Raad verlegt koers richting gemeentelijke herindeling

Er is historie geschreven in de Harense bestuurlijke historie. Maandagavond heeft de raad van Haren namelijk het kompas gesteld op ‘gemeentelijke herindeling.’  Uitgebreide betogen en bespiegelingen ten spijt, de meerderheid van de raad (op de fracties van CDA en GVH na) ziet in dat Haren niet ontkomt aan een fusie met andere gemeenten. Sterker, men lijkt er zelfs van overtuigd dat Haren op eigen kracht niet zal kunnen overleven in het moderne bestuurlijke landschap, waar éénpitter-gemeenten niet meer zijn opgewassen tegen het uitdijende takenpakket.

In februari had de raad het college nog opgedragen om te gaan samenwerken, omdat Haren niet zonder hulp verder zou kunnen (dat was gebleken uit een SWOT-analyse). Enkele dagen later verscheen het rapport Grenzeloos G(r)unnen, dat in opdracht van de provincie Groningen was gemaakt. Daarin werd duidelijk dat samenwerken geen soulaas zou bieden en dat fusies de oplossing zijn. Zie onderaan dit bericht meer informatie over dat rapport.

Opties

Vandaag stonden de volgende opties ter discussie:

1.Fusie Haren, Groningen, Ten Boer (200.000 inwoners)

2.Fusie Haren, Slochteren, Hoogezand, Menterwolde (82.000 inwoners)

3.Fusie Haren, Tynaarlo (50.000 inwoners)

4. Samenwerken met STAAN, het Samenwerkingsverband dat Tynaarlo, Aa en Hunze, Assen en Noordenveld recent gesloten hebben.

Keuzes

Na het wisselen van gedachten en nuances kon burgemeester Janny Vlietstra vanavond rond 23.00 uur na een schorsing de volgende balans opmaken. Alle fracties (behalve CDA en GVH) staan open voor fusies. CDA en GVH zien meer in een zelfstandig Haren dat samenwerkt met andere gemeenten. Wél vindt de raad dat de burgers serieus aan het woord gelaten moeten worden. Daarbij wil men niet direct vragen om een keuze voor optie 1, 2 of 3. Nee, men wil liever dat burgers zeggen hoe Haren ook echt Harens kan blijven en welke onderwerpen daarbij zwaar wegen. De raad zal deze raadpleging samen met het college oppakken, waarna eind september de meningen gepeild moeten zijn. Dan zou in oktober een daadwerkelijke keuze gemaakt kunnen worden uit de fusievarianten.

De optie samenwerken zal naar verwachting niet meer worden betrokken bij die besluitvorming. GVH en CDA zullen derhalve vermoedelijk het hoofd moeten buigen.

Inzicht breekt door

Vanavond gebeurde feitelijk in Haren precies dat wat de afgelopen maanden in andere gemeenten al was gebeurd. Het inzicht dat een fusie onvermijdelijk is geworden brak door en het woord fusie is geen vloek meer, doch een reële optie.

Willen de burgers wel meepraten?

Volgende week gaan fracties en college al praten over de vraag hoe men de burgers efficiënt kan raadplegen, al dan niet met een externe hulp. Het zal niet eenvoudig worden om de Harense burgers in de benen te krijgen over dit thema. De enquête van Groen Links mislukte al door gebrek aan interesse en het lijkt erop dat het Harenaars niet veel kan schelen. Dat is een trendbreuk met 100 jaar, want in de afgelopen eeuw verzette Haren zich met hand en tand tegen fusieplannen van de gemeente Groningen. De wereld is veranderd en Harenaars hechten wellicht minder dan voorheen aan de aloude emoties en identiteit.

Vlietstra op koers

Burgemeester Janny Vlietstra was opnieuw een koertsvaste en prettige voorzitter van de vergadering. Ze ontkent zelf dat zij fusiemanager is, met een duidelijk opdracht om Haren rijp te maken voor herindeling. Toch is ze dat wel. Haar eerste hindernis heeft zij vanavond met een sierlijke sprong genomen. Als het meezit zou zij in september de raad al naar een keuze voor fusie kunnen leiden.

 

Achtergrond: Het rapport Grenzeloos G(r)unnen

In het rapport wordt in klip en klare taal uitgelegd dat het pad van intergemeentelijke samenwerking leidt tot een warboel, die het democratische proces niet verder helpt. Dat is een opmerkelijke conclusie, want gemeenten zien in samenwerkingsverbanden en gezamenlijke uitvoeringsorganen nu vaak een kans om aan herindeling te ontkomen. Het onderzoek pleit voor herindelingen, zodat grotere eenheden ontstaan waarmee de provincie als paraplu beter kan samenwerken. Daar komt bij dat Den Haag belangrijke dossiers (zoals jeugdzorg en werken naar vermogen) naar de gemeentes wil terugbrengen, die daarvoor vaak niet voldoende kwaliteit in eigen huis hebben.De gemeente Haren zou deel gaan uitmaken van de gemeente ‘Stad Groningen’ (werktitel). Verder zouden Ten Boer en een deel van Slochteren worden ingelijfd.

» Hogeland – De Marne, Winsum, Bedum, een deel van Eemsmond
(exclusief het industrie- en havengebied), en een stukje van Zuidhorn
(grenscorrectie noordelijk deel; onvolkomenheid vorige herindeling);
» Westerkwartier – Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn (exclusief
grenscorrectie noordelijk deel);
» Stad Groningen – Groningen, Ten Boer, Haren en deel van Slochteren
(grenscorrectie voor Meerstad);
» Eemsdelta (of Groninger havens) – Haven- en industriegebied
Eemsmond, Delfzijl, Appingedam, Loppersum, deel van Slochteren
(grenscorrectie voor onvolkomenheid vorige herindeling) en deel van
Oldambt (grenscorrectie voor onvolkomenheid vorige herindeling);

» De Compagnie – Hoogezand-Sappemeer, Slochteren (exclusief
grenscorrectie Meerstad en grenscorrectie voor onvolkomenheid
vorige herindeling), Menterwolde, Veendam en Pekela;
» Oost-Groningen – Oldambt (exclusief grenscorrectie naar Eemsdelta),
Stadskanaal, Vlagtwedde en Bellingwedde.