Opinie herindeling: CDA vraagt zich af of fusie noodzakelijk is

Door René Valkema, CDA Haren

 

CDA Haren: Betekent meer taken ook gelijk fuseren?

De discussie over de herindeling gaat vooral over het feit dat een gemeente meer taken krijgt en dat de schaal niet langer toereikend is voor de taken waarvoor de gemeente zich gesteld ziet. Die schaal wordt dan steeds afgemeten aan het aantal inwoners. Alsof dat een criterium is en alsof het aantal inwoners er toe doet?

Een zorgbedrijf dat ik goed ken, groeit van 30 naar 60 miljoen. Zij heeft meer klanten. Maar was dat een reden om te fuseren? Nee. Integendeel door slim te organiseren was men in staat om de overhead met 50% te laten afnemen. Zou dat ook in gemeenteland kunnen gelden? Daarom het volgende verhaal dat overeenkomsten vertoont met wat in gemeenteland gebeurt.

Bouwbedrijf ‘Kleinvanstuk’ verwerft een grote opdracht. Dat betekent wel wat voor het bedrijf, ze konden het werk tot nu toe best aan, maar deze opdracht erbij vraagt om maatregelen. Allerlei mensen buiten het bedrijf adviseren de eigenaar met andere bedrijven samen te gaan werken of te fuseren om de klussen allemaal te kunnen klaren.Nu blijken er maar een paar bedrijven in de buurt te zijn die min of meer geschikt zijn, maar ze blijken niet allemaal enthousiast te zijn om de beoogde samenwerking of fusie aan te gaan. Wat zal het bouwbedrijf doen?

De ondernemer wil graag zichzelf blijven. Zijn identiteit bewaren. Er zijn overeenkomsten met mogelijke fusiepartners, maar ook grote verschillen. De ondernemer kiest het product waarvoor hij staat en schuift de adviezen over fusie terzijde. Hij gaat aan de slag met het aanpassen van zijn ondernemingsplan. Het vergroten van de productiecapaciteit. Het aannemen of inhuren van productiepersoneel. Hij past zijn kantoor aan, neemt ondersteunend personeel aan. En hij past de aansturing aan om de processen te optimaliseren, zodat de taken effectief en efficiënt uitgevoerd kunnen worden.

Zo toon je als ondernemer ondernemerschap en maak je het bedrijf toekomstbestendig. Dat is waarin het bouwbedrijf ‘Kleinvanstuk’ opeens groot werd. Waarin verschilt een gemeente van deze ? Zijn dat politieke belangen?

 

De situatie in Haren lijkt sterk op dit voorbeeld. De gemeente was tot voor kort in staat haar taken uit te voeren. Adviseurs schrijven een rapport over de toekomstige ontwikkelingen en dat de schaal van de gemeente Haren niet langer toereikend is voor de toekomstige taken. Je bent geneigd deze adviseurs te geloven. Maar is dat ook zo?

Stellen wij dezelfde vraag als de ondernemer hierboven? Passen wij het gemeentelijke bedrijf aan voor de taken die zij moet gaan uitvoeren? De gemeente Haren krijgt meer taken. Daarvoor ontvangt zij 20 miljoen extra middelen. De begroting groeit van 35 miljoen naar 55 miljoen. Maar is dat een reden om te gaan fuseren? Het zorgbedrijf vond van niet. Het bedrijf ‘Kleinvanstuk’ deed het ook op eigen kracht.

Wat betekent 20 miljoen extra? 70% daarvan gaat naar de eigenlijke taak en is beschikbaar voor het uitvoerend personeel. 30% is beschikbaar voor overhead. Met andere woorden de gemeente Haren heeft 6 miljoen beschikbaar om de eigen organisatie te versterken, processen te verbeteren en kwalitatief goed personeel aan te trekken. 6 miljoen is circa 70 ambtenaren. Dat is heel veel capaciteit. Als de gemeente net als het zorgbedrijf in staat is de overhead kosten te reduceren, stel nu eens met 25% dan houdt zij nog 3 miljoen over om anders te besteden.

Als de gemeente Haren in staat is dat te doen, dan behoudt ze haar identiteit en kan ze als klein en herkenbaar bedrijf nog steeds van waarde zijn voor haar klanten (lees inwoners). De rapporten van de adviseurs gaan in de la. We gaan uit van eigen kracht.

 

Is het zo eenvoudig? Ja, in feite wel. Maar er is een stoorzender. Die stoorzender heet politiek. Die stoorzender heeft weinig affiniteit met de klanten waarvoor de gemeente de taken uitvoert. Want daar waar je eigen baas bent zijn er opeens geldschieters (het Rijk) die vinden dat gemeenten moeten gaan fuseren. Een gemeente moet tenminste 100.000 inwoners hebben. Gelooft u dat? Om dat mogelijk te maken bedenkt het Rijk (lees Plassterk) instrumenten om provincies een grotere bevoegdheid te geven. En provincies die zelf niet mee willen doen in een fusieproces, gebruiken een rapport als breekijzer richting gemeenten om een fusieproces op gang te brengen. Je moet als gemeente sterk in de schoenen staan om dat geweld (lees van bovenaf opgelegde deadlines) te negeren. Dus daar waar je denkt eigen baas te zijn, komen er opeens andere spelers op je schaakbord die jouw stukken gaan verzetten. Andere bedrijven (gemeenten) in jouw omgeving hebben met dezelfde invloeden te maken. Het landschap verandert. Andere gemeenten spreken zich uit om met anderen te gaan samenwerken/fuseren. Ook van de gemeente Haren wordt dat antwoord verwacht. Maar dan wel met antwoorden op alle vragen zoals deze casus hierboven aangeeft.

 

Conclusie. Zelfstandig kan. Uitvoeringstaken hoef je als gemeente niet zelf te doen, maar kun je rustig overlaten aan organisaties / bedrijven die daarvoor reeds vele jaren zijn toegerust. Maar als andere bedrijven (gemeenten) fuseren, wil je niet als enige overblijven. En als fusie onontkoombaar is geworden, kies dan voor een bedrijf dat lijkt op jezelf. Dat dezelfde (gebieds)opgaven heeft als jijzelf. Dat het dichtste komt bij jouw eigen identiteit. En waarmee de waarden die jij belangrijk vindt het beste zijn gediend. Die criteria vragen nog om antwoorden. In een volgend artikel zullen wij ingaan op de overeenkomst van Haren met Tynaarlo, Groningen of Hoogezand.

 

Namens de fractie van het CDA,

René R. Valkema MBA.