Herindeling: Burgemeester ijzig kalm onder vragenvuur argwanende burgers

Maandagavond 2 september – Vanavond waren 25 mensen aanwezig in De Hoeksteen in Noordlaren om te luisteren naar raadsgriffier Onno de Vries en zijn verhaal over de mogelijke herindeling van Haren. Tot een inhoudelijk debat kwam het daar niet. In Haren was het drukker. Maar liefst ruim 160 mensen hadden zich verzameld in de circuspiste in het Raadhuis, waar burgemeester Janny Vlietstra onder een fel vragenvuur kwam te liggen. Ijzig kalm en zonder één enkele stemverheffing of hapering stond zij tegenover een grote groep mensen die in meerderheid de werkwijze van de gemeente attaqueerde en nauwelijks toe kwam aan de vraag of fusie wenselijk of rampzalig is. Om half elf, een uur later dan gepland, was de voorstelling afgelopen en begon het geroezemoes in de foyer. Haren gonst.

Burgemeester kwam niet uit startblokken

De burgemeester kreeg van de gespreksleidster het woord en koos voor een zakelijk college staatsrecht. Ze legde uit hoe de provincie en minister Ronald Plasterk zich het besluitvormingsproces voorstellen. De raad kiest een route naar één van de vier opties*, de provincie stuurt deze keuze wellicht met advies naar de Tweede Kamer die vervolgens beslist. Op 1 januari 2018 moet de fusie een feit zijn. De burgemeester kwam echter niet verder dan haar vierde of vijfde ‘sheet’, want reeds toen grepen welbespraakte Harenaars (overwegend 50+) de macht en de microfoon. In het rumoer was een sfeer van achterdocht te bespeuren die haar oorsprong vindt in oude dossiers zoals Haren Noord en de bouw van het nieuwe gemeentehuis in 2009. Het gemeentebestuur wordt kennelijk nog niet door iedereen vertrouwd of adequaat geacht. Oude wonden?

Niet de inhoud deugt niet, maar het proces

Als het fusieproces een voetbalwedstrijd was, dan kan die nog niet beginnen omdat de spelers het niet eens zijn over de spelregels. Zie de parallel met wat er nu in Haren gebeurt. Het was evident dat de meeste aanwezigen niet van plan waren om inhoudelijk te debatteren over de vraag of en met wie Haren moet fuseren. Nee, zij stelden de werkwijze en volgorde der dingen aan de kaak, de spelregels. Daardoor kon kostbare tijd verloren gaan over de vraag of dit een informatieavond of een inspreekavond was.

In de kern vonden sprekers dat het geen enkele zin heeft om burgers naar hun opinie te vragen als deze burgers belangrijke informatie nog niet niet hebben. Concreet: in de enquête van de gemeente wordt die opinie gevraagd, maar de consequenties van de fusie-opties zijn niet duidelijk (het bureau Zuiderlicht komt pas eind september met haar analyse daarvan). Dat is zoiets als vragen om een mening over een muziekstuk dat men nog niet heeft beluisterd.

Hoongelach

Uit de zaal klonk hoongelach toen de burgemeester het rapport van Bureau Zuiderlicht over de fusieconsequenties aanduidde als een Quickscan. “Weet u wat u daar zegt?” klonk het uit de zaal. “Een Quickscan over een onderwerp als fusie. We zijn met 20.000 mensen dus aangewezen op een Quickscan om onze keuze kenbaar te maken.” En daarmee raakte deze spreker een gevoelig punt. Noem het een zware regiefout van de gemeente Haren. De mysterieuze volgorde wordt namelijk:

1.Burgers moeten hun opinie geven.

2.Burgers krijgen pas daarna achtergrondinformatie over het onderwerp, waarover zij reeds hun opinie moesten geven.

3. De raad leest de resultaten van Bureau Zuiderlicht eind september en moet zich op 14 oktober laten inspireren door feedback van burgers die wat hebben gezegd zonder de feiten te kennen.

