struiken welke langzaam maar zeker vorm krijgen. Het perceel is heel nat en daardoor komt de groei langzaam op gang. Dat hebben we ook gemerkt aan de bessen en notenstruiken in de polycultuur die we tussen twee rijen panelen hebben gerealiseerd. De rode en zwarte bessen en hazelnoten doen het steeds beter. Het vraagt tijd voor de struiken om tot productie te komen. Grotere bomen met appel en kers zijn wel geprobeerd maar daarvoor is het echt te nat. Het beheer is grotendeels gericht op maaien en afvoeren van het maaisel en daarmee streven we naar een kruidenrijke en bloemrijke grasvegetatie tussen de panelen. Het beheer wordt uitgevoerd door een lokale loonwerker die gespecialiseerd is in het beheren van natte natuurterreinen en die daar het juiste materieel voor heeft. We maaien vlak voor de panelen 2 of 3x per jaar in verband met het voorkomen van beschaduwing van hoog gras. De rest wordt 2x gemaaid waarbij we 1x 80% maaien en 1x 50%. Zo wordt het hele perceel tenminste 1x gemaaid en sommige delen 2x. Bij het maaien sparen we de bloeiende planten zoveel mogelijk zodat langzaam maar zeker de bloemrijkheid en kruidigheid toe kan nemen. Ecologisch Bureau Waardenburg brengt periodiek een ecologische rapportage uit en ook is deelgenomen aan een actie van de Milieufederatie Groningen over meer biodiversiteit op zonneparken. In dit kader is ook een torenvalk nestkast geplaatst en nog wat extra meidoorn en sleedoorn struiken geplaatst. Uit het ecologisch onderzoek blijkt dat de bijzondere libel de groene glazenmaker het nog steeds goed doet op de krabbescheer in de omringende sloten. Daarnaast zijn er marterachtigen op het terrein en ook reewild is regelmatig te zien. Qua vegetatie is het er als voormalig landbouwperceel nog relatief rijk, maar door gericht maaien en afvoeren zal er langzaam maar zeker een meer kruidenrijke vegetatie ontstaan.

Het zonnepark levert hiermee duurzame opwek van elektriciteit voor omgerekend ruim 600 huishoudens en draagt bij aan biodiversiteit.

Foto: Michiel Verbeek van Duurzaam Haren en wethouder Philip Broeksma leggen het eerste paneel in juli 2021.