Thema-artikel: B3-scholen in Haren – Bevrijd van het juk van regulier onderwijs

In Nederland bestaan 920 B3-scholen. Dat zijn scholen die zich hebben losgemaakt van het massieve onderwijssysteem, omdat er nu eenmaal kinderen zijn die baat hebben bij maatwerk. In Haren en Glimmen zijn twee B3-scholen voor Basisonderwijs actief (Buitenbasis en Metis). Ook zijn er twee B3-scholen voor Voortgezet Onderwijs: Sunesis (opgericht in 2024) en Labyrint (opgericht in 2022). Over die twee gaat dit artikel. Waarom deze vernieuwingsdrift? Wat maakt deze initiatieven bijzonder? Zijn ze van toegevoegde waarde voor kinderen?

Wat zijn B3-scholen
De Leerplichtwet 1969 bepaalt dat alle leerplichtige kinderen onderwijs moeten volgen aan een school. Een zeer klein deel volgt onderwijs aan een particuliere B3-school. Ouders betalen zelf de kosten hiervoor. B3-scholen wijken qua grootte en onderwijsconcept vaak af van (door de overheid) bekostigde scholen. Bron: www.onderwijsinspectie.nl

Naam: Sunesis (voortgezet onderwijs)
Voor: Hoogbegaafde kinderen.
Prijs: 500,- per maand
Aantal leerlingen: maximaal 10
Initiatiefnemers: Marloes Bralten en Andrha Simonis
Locatie: Gorechthuis, Haren
Op 1 juni is er een inloopochtend in Het Gorechthuis in Haren, van 10 uur tot 11 uur.
Website: www.sunesis.nl

Foto: Andrha en Marloes, initiatiefnemers van Sunesis.

De initiatiefnemers van Sunesis willen direct graag afrekenen met het stereotiepe beeld dat het een voorrecht is om hoogbegaafd (HB) te zijn. Het tegendeel is namelijk waar, zeggen ze. Hun beider kinderen hebben een zeer problematische schooltijd doorgemaakt (en doen dat nog), omdat hun manier van informatie verwerken en intelligentie vaak hard in botsing komt met het reguliere onderwijssysteem. “Daar worden kinderen en hun ouders ongelukkig van”, zegt Marloes. Andrha Simonis: “Van de 3500 scholieren die noodgedwongen thuis zitten in ons land is naar schatting 30-40% HB. Dat is veelzeggend.”

Stigma
Een tweede stigma is dat HB-kinderen kleine professortjes of artsen in de dop zijn. Dat blijkt een misvatting. Er zijn veel soorten begaafdheid en sommige kinderen blijken juist in de wieg gelegd voor een MBO-opleiding of voor praktische beroepen, zoals elektricien of monteur. Andrha: “HB is in de eerste plaats een menstype dat op een gewone school vaak vastloopt en stuit op onbegrip. Met Sunesis Onderwijs willen wij deze kinderen gelukkiger maken en voorbereiden op het verkrijgen van een diploma of overgangsbewijs.” Met die laatste zin raakt zij de kern van de missie: gelukkiger kinderen.

Online
Bij de school-in-wording wordt, in tegenstelling tot andere scholen, de onderwijsvorm helemaal aangepast aan de eigenschappen van een HB-kind dat snel overprikkeld raakt, informatie op een eigen manier (maar wel snel) verwerkt en bovendien op sociaal vlak een gebruiksaanwijzing kan hebben. Dat laatste heeft te maken met de kenmerken van adhd, autisme en hoogsensitiviteit, die vaak aanwezig zijn bij HB-kinderen. Marloes: “Onze school krijgt maximaal tien leerlingen, die allemaal hun eigen leer-werkplan volgen. Naast de maatwerklessen die wij zelf maken kunnen ze inloggen op ons online platform, waar ze zelfstandig en in eigen tempo met de reguliere vakken bezig kunnen.” Volgens deze vrouwen is niets standaard aan hun school en dat is maar goed ook. Want het is juist het ‘standaard onderwijs’ waar HB-kinderen onbegrepen blijven.

Opzetten school
Het starten van een school is méér dan een ideologie formuleren. Je moet voldoen aan concrete onderwijskundige eisen. Sunesis is inmiddels een stichting en die moet zich aanmelden bij DUO in Groningen, waarna de Onderwijsinspectie de initiatiefnemers gaat bevragen. Andrha: “Men gaat ons aan de tand voelen over leerdoelen en bijvoorbeeld ons leerlingvolgsysteem. We hebben er groot vertrouwen in dat het allemaal volgens plan gaat lukken.” Marloes: “De noodzaak is duidelijk aanwezig. Ouders die hun kind bij ons aanmelden zijn soms geëmotioneerd en ten einde raad.”