Logischer was geweest om 1 en 2 om te wisselen. Koren op de molen van de initiatiefnemers die uitstel willen en dit dan ook luidkeels uitriepen. Zij beweren inmiddels 1700 steunbetuigingen te hebben ontvangen via petitie en handtekeningenacties.

Boycot enquête?

In veel varianten lieten aanwezigen weten de enquête te willen boycotten. Zij willen eerst precies weten wat de fusie-opties inhouden (gevolgen) en pas dan willen zij de gemeenteraad voeden met opinies en reacties. Er was een oproep van Gustaaf Biezeveld (die uitstel van het raadsbesluit tot na de verkiezingen bepleit) om de enquête niet in te vullen. Er was een oproep van Wil Legemaat om dat juist wel te doen, desnoods blanco. GVH heeft zich vandaag officieel gedistantieerd van de enquête, die zij overigens vooraf (net als alle partijen) wel degelijk ter inzage en instemming had ontvangen van de gemeente Haren.

Waarom fusie en waarom haast?

Burgemeester Vlietstra zegt dat fusie onontkoombaar is, omdat alle andere gemeenten in de provincie Groningen reeds op fusiepad zijn. Niemand zou meer in de markt zijn voor samenwerking in plaats van fusie. En waarom de haast? Volgens Vlietstra hebben alle andere gemeenten de bedoeling om voor 1 december keurig hun fusiebesluiten aan de provincie mede te delen. Als Haren dat niet doet, zal men muurbloempje zijn en niets meer te kiezen hebben, wellicht.

Uitstel

Als slagroom op de democratische taart werd het burgerinitiatief Uitstel Haren het woord gegeven. Gustaaf Biezeveld pleitte voor uitstel om zo het besluit over fusie te kunnen betrekken in de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2014. Hij is niet tegen fusie, maar tegen een overhaast en ondoordacht besluit.

“Opleving van het lijk”

Als een duvel uit een doosje kwam Harenaar en Haren de Krant-columnist Huub van ’t Hek naar voren die de zaal uit haar kramp kreeg door iedereen een goede nachtrust te beloven. Hij betoogde dat we getuige waren van het einde der politiek. “Deze leiders stellen zich op tegen haar burgers en niet naast haar burgers. De wereld om ons heen laat zien dat besluitvorming weer terug moet naar kleinere eenheden. Deze bestuurders beweren anders, het is een laatste opleving van een lijk.” Vlietstra: “Ik hoop dat ik niet dat lijk ben.” Van ’t Hek: “U bent wél lid van het lijk.” Onder een daverende lach van het publiek maakte Van ’t Hek zijn laatste statement: “Wees gerust, Haren zal gewoon Haren blijven. De politiek verdwijnt, wij niet.”

Kritisch en respectvol

Burgemeester Janny Vlietstra bleef in haar rol, geduldig en beleefd naar iedereen. Ze noemde haar gehoor ‘kritisch en respectvol’. En dat werd nog eens bevestigd door een afrondende opmerking van één der kritische sprekers: “Ik wil de burgemeester bedanken en de gespreksleidster ook, ze heeft deze avond voortreffelijk geleid.”

Onder de streep levert deze avond het beeld op van kritische en argwanende burgers. Ze wantrouwen enigszins de fusie als voldongen feit, maar vooral wantrouwen zij de route naar het besluit.

Op 14 oktober zal de raad spreken. Twee mogelijkheden:

1. Men komt tot een meerderheid voor een fusie-optie

2. Men wil het besluit uitstellen, mogelijk zelfs tot na de verkiezingen, omdat men twijfelt of er genoeg draagvlak onder de bevolking is.

Op woensdag 4 september zijn er vergelijkbare avonden in Glimmen (Dorpshuis) en Onnen (Tiehof), de avonden starten 20.00 uur.

*Opties waarover de raad spreekt op 14 oktober 20.00 uur.

1.Fusie met Groningen en Ten Boer en Meerstad

2.Fusie met Hoogezand, Menterwolde en Slochteren

3.Fusie met Tynaarlo

4.Samenwerken met Assen, Hunze en Aa, Noordenveld, Tynaarlo.