Team
Andrha zal voornamelijk als docent voor de klas staan. Zij en Marloes worden ondersteund door gepensioneerde docenten die een vrijwilligersvergoeding ontvangen Ook hebben zij een groot netwerk aan gastdocenten en gaan ze werken met begeleiders. Zowel Marloes als Andrha hebben de opleiding tot HB-professional gevolgd en zullen steeds aanwezig zijn. De initiatiefnemers ontvangen geen salaris, want ze willen de ouderbijdrage niet opstuwen. De eerste 6 leerlingen zijn ingeschreven, er is nog ruimte voor 4. Marloes: “We gaan na de zomervakantie sowieso starten, dat staat vast.”

 

 

 

Naam: Labyrint (voortgezet onderwijs)
Voor: Kinderen die zelf hun leerroute willen (en kunnen) bepalen
Prijs: vanaf 300,- per maand, naar draagkracht oplopend
Aantal leerlingen: 35 (ambitie: 80)
Initiatiefnemers: Linda van der Grijspaarde, Sophie van Rhijn en Ardan van de Graaf
Locatie: Noordlaren (o.a. Rieshoek en Hoeksteen)
Op 6 juni is er een Open Dag van 15.00-18.00 uur.
Website: www.labyrint-vo.nl

Foto: Noah en Liz met coach Monique

De ligging van deze school in het rustieke Noordlaren is onderdeel van het concept. Kinderen die snel overprikkeld raken hebben baat bij een omgeving waar de natuur dichtbij is en waar ze in vrije uurtjes op zandpaden wandelen in plaats van verdwalen op hectische schoolpleinen.

Stip op horizon
Maar er is nog iets: de kinderen op deze school hebben vaak al een stip aan de horizon (een beroepskeuze) waar ze zich voor willen inzetten. En als die stip er nog niet is, krijgen ze de tijd om die te ontdekken. “Ik wil sportleraar worden en daar wil ik alles voor doen”, zegt
Noah Dörfel (15) uit Assen vastbesloten. Liz Bremmer (14) uit Glimmen: “Mijn doel is: dierenarts worden, met paarden en ander groot vee als specialisme.” Wat deze twee met elkaar gemeen hebben is dat ze de stip weliswaar duidelijk zien, maar deze in het ‘gewone’ onderwijs niet kunnen bereiken. Ze werden door ‘bijzaken’ afgeleid van hun doel.
Noah: “Ik vond het totaal niet leuk om bezig te moeten zijn met vakken die niet nodig zijn om het sportonderwijs in te kunnen. Daar kwam bij dat ik gewoon anders in elkaar zit dan anderen op school, dus het contact ging niet goed.”

Zelf kiezen
Liz: “Ik zat hiervoor op een basisschool en daar was het vaak best wel onrustig. Ik was heel gemotiveerd om dingen te leren en daar werd niet echt naar omgekeken.” Om haar woorden kracht bij te zetten gebruikt Liz een beeldspraak: “Ik wil naar de top van die berg. Op andere scholen maak je allerlei omwegen en word je afgeleid van je doel. Hier kies ik de route zelf, rechtstreeks naar boven, naar de top van de berg.”

Concept
Na de uitspraken van deze twee ambitieuze leerlingen wordt het tijd om het concept wat verder uit te diepen. Docenten spelen bij Labyrint een grote rol. Daarnaast zijn de coaches van cruciaal belang. Zij begeleiden de leerlingen vrijwel één op één tijdens het ontdekken van hun persoonlijke stip op de horizon en vervolgens helpen ze met het zoeken
van de juiste route ernaartoe: Wat moet je leren om sportdocent te kunnen worden, of dierenarts? Maatwerk en geen algemeenheden. Om kinderen te inspireren worden er relevante stages en projecten mogelijk gemaakt en komen gastdocenten langs die iets over hun beroep komen vertellen. Monique Banda is coach en zegt: “We helpen de leerlingen nadenken over hun korte- en langere termijn doelen, en kijken samen of de doelen haalbaar zijn.”

Beslissingen
Volgens Monique is de ‘gang van zaken’ op deze school op zichzelf al
leerzaam. Ze zegt: “We werken sociocratisch. Dat betekent dat
beslissingen samen met de leerlingen worden genomen, waarbij een plan
alleen doorgaat als iedereen ermee kan instemmen. Dat vraagt om goede
discussies, waarbij je met goede argumenten moet komen.” Noah en Liz
hebben ook al voorstellen ter discussie gesteld en enkele daarvan hebben
de eindstreep inderdaad gehaald. Ze hebben beide de gave van het woord.
Monique: “We hebben leerlingen van niveau vmbo-tl tot en met vwo. Tieners kiezen voor het Labyrint als ze hun eigen pad willen lopen en in staat zijn om zelfstandig te werken of dit te willen leren.”

Inspectie
Het onderwijs wordt gegeven door docenten, deels als vrijwilliger. De kwaliteit van hun werk wordt door de Onderwijsinspectie in de gaten gehouden, onder andere door het checken van het leerlingvolgsysteem. Als leerlingen denken dat ze klaar zijn voor de sprong naar de stip aan de horizon, gaan ze (als ze dat willen) op voor staatsexamens, die dan weer volgens de ouderwetse methode moeten bewijzen dat ze door kunnen stromen naar
universiteiten, hogescholen of mbo.